{"id":41407,"ganjoorPageType":3,"title":"حکایت شمارهٔ ۲۷","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","urlSlug":"sh27","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27","htmlText":"

مشت‌زنی را حکایت کنند که از دهرِ مخالف به فغان آمده و حلقِ فراخ از دستِ تنگ به جان رسیده، شکایت پیشِ پدر بُرد و اجازت خواست که: عزمِ سفر دارم، مگر به قوَّتِ بازو دامنِ کامی فرا چنگ آرم.

\r\n

فضل و هنر ضایع است تا ننمایند

\r\n

عود بر آتش نهند و مُشک بسایند

\r\n

پدر گفت: ای پسر! خیالِ مُحال از سر به‌دَر‌ کُن و پایِ قناعت در دامنِ سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است.

\r\n

کس نتواند گرفت دامنِ دولت به زور

\r\n

کوشش‌ِ بی‌فایده‌ست وَسْمه بر ابرویِ کور

\r\n

اگر به هر سرِ موییت صد خِرَد باشد

\r\n

خِرَد به کار نیاید‌، چو بختْ بد باشد

\r\n

پسر گفت: ای پدر! فوایدِ سفر بسیار است؛ از نُزهَتِ خاطر و جَرِّ منافع و دیدنِ عجایب و شنیدنِ غرایب و تفرّجِ بُلْدان و مجاورتِ خُلّان و تحصیلِ جاه و ادب و مزیدِ مال و مُکتَسَب و معرفتِ یاران و تجرِبتِ روزگاران، چنانکه سالکانِ طریقت گفته‌اند:

\r\n

تا به دکّان و خانه درگِرَوی

\r\n

هرگز ای خام‌، آدمی نشَوی

\r\n

برو اندر جهان تفرّج کن

\r\n

پیش از آن روز کز جهان برَوی

\r\n

پدر گفت: ای پسر! منافعِ سفر چنین که گفتی بی‌شمار است ولیکن مُسَلَّم پنج طایفه راست:

\r\n

نخستین: بازرگانی که با وجودِ نعمت و مِکنَت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردانِ چابک. هر روز به شهری و هر شب به مَقامی و هر دم به تفرّجگاهی از نعیمِ دنیا مُتَمَتِّع.

\r\n

مُنْعِم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست

\r\n

هر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت

\r\n

و‌آن را که بر مرادِ جهان نیست دسترس

\r\n

در زاد‌و‌بومِ خویش غریب است و ناشناخت

\r\n

دوم: عالِمی که به منطقِ شیرین و قوّتِ فصاحت و مایهٔ\u00A0بلاغت هر جا که روَد به خدمتِ او اِقدام نمایند و اِکرام کنند.

\r\n

وجودِ مردمِ دانا مثالِ زرِّ‌ طِلی‌ست

\r\n

که هر کجا بروَد قدر و قیمتش دانند

\r\n

بزرگ‌زادهٔ نادان به شَهْرَوا مانَد

\r\n

که در دیارِ غریبش به هیچ نستانند

\r\n

سِیُّم: خوبرویی که درونِ صاحب‌دلان به مخالطتِ او میل کند که بزرگان گفته‌اند: اندکیِ جمال به از بسیاریِ مال، و گویند: رویِ زیبا مرهمِ دل‌های خسته است و کلیدِ درهای بسته؛ لاجَرَم صحبتِ او را همه‌جای غنیمت شناسند و خدمتش را منّت دانند.

\r\n

شاهد آنجا که روَد، حرمت و عزّت بیند

\r\n

ور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش

\r\n

پرِ طاووس در اوراقِ مَصاحِف دیدم

\r\n

گفتم: این مَنْزِلت از قدرِ تو می‌بینم بیش

\r\n

گفت: خاموش که هر کس که جَمالی دارد

\r\n

هر کجا پای نهد، دست ندارندش پیش

\r\n

چون در پسر مُوافِقی و دلبری بوَد

\r\n

اندیشه نیست، گر پدر از وی بَری بوَد

\r\n

او گوهر است‌، گو صدفش در جهان مباش

\r\n

دُرِّ یتیم را همه‌کس مشتری بوَد

\r\n

چهارم: خوش‌آوازی که به حنجرهٔ داوودی آب از جَرَیان و مرغ از طَیَران باز‌دارد؛ پس به وَسیلتِ این فَضیلت، دلِ مشتاقان صید کند و اربابِ معنی به مُنادِمَتِ او رغبت نمایند و به انواع خدمت کنند.

\r\n

سَمْعی اِلیٰ حُسْنِ الْاَغانی

\r\n

مَنْ ذَا الَّذی جَسَّ الْمَثانی؟

\r\n

چه خوش باشد آهنگِ نرمِ حَزین

\r\n

به گوشِ حریفانِ مستِ صَبوح

\r\n

به از رویِ زیباست آوازِ خوش

\r\n

که آن حَظِّ نفس است و این قوتِ روح

\r\n

یا کمینه پیشه‌وری که به سعیِ بازو کَفافی حاصل کند تا آبروی از بهرِ نان ریخته نگردد، چنان که خردمندان گفته‌اند:

\r\n

گر به غریبی روَد از شهرِ خویش

\r\n

سختی و محنت نبَرَد پینه‌دوز

\r\n

ور به خرابی فتَد از مملکت

\r\n

گُرسَنه خفتَد مَلِکِ نیمروز

\r\n

چنین صفت‌ها که بیان کردم، ای فرزند، در سفر موجبِ جمعیّتِ خاطر است و داعیهٔ طِیبِ عیش. و آن‌که از این جمله بی‌بهره است، به خیالِ باطل در جهان بروَد و دیگر کسش نام و نشان نشنود.

\r\n

هر آن که گردشِ گیتی به کینِ او برخاست

\r\n

به غیرِ مصلحتش رهبری کند ایّام

\r\n

کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید

\r\n

قضا همی‌بَرَدش تا به سویِ دانهٔ دام

\r\n

پسر گفت: ای پدر! قولِ حکَما را چگونه مخالفت کنیم؟ که گفته‌اند: رزق اگرچه مقسوم است‌، به اسباب‌ِ حُصول‌، تعلّقْ شرط است و بلا اگرچه مقدور، از ابواب‌ِ دخولِ آن احتراز واجب.

\r\n

رزق اگر‌چند بی‌گمان برسد

\r\n

شرطِ عقل است، جُستن از درها

\r\n

ورچه کس بی‌اجل نخواهد مُرد

\r\n

تو مرو در دهانِ اژدرها

\r\n

در این صورت که منم با پیلِ دَمان بزنم و با شیرِ ژیان پنجه در‌افکنم؛ پس مصلحت آن است ای پدر، که سفر کنم کز این بیش طاقتِ بینوایی نمی‌آرم.

\r\n

چون مرد درفتاد ز جای و مقامِ خویش

\r\n

دیگر چه غم خورَد؟ همه آفاق جایِ اوست

\r\n

شب هر توانگری به سرایی همی‌روند

\r\n

درویش هرکجا که شب آمد، سرایِ اوست

\r\n

این بگفت و پدر را وداع کرد و همّت خواست و روان شد و با خود همی‌گفت:

\r\n

هنروَر چو بختش نباشد به کام

\r\n

به جایی روَد کش ندانند نام

\r\n

همچنین تا برسید به کنارِ آبی که سنگ از صلابتِ او بر سنگ همی‌آمد و خروش به فرسنگ می‌رفت.

\r\n

سهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی

\r\n

کمترین موج، آسیا‌سنگ از کنارش در‌رُبودی

\r\n

گروهی مردمان را دید هر یک به قراضه‌ای در معبر نشَسته و رختِ سفر بسته. جوان را دستِ عطا بسته بود، زبانِ ثنا برگشود؛ چندان که زاری کرد یاری نکردند. ملّاحِ بی‌مروَّت به خنده برگردید و گفت:

\r\n

زر نداری نتوان رفت به زور از دریار

\r\n

زور‌ِ دَه‌مَرده چه باشد‌؟ زرِ یک‌مَرده بیار‌!

\r\n

جوان را دل از طعنهٔ\u00A0ملّاح به‌هم برآمد، خواست که از او انتقام کَشد، کَشتی رفته بود. آواز داد و گفت: اگر بدین جامه که پوشیده دارم قناعت کنی، دریغ نیست. ملّاح طمع کرد و کَشتی بازگردانید.

\r\n

بدوزد شَرَه‌، دیدهٔ\u00A0هوشمند

\r\n

در‌آرَد طمع‌، مرغ و ماهی به بند

\r\n

چندان که ریش و گریبان به دستِ جوان افتاد، به خود درکشید و بی‌مُحابا کوفتن گرفت. یارش از کَشتی به‌در‌آمد تا پشتی کند؛ همچنین درشتی دید و پشت بداد. جز این چاره نداشتند که با او به مصالحت گرایند و به اجرت مُسامحت نمایند؛ کُلُّ مُدٰاراةٍ صَدَقَةٌ.

\r\n

چو پرخاش بینی تحمّل بیار

\r\n

که سهلی ببندد درِ کارزار

\r\n

به شیرین‌زبانیّ و لطف و خوشی

\r\n

توانی که پیلی به مویی کشی

\r\n

به عذرِ ماضی در قدمش فتادند و بوسهٔ\u00A0چندی به نفاق بر سر و چشمش دادند؛ پس به کَشتی درآوردند و روان شدند تا برسیدند به ستونی از عمارتِ یونان در آب ایستاده. ملّاح گفت: کَشتی را خَلَل هست؛ یکی از شما که دلاور‌تر است باید که بدین ستون بروَد و خِطامِ کَشتی بگیرد تا عمارت کنیم. جوان به غرورِ دلاوری که در سر داشت، از خصمِ دل‌آزرده نیندیشید و قولِ حکما که گفته‌اند: هر که را رنجی به دل رسانیدی، اگر در عقبِ آن صد راحت برسانی، از پاداشِ آن یک رنجش ایمن مباش، که پیکان از جراحت به‌درآید و آزار در دل بمانَد.

\r\n

چه خوش گفت بَکْتاش با خَیْلتاش

\r\n

چو دشمن خراشیدی، ایمن مباش

\r\n

مشو ایمن، که تَنگ‌دل گَردی

\r\n

چون ز دستت دلی به تَنگ آید

\r\n

سنگ بر بارهٔ\u00A0حصار مزن

\r\n

که بوَد کز حصار سنگ آید

\r\n

چندان که مِقْوَدِ کَشتی به ساعد برپیچید و بالایِ ستون رفت، ملّاح زِمام از کَفَش درگسلانید و کَشتی براند. بیچاره متحیّر بماند. روزی دو بلا و محنت کشید و سختی دید. سِیُّم خوابش گریبان گرفت و به آب انداخت. بعدِ شبانروزی دگر بر کنار افتاد، از حیاتش رمقی مانده. برگِ درختان خوردن گرفت و بیخِ گیاهان برآوردن، تا اندکی قوَّت یافت. سر در بیابان نهاد و همی‌رفت تا تشنه و بی‌طاقت به سرِ چاهی رسید، قومی بر او گِرد آمده و شربتی آب به پشیزی همی‌آشامیدند. جوان را پشیزی نبود. طلب کرد و بیچارگی نمود، رحمت نیاوردند. دستِ تعدّی دراز کرد، میسَّر نشد. به ضرورت تنی چند را فروکوفت، مردان غلبه کردند و بی‌محابا بزدند و مجروح شد.

\r\n

پشّه چو پُر شد، بزند پیل را

\r\n

با همه تندی و صلابت که اوست

\r\n

مورچگان را چو بوَد اتّفاق

\r\n

شیرِ ژیان را بدرانند پوست

\r\n

به حکمِ ضرورت در پیِ کاروانی افتاد و برَفت؛ شبانگه برسیدند به مقامی که از دزدان پرخطر بود. کاروانیان را دید لرزه بر اندام اوفتاده و دل بر هلاک نهاده. گفت: اندیشه مدارید که یکی منم در این میان که به تنها پنجاه مَرد را جواب دهم و دیگر جوانان هم یاری کنند. این بگفت و مردمِ کاروان را به لافِ او دل قوی گشت و به صحبتش شادمانی کردند و به زاد و آبش دستگیری واجب دانستند. جوان را آتشِ معده بالا گرفته بود و عنانِ طاقت از دست رفته؛ لقمه‌ای چند از سرِ اشتها تناول کرد و دَمی چند آب در سَرش آشامید تا دیوِ درونش بیارمید و بخفت. پیرمردی جهان‌دیده در آن میان بود. گفت: ای یاران! من از این بدرقهٔ\u00A0شما اندیشناکم، نه چندان که از دزدان؛ چنان که حکایت کنند که عربی را دِرَمی چند گِرد آمده بود و به شب از تشویشِ لوریان در خانه تنها خوابش نمی‌برد؛ یکی را از دوستان پیشِ خود آورد تا وحشتِ تنهایی به دیدارِ او منصرف کُند و شبی چند در صحبتِ او بود. چندان که بر درم‌هاش اطّلاع یافت، ببُرد و بخورد و سفر کرد. بامدادان دیدند عرب را گریان و عریان. گفتند: حال چیست؟ مگر آن درم‌های تو را دزد بُرد؟ گفت: لٰا وَللّهِ! بدرقه بُرد.

\r\n

هرگز ایمن ز مار ننشستم

\r\n

که بدانستم آنچه خصلتِ اوست

\r\n

زخمِ دندانِ دشمنی بَتَر است

\r\n

که نماید به چشمِ مردم، دوست

\r\n

چه دانید اگر این هم از جملهٔ\u00A0دزدان باشد که به عیّاری در میانِ ما تعبیه شده است تا به وقتِ فرصت یاران را خبر کند‌؟ مصلحت آن بینم که مر او را خفته بمانیم و برانیم. جوانان را تدبیرِ پیر استوار آمد و مهابتی از مشت‌زن در دل گرفتند و رخت برداشتند و جوان را خفته بگذاشتند. آن‌گه خبر یافت که آفتابش در کتف تافت؛ سَر برآورد و کاروان رفته دید. بیچاره بسی بگردید و ره به جایی نبُرد؛ تشنه و بی‌نوا روی بر خاک و دل بر هلاک نهاده همی‌گفت:

\r\n

مَنْ ذٰا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ الْعیسُ

\r\n

مٰا لِلْغریبِ سِوَیَ الْغَریبِ اَنیسُ

\r\n

درشتی کند با غریبان کسی

\r\n

که نابوده باشد به غربت بسی

\r\n

مسکین در این سخن بود که پادشه‌پسری به صید از لشکریان دورافتاده بود، بالای سرش ایستاده، همی‌شنید و در هیأتش نگه می‌کرد، صورتِ ظاهرش پاکیزه و صورتِ حالش پریشان؛

\r\n

پرسید: از کجایی و بدین جایگه چون افتادی؟ برخی از آنچه بر سرِ او رفته بود اعادت کرد. ملک‌زاده را بر حالِ تباهِ او رحمت آمد؛ خلعت و نعمت داد و معتمدی با وی فرستاد تا به شهرِ خویش آمد. پدر به دیدارِ او شادمانی کرد و بر سلامتِ حالش شُکر گفت. شبانگه ز آنچه بر سرِ او گذشته بود: از حالتِ کَشتی و جورِ ملّاح و روستایان بر سرِ چاه و غدرِ کاروانیان با پدر می‌گفت. پدر گفت: ای پسر! نگفتمت هنگامِ رفتن که تهیدستان را دستِ دلیری بسته است و پنجهٔ\u00A0شیری شکسته؟

\r\n

چه خوش گفت آن تهی‌دستِ سلحشور:

\r\n

جویِ زر بهتر از پنجاه من زور.

\r\n

پسر گفت: ای پدر! هر آینه تا رنج نبَری، گنج برنداری و تا جان در خطر ننهی بر دشمن ظفر نیابی و تا دانه پریشان نکُنی خرمن برنگیری؛

\r\n

نه بینی به اندک‌مایه رنجی که بردم چه تحصیلِ راحت کردم و به نیشی که خوردم چه مایه عسل آوردم؟

\r\n

گرچه بیرون ز رزق نتوان خوَرد

\r\n

در طلب کاهلی نشاید کرد

\r\n

غوّاص اگر اندیشه کند کامِ نهنگ

\r\n

هرگز نکند دُرِّ گرانمایه به چنگ

\r\n

آسیا‌سنگِ زیرین متحرّک نیست، لاجَرَم تحمّلِ بارِ گران همی‌کند.

\r\n

چه خورَد شیرِ شَرزه در بنِ غار؟

\r\n

بازِ افتاده را چه قوت بوَد؟

\r\n

تا تو در خانه صید خواهی کرد

\r\n

دست و پایت چو عنکبوت بوَد

\r\n

پدر گفت: ای پسر! تو را در این نوبت فلک یاوری کرد و اقبال رهبری، که صاحب‌دولتی در تو رسید و بر تو ببخشایید و کسرِ حالت را به تفقّدی جَبر کرد و چنین اتّفاق نادر افتد و بر نادر حکم نتوان کرد؛ زنهار تا بدین طمع دگرباره گِردِ ولع نگردی.

\r\n

صیّاد نه هر بار شَگالی ببَرَد

\r\n

افتد که یکی روز پلنگش بخورَد

\r\n

چنان که یکی را از ملوکِ پارس نگینی گرانمایه بر انگشتری بود، باری به حکمِ تفرّج با تنی چند خاصّان به مصلّایِ شیراز برون رفت. فرمود تا انگشتری را بر گنبدِ عَضُد نصب کردند تا هر که تیر از حلقهٔ\u00A0انگشتری بگذراند، خاتم او را باشد. اتّفاقاً چهارصد حُکم‌انداز که در خدمتِ او بودند جمله خطا کردند، مگر کودکی بر بام رباطی که به بازیچه تیر از هر طرفی می‌انداخت؛ بادِ صبا تیرِ او را به حلقهٔ\u00A0انگشتری دربگذرانید و خلعت و نعمت یافت و خاتم به وی ارزانی داشتند. پسر تیر و کمان را بسوخت. گفتند: چرا کردی؟ گفت: تا رونقِ نخستین بر جای مانَد.

\r\n

گه بوَد کز حکیمِ روشن‌رای

\r\n

برنیاید درست تدبیری

\r\n

گاه باشد که کودکی نادان

\r\n

به غلط بر هدف زنَد تیری

","noIndex":false,"redirectFromFullUrl":null,"poetOrCat":null,"poem":{"id":41407,"title":"حکایت شمارهٔ ۲۷","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","urlSlug":"sh27","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27","plainText":"مشت زنی را حکایت کنند که از دهر مخالف به فغان آمده و حلق فراخ از دست تنگ به جان رسیده شکایت پیش پدر برد و اجازت خواست که عزم سفر دارم مگر به قوت بازو دامن کامی فرا چنگ آرم\r\nفضل و هنر ضایع است تا ننمایند\r\nعود بر آتش نهند و مشک بسایند\r\nپدر گفت ای پسر خیال محال از سر به در کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته اند دولت نه به کوشیدن است چاره کم جوشیدن است\r\nکس نتواند گرفت دامن دولت به زور\r\nکوشش بی فایده ست وسمه بر ابروی کور\r\nاگر به هر سر موییت صد خرد باشد\r\nخرد به کار نیاید چو بخت بد باشد\r\nپسر گفت ای پدر فواید سفر بسیار است از نزهت خاطر و جر منافع و دیدن عجایب و شنیدن غرایب و تفرج بلدان و مجاورت خلان و تحصیل جاه و ادب و مزید مال و مکتسب و معرفت یاران و تجربت روزگاران چنانکه سالکان طریقت گفته اند\r\nتا به دکان و خانه درگروی\r\nهرگز ای خام آدمی نشوی\r\nبرو اندر جهان تفرج کن\r\nپیش از آن روز کز جهان بروی\r\nپدر گفت ای پسر منافع سفر چنین که گفتی بی شمار است ولیکن مسلم پنج طایفه راست\r\nنخستین بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک هر روز به شهری و هر شب به مقامی و هر دم به تفرجگاهی از نعیم دنیا متمتع\r\nمنعم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست\r\nهر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت\r\nو آن را که بر مراد جهان نیست دسترس\r\nدر زاد و بوم خویش غریب است و ناشناخت\r\nدوم عالمی که به منطق شیرین و قوت فصاحت و مایه\u00A0بلاغت هر جا که رود به خدمت او اقدام نمایند و اکرام کنند\r\nوجود مردم دانا مثال زر طلی ست\r\nکه هر کجا برود قدر و قیمتش دانند\r\nبزرگ زاده نادان به شهروا ماند\r\nکه در دیار غریبش به هیچ نستانند\r\nسیم خوبرویی که درون صاحب دلان به مخالطت او میل کند که بزرگان گفته اند اندکی جمال به از بسیاری مال و گویند روی زیبا مرهم دل های خسته است و کلید درهای بسته لاجرم صحبت او را همه جای غنیمت شناسند و خدمتش را منت دانند\r\nشاهد آنجا که رود حرمت و عزت بیند\r\nور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش\r\nپر طاووس در اوراق مصاحف دیدم\r\nگفتم این منزلت از قدر تو می بینم بیش\r\nگفت خاموش که هر کس که جمالی دارد\r\nهر کجا پای نهد دست ندارندش پیش\r\nچون در پسر موافقی و دلبری بود\r\nاندیشه نیست گر پدر از وی بری بود\r\nاو گوهر است گو صدفش در جهان مباش\r\nدر یتیم را همه کس مشتری بود\r\nچهارم خوش آوازی که به حنجره داوودی آب از جریان و مرغ از طیران باز دارد پس به وسیلت این فضیلت دل مشتاقان صید کند و ارباب معنی به منادمت او رغبت نمایند و به انواع خدمت کنند\r\nسمعی الیٰ حسن الاغانی\r\nمن ذا الذی جس المثانی\r\nچه خوش باشد آهنگ نرم حزین\r\nبه گوش حریفان مست صبوح\r\nبه از روی زیباست آواز خوش\r\nکه آن حظ نفس است و این قوت روح\r\nیا کمینه پیشه وری که به سعی بازو کفافی حاصل کند تا آبروی از بهر نان ریخته نگردد چنان که خردمندان گفته اند\r\nگر به غریبی رود از شهر خویش\r\nسختی و محنت نبرد پینه دوز\r\nور به خرابی فتد از مملکت\r\nگرسنه خفتد ملک نیمروز\r\nچنین صفت ها که بیان کردم ای فرزند در سفر موجب جمعیت خاطر است و داعیه طیب عیش و آن که از این جمله بی بهره است به خیال باطل در جهان برود و دیگر کسش نام و نشان نشنود\r\nهر آن که گردش گیتی به کین او برخاست\r\nبه غیر مصلحتش رهبری کند ایام\r\nکبوتری که دگر آشیان نخواهد دید\r\nقضا همی بردش تا به سوی دانه دام\r\nپسر گفت ای پدر قول حکما را چگونه مخالفت کنیم که گفته اند رزق اگرچه مقسوم است به اسباب حصول تعلق شرط است و بلا اگرچه مقدور از ابواب دخول آن احتراز واجب\r\nرزق اگر چند بی گمان برسد\r\nشرط عقل است جستن از درها\r\nورچه کس بی اجل نخواهد مرد\r\nتو مرو در دهان اژدرها\r\nدر این صورت که منم با پیل دمان بزنم و با شیر ژیان پنجه در افکنم پس مصلحت آن است ای پدر که سفر کنم کز این بیش طاقت بینوایی نمی آرم\r\nچون مرد درفتاد ز جای و مقام خویش\r\nدیگر چه غم خورد همه آفاق جای اوست\r\nشب هر توانگری به سرایی همی روند\r\nدرویش هرکجا که شب آمد سرای اوست\r\nاین بگفت و پدر را وداع کرد و همت خواست و روان شد و با خود همی گفت\r\nهنرور چو بختش نباشد به کام\r\nبه جایی رود کش ندانند نام\r\nهمچنین تا برسید به کنار آبی که سنگ از صلابت او بر سنگ همی آمد و خروش به فرسنگ می رفت\r\nسهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی\r\nکمترین موج آسیا سنگ از کنارش در ربودی\r\nگروهی مردمان را دید هر یک به قراضه ای در معبر نشسته و رخت سفر بسته جوان را دست عطا بسته بود زبان ثنا برگشود چندان که زاری کرد یاری نکردند ملاح بی مروت به خنده برگردید و گفت\r\nزر نداری نتوان رفت به زور از دریار\r\nزور ده مرده چه باشد زر یک مرده بیار \r\nجوان را دل از طعنه\u00A0ملاح به هم برآمد خواست که از او انتقام کشد کشتی رفته بود آواز داد و گفت اگر بدین جامه که پوشیده دارم قناعت کنی دریغ نیست ملاح طمع کرد و کشتی بازگردانید\r\nبدوزد شره دیده\u00A0هوشمند\r\nدر آرد طمع مرغ و ماهی به بند\r\nچندان که ریش و گریبان به دست جوان افتاد به خود درکشید و بی محابا کوفتن گرفت یارش از کشتی به در آمد تا پشتی کند همچنین درشتی دید و پشت بداد جز این چاره نداشتند که با او به مصالحت گرایند و به اجرت مسامحت نمایند کل مدٰاراة صدقة\r\nچو پرخاش بینی تحمل بیار\r\nکه سهلی ببندد در کارزار\r\nبه شیرین زبانی و لطف و خوشی\r\nتوانی که پیلی به مویی کشی\r\nبه عذر ماضی در قدمش فتادند و بوسه\u00A0چندی به نفاق بر سر و چشمش دادند پس به کشتی درآوردند و روان شدند تا برسیدند به ستونی از عمارت یونان در آب ایستاده ملاح گفت کشتی را خلل هست یکی از شما که دلاور تر است باید که بدین ستون برود و خطام کشتی بگیرد تا عمارت کنیم جوان به غرور دلاوری که در سر داشت از خصم دل آزرده نیندیشید و قول حکما که گفته اند هر که را رنجی به دل رسانیدی اگر در عقب آن صد راحت برسانی از پاداش آن یک رنجش ایمن مباش که پیکان از جراحت به درآید و آزار در دل بماند\r\nچه خوش گفت بکتاش با خیلتاش\r\nچو دشمن خراشیدی ایمن مباش\r\nمشو ایمن که تنگ دل گردی\r\nچون ز دستت دلی به تنگ آید\r\nسنگ بر باره\u00A0حصار مزن\r\nکه بود کز حصار سنگ آید\r\nچندان که مقود کشتی به ساعد برپیچید و بالای ستون رفت ملاح زمام از کفش درگسلانید و کشتی براند بیچاره متحیر بماند روزی دو بلا و محنت کشید و سختی دید سیم خوابش گریبان گرفت و به آب انداخت بعد شبانروزی دگر بر کنار افتاد از حیاتش رمقی مانده برگ درختان خوردن گرفت و بیخ گیاهان برآوردن تا اندکی قوت یافت سر در بیابان نهاد و همی رفت تا تشنه و بی طاقت به سر چاهی رسید قومی بر او گرد آمده و شربتی آب به پشیزی همی آشامیدند جوان را پشیزی نبود طلب کرد و بیچارگی نمود رحمت نیاوردند دست تعدی دراز کرد میسر نشد به ضرورت تنی چند را فروکوفت مردان غلبه کردند و بی محابا بزدند و مجروح شد\r\nپشه چو پر شد بزند پیل را\r\nبا همه تندی و صلابت که اوست\r\nمورچگان را چو بود اتفاق\r\nشیر ژیان را بدرانند پوست\r\nبه حکم ضرورت در پی کاروانی افتاد و برفت شبانگه برسیدند به مقامی که از دزدان پرخطر بود کاروانیان را دید لرزه بر اندام اوفتاده و دل بر هلاک نهاده گفت اندیشه مدارید که یکی منم در این میان که به تنها پنجاه مرد را جواب دهم و دیگر جوانان هم یاری کنند این بگفت و مردم کاروان را به لاف او دل قوی گشت و به صحبتش شادمانی کردند و به زاد و آبش دستگیری واجب دانستند جوان را آتش معده بالا گرفته بود و عنان طاقت از دست رفته لقمه ای چند از سر اشتها تناول کرد و دمی چند آب در سرش آشامید تا دیو درونش بیارمید و بخفت پیرمردی جهان دیده در آن میان بود گفت ای یاران من از این بدرقه\u00A0شما اندیشناکم نه چندان که از دزدان چنان که حکایت کنند که عربی را درمی چند گرد آمده بود و به شب از تشویش لوریان در خانه تنها خوابش نمی برد یکی را از دوستان پیش خود آورد تا وحشت تنهایی به دیدار او منصرف کند و شبی چند در صحبت او بود چندان که بر درم هاش اطلاع یافت ببرد و بخورد و سفر کرد بامدادان دیدند عرب را گریان و عریان گفتند حال چیست مگر آن درم های تو را دزد برد گفت لٰا ولله بدرقه برد\r\nهرگز ایمن ز مار ننشستم\r\nکه بدانستم آنچه خصلت اوست\r\nزخم دندان دشمنی بتر است\r\nکه نماید به چشم مردم دوست\r\nچه دانید اگر این هم از جمله\u00A0دزدان باشد که به عیاری در میان ما تعبیه شده است تا به وقت فرصت یاران را خبر کند مصلحت آن بینم که مر او را خفته بمانیم و برانیم جوانان را تدبیر پیر استوار آمد و مهابتی از مشت زن در دل گرفتند و رخت برداشتند و جوان را خفته بگذاشتند آن گه خبر یافت که آفتابش در کتف تافت سر برآورد و کاروان رفته دید بیچاره بسی بگردید و ره به جایی نبرد تشنه و بی نوا روی بر خاک و دل بر هلاک نهاده همی گفت\r\nمن ذٰا یحدثنی و زم العیس\r\nمٰا للغریب سوی الغریب انیس\r\nدرشتی کند با غریبان کسی\r\nکه نابوده باشد به غربت بسی\r\nمسکین در این سخن بود که پادشه پسری به صید از لشکریان دورافتاده بود بالای سرش ایستاده همی شنید و در هیأتش نگه می کرد صورت ظاهرش پاکیزه و صورت حالش پریشان\r\nپرسید از کجایی و بدین جایگه چون افتادی برخی از آنچه بر سر او رفته بود اعادت کرد ملک زاده را بر حال تباه او رحمت آمد خلعت و نعمت داد و معتمدی با وی فرستاد تا به شهر خویش آمد پدر به دیدار او شادمانی کرد و بر سلامت حالش شکر گفت شبانگه ز آنچه بر سر او گذشته بود از حالت کشتی و جور ملاح و روستایان بر سر چاه و غدر کاروانیان با پدر می گفت پدر گفت ای پسر نگفتمت هنگام رفتن که تهیدستان را دست دلیری بسته است و پنجه\u00A0شیری شکسته\r\nچه خوش گفت آن تهی دست سلحشور\r\nجوی زر بهتر از پنجاه من زور\r\nپسر گفت ای پدر هر آینه تا رنج نبری گنج برنداری و تا جان در خطر ننهی بر دشمن ظفر نیابی و تا دانه پریشان نکنی خرمن برنگیری\r\nنه بینی به اندک مایه رنجی که بردم چه تحصیل راحت کردم و به نیشی که خوردم چه مایه عسل آوردم\r\nگرچه بیرون ز رزق نتوان خورد\r\nدر طلب کاهلی نشاید کرد\r\nغواص اگر اندیشه کند کام نهنگ\r\nهرگز نکند در گرانمایه به چنگ\r\nآسیا سنگ زیرین متحرک نیست لاجرم تحمل بار گران همی کند\r\nچه خورد شیر شرزه در بن غار\r\nباز افتاده را چه قوت بود\r\nتا تو در خانه صید خواهی کرد\r\nدست و پایت چو عنکبوت بود\r\nپدر گفت ای پسر تو را در این نوبت فلک یاوری کرد و اقبال رهبری که صاحب دولتی در تو رسید و بر تو ببخشایید و کسر حالت را به تفقدی جبر کرد و چنین اتفاق نادر افتد و بر نادر حکم نتوان کرد زنهار تا بدین طمع دگرباره گرد ولع نگردی\r\nصیاد نه هر بار شگالی ببرد\r\nافتد که یکی روز پلنگش بخورد\r\nچنان که یکی را از ملوک پارس نگینی گرانمایه بر انگشتری بود باری به حکم تفرج با تنی چند خاصان به مصلای شیراز برون رفت فرمود تا انگشتری را بر گنبد عضد نصب کردند تا هر که تیر از حلقه\u00A0انگشتری بگذراند خاتم او را باشد اتفاقا چهارصد حکم انداز که در خدمت او بودند جمله خطا کردند مگر کودکی بر بام رباطی که به بازیچه تیر از هر طرفی می انداخت باد صبا تیر او را به حلقه\u00A0انگشتری دربگذرانید و خلعت و نعمت یافت و خاتم به وی ارزانی داشتند پسر تیر و کمان را بسوخت گفتند چرا کردی گفت تا رونق نخستین بر جای ماند\r\nگه بود کز حکیم روشن رای\r\nبرنیاید درست تدبیری\r\nگاه باشد که کودکی نادان\r\nبه غلط بر هدف زند تیری","htmlText":"

مشت‌زنی را حکایت کنند که از دهرِ مخالف به فغان آمده و حلقِ فراخ از دستِ تنگ به جان رسیده، شکایت پیشِ پدر بُرد و اجازت خواست که: عزمِ سفر دارم، مگر به قوَّتِ بازو دامنِ کامی فرا چنگ آرم.

\r\n

فضل و هنر ضایع است تا ننمایند

\r\n

عود بر آتش نهند و مُشک بسایند

\r\n

پدر گفت: ای پسر! خیالِ مُحال از سر به‌دَر‌ کُن و پایِ قناعت در دامنِ سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است.

\r\n

کس نتواند گرفت دامنِ دولت به زور

\r\n

کوشش‌ِ بی‌فایده‌ست وَسْمه بر ابرویِ کور

\r\n

اگر به هر سرِ موییت صد خِرَد باشد

\r\n

خِرَد به کار نیاید‌، چو بختْ بد باشد

\r\n

پسر گفت: ای پدر! فوایدِ سفر بسیار است؛ از نُزهَتِ خاطر و جَرِّ منافع و دیدنِ عجایب و شنیدنِ غرایب و تفرّجِ بُلْدان و مجاورتِ خُلّان و تحصیلِ جاه و ادب و مزیدِ مال و مُکتَسَب و معرفتِ یاران و تجرِبتِ روزگاران، چنانکه سالکانِ طریقت گفته‌اند:

\r\n

تا به دکّان و خانه درگِرَوی

\r\n

هرگز ای خام‌، آدمی نشَوی

\r\n

برو اندر جهان تفرّج کن

\r\n

پیش از آن روز کز جهان برَوی

\r\n

پدر گفت: ای پسر! منافعِ سفر چنین که گفتی بی‌شمار است ولیکن مُسَلَّم پنج طایفه راست:

\r\n

نخستین: بازرگانی که با وجودِ نعمت و مِکنَت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردانِ چابک. هر روز به شهری و هر شب به مَقامی و هر دم به تفرّجگاهی از نعیمِ دنیا مُتَمَتِّع.

\r\n

مُنْعِم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست

\r\n

هر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت

\r\n

و‌آن را که بر مرادِ جهان نیست دسترس

\r\n

در زاد‌و‌بومِ خویش غریب است و ناشناخت

\r\n

دوم: عالِمی که به منطقِ شیرین و قوّتِ فصاحت و مایهٔ\u00A0بلاغت هر جا که روَد به خدمتِ او اِقدام نمایند و اِکرام کنند.

\r\n

وجودِ مردمِ دانا مثالِ زرِّ‌ طِلی‌ست

\r\n

که هر کجا بروَد قدر و قیمتش دانند

\r\n

بزرگ‌زادهٔ نادان به شَهْرَوا مانَد

\r\n

که در دیارِ غریبش به هیچ نستانند

\r\n

سِیُّم: خوبرویی که درونِ صاحب‌دلان به مخالطتِ او میل کند که بزرگان گفته‌اند: اندکیِ جمال به از بسیاریِ مال، و گویند: رویِ زیبا مرهمِ دل‌های خسته است و کلیدِ درهای بسته؛ لاجَرَم صحبتِ او را همه‌جای غنیمت شناسند و خدمتش را منّت دانند.

\r\n

شاهد آنجا که روَد، حرمت و عزّت بیند

\r\n

ور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش

\r\n

پرِ طاووس در اوراقِ مَصاحِف دیدم

\r\n

گفتم: این مَنْزِلت از قدرِ تو می‌بینم بیش

\r\n

گفت: خاموش که هر کس که جَمالی دارد

\r\n

هر کجا پای نهد، دست ندارندش پیش

\r\n

چون در پسر مُوافِقی و دلبری بوَد

\r\n

اندیشه نیست، گر پدر از وی بَری بوَد

\r\n

او گوهر است‌، گو صدفش در جهان مباش

\r\n

دُرِّ یتیم را همه‌کس مشتری بوَد

\r\n

چهارم: خوش‌آوازی که به حنجرهٔ داوودی آب از جَرَیان و مرغ از طَیَران باز‌دارد؛ پس به وَسیلتِ این فَضیلت، دلِ مشتاقان صید کند و اربابِ معنی به مُنادِمَتِ او رغبت نمایند و به انواع خدمت کنند.

\r\n

سَمْعی اِلیٰ حُسْنِ الْاَغانی

\r\n

مَنْ ذَا الَّذی جَسَّ الْمَثانی؟

\r\n

چه خوش باشد آهنگِ نرمِ حَزین

\r\n

به گوشِ حریفانِ مستِ صَبوح

\r\n

به از رویِ زیباست آوازِ خوش

\r\n

که آن حَظِّ نفس است و این قوتِ روح

\r\n

یا کمینه پیشه‌وری که به سعیِ بازو کَفافی حاصل کند تا آبروی از بهرِ نان ریخته نگردد، چنان که خردمندان گفته‌اند:

\r\n

گر به غریبی روَد از شهرِ خویش

\r\n

سختی و محنت نبَرَد پینه‌دوز

\r\n

ور به خرابی فتَد از مملکت

\r\n

گُرسَنه خفتَد مَلِکِ نیمروز

\r\n

چنین صفت‌ها که بیان کردم، ای فرزند، در سفر موجبِ جمعیّتِ خاطر است و داعیهٔ طِیبِ عیش. و آن‌که از این جمله بی‌بهره است، به خیالِ باطل در جهان بروَد و دیگر کسش نام و نشان نشنود.

\r\n

هر آن که گردشِ گیتی به کینِ او برخاست

\r\n

به غیرِ مصلحتش رهبری کند ایّام

\r\n

کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید

\r\n

قضا همی‌بَرَدش تا به سویِ دانهٔ دام

\r\n

پسر گفت: ای پدر! قولِ حکَما را چگونه مخالفت کنیم؟ که گفته‌اند: رزق اگرچه مقسوم است‌، به اسباب‌ِ حُصول‌، تعلّقْ شرط است و بلا اگرچه مقدور، از ابواب‌ِ دخولِ آن احتراز واجب.

\r\n

رزق اگر‌چند بی‌گمان برسد

\r\n

شرطِ عقل است، جُستن از درها

\r\n

ورچه کس بی‌اجل نخواهد مُرد

\r\n

تو مرو در دهانِ اژدرها

\r\n

در این صورت که منم با پیلِ دَمان بزنم و با شیرِ ژیان پنجه در‌افکنم؛ پس مصلحت آن است ای پدر، که سفر کنم کز این بیش طاقتِ بینوایی نمی‌آرم.

\r\n

چون مرد درفتاد ز جای و مقامِ خویش

\r\n

دیگر چه غم خورَد؟ همه آفاق جایِ اوست

\r\n

شب هر توانگری به سرایی همی‌روند

\r\n

درویش هرکجا که شب آمد، سرایِ اوست

\r\n

این بگفت و پدر را وداع کرد و همّت خواست و روان شد و با خود همی‌گفت:

\r\n

هنروَر چو بختش نباشد به کام

\r\n

به جایی روَد کش ندانند نام

\r\n

همچنین تا برسید به کنارِ آبی که سنگ از صلابتِ او بر سنگ همی‌آمد و خروش به فرسنگ می‌رفت.

\r\n

سهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی

\r\n

کمترین موج، آسیا‌سنگ از کنارش در‌رُبودی

\r\n

گروهی مردمان را دید هر یک به قراضه‌ای در معبر نشَسته و رختِ سفر بسته. جوان را دستِ عطا بسته بود، زبانِ ثنا برگشود؛ چندان که زاری کرد یاری نکردند. ملّاحِ بی‌مروَّت به خنده برگردید و گفت:

\r\n

زر نداری نتوان رفت به زور از دریار

\r\n

زور‌ِ دَه‌مَرده چه باشد‌؟ زرِ یک‌مَرده بیار‌!

\r\n

جوان را دل از طعنهٔ\u00A0ملّاح به‌هم برآمد، خواست که از او انتقام کَشد، کَشتی رفته بود. آواز داد و گفت: اگر بدین جامه که پوشیده دارم قناعت کنی، دریغ نیست. ملّاح طمع کرد و کَشتی بازگردانید.

\r\n

بدوزد شَرَه‌، دیدهٔ\u00A0هوشمند

\r\n

در‌آرَد طمع‌، مرغ و ماهی به بند

\r\n

چندان که ریش و گریبان به دستِ جوان افتاد، به خود درکشید و بی‌مُحابا کوفتن گرفت. یارش از کَشتی به‌در‌آمد تا پشتی کند؛ همچنین درشتی دید و پشت بداد. جز این چاره نداشتند که با او به مصالحت گرایند و به اجرت مُسامحت نمایند؛ کُلُّ مُدٰاراةٍ صَدَقَةٌ.

\r\n

چو پرخاش بینی تحمّل بیار

\r\n

که سهلی ببندد درِ کارزار

\r\n

به شیرین‌زبانیّ و لطف و خوشی

\r\n

توانی که پیلی به مویی کشی

\r\n

به عذرِ ماضی در قدمش فتادند و بوسهٔ\u00A0چندی به نفاق بر سر و چشمش دادند؛ پس به کَشتی درآوردند و روان شدند تا برسیدند به ستونی از عمارتِ یونان در آب ایستاده. ملّاح گفت: کَشتی را خَلَل هست؛ یکی از شما که دلاور‌تر است باید که بدین ستون بروَد و خِطامِ کَشتی بگیرد تا عمارت کنیم. جوان به غرورِ دلاوری که در سر داشت، از خصمِ دل‌آزرده نیندیشید و قولِ حکما که گفته‌اند: هر که را رنجی به دل رسانیدی، اگر در عقبِ آن صد راحت برسانی، از پاداشِ آن یک رنجش ایمن مباش، که پیکان از جراحت به‌درآید و آزار در دل بمانَد.

\r\n

چه خوش گفت بَکْتاش با خَیْلتاش

\r\n

چو دشمن خراشیدی، ایمن مباش

\r\n

مشو ایمن، که تَنگ‌دل گَردی

\r\n

چون ز دستت دلی به تَنگ آید

\r\n

سنگ بر بارهٔ\u00A0حصار مزن

\r\n

که بوَد کز حصار سنگ آید

\r\n

چندان که مِقْوَدِ کَشتی به ساعد برپیچید و بالایِ ستون رفت، ملّاح زِمام از کَفَش درگسلانید و کَشتی براند. بیچاره متحیّر بماند. روزی دو بلا و محنت کشید و سختی دید. سِیُّم خوابش گریبان گرفت و به آب انداخت. بعدِ شبانروزی دگر بر کنار افتاد، از حیاتش رمقی مانده. برگِ درختان خوردن گرفت و بیخِ گیاهان برآوردن، تا اندکی قوَّت یافت. سر در بیابان نهاد و همی‌رفت تا تشنه و بی‌طاقت به سرِ چاهی رسید، قومی بر او گِرد آمده و شربتی آب به پشیزی همی‌آشامیدند. جوان را پشیزی نبود. طلب کرد و بیچارگی نمود، رحمت نیاوردند. دستِ تعدّی دراز کرد، میسَّر نشد. به ضرورت تنی چند را فروکوفت، مردان غلبه کردند و بی‌محابا بزدند و مجروح شد.

\r\n

پشّه چو پُر شد، بزند پیل را

\r\n

با همه تندی و صلابت که اوست

\r\n

مورچگان را چو بوَد اتّفاق

\r\n

شیرِ ژیان را بدرانند پوست

\r\n

به حکمِ ضرورت در پیِ کاروانی افتاد و برَفت؛ شبانگه برسیدند به مقامی که از دزدان پرخطر بود. کاروانیان را دید لرزه بر اندام اوفتاده و دل بر هلاک نهاده. گفت: اندیشه مدارید که یکی منم در این میان که به تنها پنجاه مَرد را جواب دهم و دیگر جوانان هم یاری کنند. این بگفت و مردمِ کاروان را به لافِ او دل قوی گشت و به صحبتش شادمانی کردند و به زاد و آبش دستگیری واجب دانستند. جوان را آتشِ معده بالا گرفته بود و عنانِ طاقت از دست رفته؛ لقمه‌ای چند از سرِ اشتها تناول کرد و دَمی چند آب در سَرش آشامید تا دیوِ درونش بیارمید و بخفت. پیرمردی جهان‌دیده در آن میان بود. گفت: ای یاران! من از این بدرقهٔ\u00A0شما اندیشناکم، نه چندان که از دزدان؛ چنان که حکایت کنند که عربی را دِرَمی چند گِرد آمده بود و به شب از تشویشِ لوریان در خانه تنها خوابش نمی‌برد؛ یکی را از دوستان پیشِ خود آورد تا وحشتِ تنهایی به دیدارِ او منصرف کُند و شبی چند در صحبتِ او بود. چندان که بر درم‌هاش اطّلاع یافت، ببُرد و بخورد و سفر کرد. بامدادان دیدند عرب را گریان و عریان. گفتند: حال چیست؟ مگر آن درم‌های تو را دزد بُرد؟ گفت: لٰا وَللّهِ! بدرقه بُرد.

\r\n

هرگز ایمن ز مار ننشستم

\r\n

که بدانستم آنچه خصلتِ اوست

\r\n

زخمِ دندانِ دشمنی بَتَر است

\r\n

که نماید به چشمِ مردم، دوست

\r\n

چه دانید اگر این هم از جملهٔ\u00A0دزدان باشد که به عیّاری در میانِ ما تعبیه شده است تا به وقتِ فرصت یاران را خبر کند‌؟ مصلحت آن بینم که مر او را خفته بمانیم و برانیم. جوانان را تدبیرِ پیر استوار آمد و مهابتی از مشت‌زن در دل گرفتند و رخت برداشتند و جوان را خفته بگذاشتند. آن‌گه خبر یافت که آفتابش در کتف تافت؛ سَر برآورد و کاروان رفته دید. بیچاره بسی بگردید و ره به جایی نبُرد؛ تشنه و بی‌نوا روی بر خاک و دل بر هلاک نهاده همی‌گفت:

\r\n

مَنْ ذٰا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ الْعیسُ

\r\n

مٰا لِلْغریبِ سِوَیَ الْغَریبِ اَنیسُ

\r\n

درشتی کند با غریبان کسی

\r\n

که نابوده باشد به غربت بسی

\r\n

مسکین در این سخن بود که پادشه‌پسری به صید از لشکریان دورافتاده بود، بالای سرش ایستاده، همی‌شنید و در هیأتش نگه می‌کرد، صورتِ ظاهرش پاکیزه و صورتِ حالش پریشان؛

\r\n

پرسید: از کجایی و بدین جایگه چون افتادی؟ برخی از آنچه بر سرِ او رفته بود اعادت کرد. ملک‌زاده را بر حالِ تباهِ او رحمت آمد؛ خلعت و نعمت داد و معتمدی با وی فرستاد تا به شهرِ خویش آمد. پدر به دیدارِ او شادمانی کرد و بر سلامتِ حالش شُکر گفت. شبانگه ز آنچه بر سرِ او گذشته بود: از حالتِ کَشتی و جورِ ملّاح و روستایان بر سرِ چاه و غدرِ کاروانیان با پدر می‌گفت. پدر گفت: ای پسر! نگفتمت هنگامِ رفتن که تهیدستان را دستِ دلیری بسته است و پنجهٔ\u00A0شیری شکسته؟

\r\n

چه خوش گفت آن تهی‌دستِ سلحشور:

\r\n

جویِ زر بهتر از پنجاه من زور.

\r\n

پسر گفت: ای پدر! هر آینه تا رنج نبَری، گنج برنداری و تا جان در خطر ننهی بر دشمن ظفر نیابی و تا دانه پریشان نکُنی خرمن برنگیری؛

\r\n

نه بینی به اندک‌مایه رنجی که بردم چه تحصیلِ راحت کردم و به نیشی که خوردم چه مایه عسل آوردم؟

\r\n

گرچه بیرون ز رزق نتوان خوَرد

\r\n

در طلب کاهلی نشاید کرد

\r\n

غوّاص اگر اندیشه کند کامِ نهنگ

\r\n

هرگز نکند دُرِّ گرانمایه به چنگ

\r\n

آسیا‌سنگِ زیرین متحرّک نیست، لاجَرَم تحمّلِ بارِ گران همی‌کند.

\r\n

چه خورَد شیرِ شَرزه در بنِ غار؟

\r\n

بازِ افتاده را چه قوت بوَد؟

\r\n

تا تو در خانه صید خواهی کرد

\r\n

دست و پایت چو عنکبوت بوَد

\r\n

پدر گفت: ای پسر! تو را در این نوبت فلک یاوری کرد و اقبال رهبری، که صاحب‌دولتی در تو رسید و بر تو ببخشایید و کسرِ حالت را به تفقّدی جَبر کرد و چنین اتّفاق نادر افتد و بر نادر حکم نتوان کرد؛ زنهار تا بدین طمع دگرباره گِردِ ولع نگردی.

\r\n

صیّاد نه هر بار شَگالی ببَرَد

\r\n

افتد که یکی روز پلنگش بخورَد

\r\n

چنان که یکی را از ملوکِ پارس نگینی گرانمایه بر انگشتری بود، باری به حکمِ تفرّج با تنی چند خاصّان به مصلّایِ شیراز برون رفت. فرمود تا انگشتری را بر گنبدِ عَضُد نصب کردند تا هر که تیر از حلقهٔ\u00A0انگشتری بگذراند، خاتم او را باشد. اتّفاقاً چهارصد حُکم‌انداز که در خدمتِ او بودند جمله خطا کردند، مگر کودکی بر بام رباطی که به بازیچه تیر از هر طرفی می‌انداخت؛ بادِ صبا تیرِ او را به حلقهٔ\u00A0انگشتری دربگذرانید و خلعت و نعمت یافت و خاتم به وی ارزانی داشتند. پسر تیر و کمان را بسوخت. گفتند: چرا کردی؟ گفت: تا رونقِ نخستین بر جای مانَد.

\r\n

گه بوَد کز حکیمِ روشن‌رای

\r\n

برنیاید درست تدبیری

\r\n

گاه باشد که کودکی نادان

\r\n

به غلط بر هدف زنَد تیری

","sourceName":"ویکی‌نبشته","sourceUrlSlug":"wikisource","oldTag":null,"oldTagPageUrl":null,"mixedModeOrder":0,"published":false,"language":null,"poemSummary":"هوش مصنوعی: در حکایت، پسر جوانی از سختی‌های زندگی و تنگدستی ناله می‌کند و تصمیم به سفر می‌گیرد تا بر مشکلات خود فائق آید. پدرش، به او توصیه می‌کند که قناعت کند و یادآوری می‌کند که تلاش بی‌فایده است و کسی نمی‌تواند به زور به سعادت دست یابد. پسر با دلایل خود، همچنان بر سفر اصرار می‌کند و در نهایت با جدایی از پدرش به سفر می‌رود. او در سفر با مشکلاتی مانند غدر دزدان و بی‌پولی مواجه می‌شود، اما در نهایت با شجاعت و دلیری به موفقیت می‌رسد و به ثروت و نعمت می‌رسد. پدرش در پایان از او می‌گوید که این وضعیت به لطف فرصت‌های نادر است و باید در آینده محتاط باشد.","category":{"poet":{"id":7,"name":"سعدی شیرازی","description":"مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی سراینده نامی و نویسندهٔ بزرگ سده هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجل» و حتی به گونه مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او شاید میان سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به فراگیری ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به نگارش شاهکارهای خود پرداخت. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال دیگر (۶۵۶ ه.ق) گلستان را نوشت. افزون بر این‌ها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی گردآوری \u00A0کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی برگردان شده است. او میان سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همان جا که اکنون به «سعدیه» شناخته می‌شود، به خاک سپرده شد.","fullUrl":"/saadi","rootCatId":118,"nickname":"سعدی","published":true,"imageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","birthYearInLHijri":615,"validBirthDate":false,"deathYearInLHijri":694,"validDeathDate":false,"pinOrder":2,"birthPlace":"شیراز","birthPlaceLatitude":29.5926,"birthPlaceLongitude":52.5836,"deathPlace":"شیراز","deathPlaceLatitude":29.5926,"deathPlaceLongitude":52.5836},"cat":{"id":1668,"title":"باب سوم در فضیلت قناعت","urlSlug":"gbab3","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3","tableOfContentsStyle":2,"catType":0,"description":null,"descriptionHtml":null,"mixedModeOrder":0,"published":true,"bookName":null,"rImageId":null,"sumUpSubsGeoLocations":false,"mapName":null,"next":{"id":1669,"title":"باب چهارم در فواید خاموشی","urlSlug":"gbab4","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab4","tableOfContentsStyle":2,"catType":0,"description":null,"descriptionHtml":null,"mixedModeOrder":0,"published":true,"bookName":null,"rImageId":null,"sumUpSubsGeoLocations":false,"mapName":null,"next":null,"previous":null,"ancestors":null,"children":null,"poems":null,"paperSources":null,"newImage":null},"previous":{"id":1667,"title":"باب دوم در اخلاق درویشان","urlSlug":"gbab2","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab2","tableOfContentsStyle":2,"catType":0,"description":null,"descriptionHtml":null,"mixedModeOrder":0,"published":true,"bookName":null,"rImageId":null,"sumUpSubsGeoLocations":false,"mapName":null,"next":null,"previous":null,"ancestors":null,"children":null,"poems":null,"paperSources":null,"newImage":null},"ancestors":[{"id":118,"title":"سعدی","urlSlug":"saadi","fullUrl":"/saadi","tableOfContentsStyle":1,"catType":0,"description":"مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی سراینده نامی و نویسندهٔ بزرگ سده هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجل» و حتی به گونه مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او شاید میان سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به فراگیری ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به نگارش شاهکارهای خود پرداخت. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال دیگر (۶۵۶ ه.ق) گلستان را نوشت. افزون بر این‌ها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی گردآوری \u00A0کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی برگردان شده است. او میان سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همان جا که اکنون به «سعدیه» شناخته می‌شود، به خاک سپرده شد.","descriptionHtml":"

مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی سراینده نامی و نویسندهٔ بزرگ سده هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجل» و حتی به گونه مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او شاید میان سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به فراگیری ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به نگارش شاهکارهای خود پرداخت. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال دیگر (۶۵۶ ه.ق) گلستان را نوشت. افزون بر این‌ها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی گردآوری  کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی برگردان شده است. او میان سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همان جا که اکنون به «سعدیه» شناخته می‌شود، به خاک سپرده شد.

","mixedModeOrder":0,"published":true,"bookName":"کلیات سعدی","rImageId":null,"sumUpSubsGeoLocations":false,"mapName":"","next":null,"previous":null,"ancestors":null,"children":null,"poems":null,"paperSources":null,"newImage":null},{"id":1665,"title":"گلستان","urlSlug":"golestan","fullUrl":"/saadi/golestan","tableOfContentsStyle":1,"catType":1,"description":null,"descriptionHtml":null,"mixedModeOrder":0,"published":true,"bookName":null,"rImageId":null,"sumUpSubsGeoLocations":false,"mapName":null,"next":null,"previous":null,"ancestors":null,"children":null,"poems":null,"paperSources":null,"newImage":null}],"children":[],"poems":null,"paperSources":null,"newImage":null}},"next":{"id":41408,"title":"حکایت شمارهٔ ۲۸","urlSlug":"sh28","excerpt":"درویشی را شنیدم که به غاری در نشسته بود و در به روی از جهانیان بسته و ملوک و اغنیا را در چشمِ همّتِ او شوکت و هیبت نمانده.","mainSections":null},"previous":{"id":41406,"title":"حکایت شمارهٔ ۲۶","urlSlug":"sh26","excerpt":"دزدی گدایی را گفت: شرم نداری که دست از برایِ جوی سیم پیشِ هر لَئیم دراز می‌کنی؟","mainSections":null},"verses":[{"id":2261862,"vOrder":1,"coupletIndex":0,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مشت‌زنی را حکایت کنند که از دهرِ مخالف به فغان آمده و حلقِ فراخ از دستِ تنگ به جان رسیده، شکایت پیشِ پدر بُرد و اجازت خواست که: عزمِ سفر دارم، مگر به قوَّتِ بازو دامنِ کامی فرا چنگ آرم.","languageId":null,"coupletSummary":"آورده‌اند که پهلوانی از روزگارِ ناسازگار به ناله و فریاد آمده و کارِ گلویِ گشادش از تهیدستی و فقر به جان کندن کشیده بود. (از بسیارخواری و شکمبارگی با تهیدستی، جانش به لب رسیده بود)","originalText":null},{"id":2261863,"vOrder":2,"coupletIndex":1,"versePosition":0,"sectionIndex1":0,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"فضل و هنر ضایع است تا ننمایند","languageId":null,"coupletSummary":"اگر کمال و دانش را آشکار نکنند تباه و ناسودمند می‌مانَد چنان‌که عود تا بر آتش سوخته نشود و مُشک تا ساییده نگردد بویِ خوش نپراکند.","originalText":null},{"id":2261864,"vOrder":3,"coupletIndex":1,"versePosition":1,"sectionIndex1":0,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"عود بر آتش نهند و مُشک بسایند","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261865,"vOrder":4,"coupletIndex":2,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پدر گفت: ای پسر! خیالِ مُحال از سر به‌دَر‌ کُن و پایِ قناعت در دامنِ سلامت کش که بزرگان گفته‌اند: دولت نه به کوشیدن است، چاره کم جوشیدن است.","languageId":null,"coupletSummary":"پدر گفت: ای پسر! خیال بیهوده و باطل را از سرت بیرون کن و پایِ خرسندی در دامنِ جامهٔ ایمنی و آسودگی جمع کن و فراهم بنشین (به کنایه یعنی دل به خرسندی بِنِه و خویشتن را به مخاطره میفکن) که بزرگان گفته‌اند: بختِ نیک به سعی و عمل به دست نمی‌آید و چاره، بی‌تابی نکردن (شکیبایی) است.","originalText":null},{"id":2261866,"vOrder":5,"coupletIndex":3,"versePosition":0,"sectionIndex1":1,"sectionIndex2":27,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"کس نتواند گرفت دامنِ دولت به زور","languageId":null,"coupletSummary":"کسی نمی‌تواند دامنِ بخت را به قدرتِ بازو به چنگ آوَرَد، چنانکه خِضاب (رنگِ مو / حنا یا وسمه) بر ابروی شخصی نابینا کشیدن، کوششی ناسودمند است [و زشتیِ کوری را نمی‌پوشاند].","originalText":null},{"id":2261867,"vOrder":6,"coupletIndex":3,"versePosition":1,"sectionIndex1":1,"sectionIndex2":27,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"کوشش‌ِ بی‌فایده‌ست وَسْمه بر ابرویِ کور","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261868,"vOrder":7,"coupletIndex":4,"versePosition":0,"sectionIndex1":25,"sectionIndex2":26,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"اگر به هر سرِ موییت صد خِرَد باشد","languageId":null,"coupletSummary":"اگر در برابر هر تارِ مویِ‌ خود صد عقلِ مصلحت‌اندیش هم داشته باشی، چون طالِعَت ناسازگار باشد، سودی نکند.","originalText":null},{"id":2261869,"vOrder":8,"coupletIndex":4,"versePosition":1,"sectionIndex1":25,"sectionIndex2":26,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"خِرَد به کار نیاید‌، چو بختْ بد باشد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261870,"vOrder":9,"coupletIndex":5,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پسر گفت: ای پدر! فوایدِ سفر بسیار است؛ از نُزهَتِ خاطر و جَرِّ منافع و دیدنِ عجایب و شنیدنِ غرایب و تفرّجِ بُلْدان و مجاورتِ خُلّان و تحصیلِ جاه و ادب و مزیدِ مال و مُکتَسَب و معرفتِ یاران و تجرِبتِ روزگاران، چنانکه سالکانِ طریقت گفته‌اند:","languageId":null,"coupletSummary":"«نُزهَتِ خاطر»: شادیِ دل / «جَرِّ منافع»: جلبِ‌ سود و کسبِ‌ منفعت / «تفرّجِ بُلْدان»: تماشا کردن شهرها و گردش در آنها / «مجاورتِ خُلّان»: همنشینی با دوستانِ صادق / «مزیدِ مال و مُکتَسَب»:‌زیاد شدن مال و آنچه حاصل کرده‌ای / «معرفتِ یاران»: شناختنِ دوستان / «تجرِبتِ روزگاران»: آزمودنِ آزمونی که در زمانها و ایّام بسیار فرا هم آمده / «سالکانِ طریقت»: روندگانِ‌ راهِ‌ حق","originalText":null},{"id":2261871,"vOrder":10,"coupletIndex":6,"versePosition":0,"sectionIndex1":2,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"تا به دکّان و خانه درگِرَوی","languageId":null,"coupletSummary":"ای نادان تا خود را گرفتار خانه و دکّان کرده‌ای، هرگز آدمی پخته نشوی و به جایگاهِ انسانی نرسی؛\u00A0","originalText":null},{"id":2261872,"vOrder":11,"coupletIndex":6,"versePosition":1,"sectionIndex1":2,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هرگز ای خام‌، آدمی نشَوی","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261873,"vOrder":12,"coupletIndex":7,"versePosition":0,"sectionIndex1":2,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"برو اندر جهان تفرّج کن","languageId":null,"coupletSummary":"پس برخیز و پیش از اینکه از این جهان رختِ سفر بربندی، به جهانگردی بپرداز و سیْرِ آفاق کن.","originalText":null},{"id":2261874,"vOrder":13,"coupletIndex":7,"versePosition":1,"sectionIndex1":2,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پیش از آن روز کز جهان برَوی","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261875,"vOrder":14,"coupletIndex":8,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پدر گفت: ای پسر! منافعِ سفر چنین که گفتی بی‌شمار است ولیکن مُسَلَّم پنج طایفه راست:","languageId":null,"coupletSummary":"«ولیکن مُسَلَّم پنج طایفه راست»: ولی [سودهای سفر] به پنج گروه مقرّر است و به دیگران نمی‌رسد.","originalText":null},{"id":2261876,"vOrder":15,"coupletIndex":9,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"نخستین: بازرگانی که با وجودِ نعمت و مِکنَت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردانِ چابک. هر روز به شهری و هر شب به مَقامی و هر دم به تفرّجگاهی از نعیمِ دنیا مُتَمَتِّع.","languageId":null,"coupletSummary":"اول: بازرگانی که مکنت و مال و زیردستان ماهر و چابک و کنیزان زیبا‌ دارد‌؛ و هر روز در یک شهر و هر شب در یک کوچه و هر ساعت در یک تفریحگاه از نعمت‌های دنیا لذت می‌برد.","originalText":null},{"id":2261877,"vOrder":16,"coupletIndex":10,"versePosition":0,"sectionIndex1":3,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مُنْعِم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست","languageId":null,"coupletSummary":"توانگر (پولدار) در کوه و هامون و صحرا بیگانه و آواره نیست، زیرا به هر جای فرود آید میتواند خیمه بزند و بستر آسایش بگسترد؛\u00A0","originalText":null},{"id":2261878,"vOrder":17,"coupletIndex":10,"versePosition":1,"sectionIndex1":3,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261879,"vOrder":18,"coupletIndex":11,"versePosition":0,"sectionIndex1":3,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"و‌آن را که بر مرادِ جهان نیست دسترس","languageId":null,"coupletSummary":"ولی آنکه دستش به پول و آرزوهای این‌جهانی نمی‌رسد، در زادگاه و وطنِ‌ خویش نیز ناشناخته و بیگانه است.","originalText":null},{"id":2261880,"vOrder":19,"coupletIndex":11,"versePosition":1,"sectionIndex1":3,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"در زاد‌و‌بومِ خویش غریب است و ناشناخت","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261881,"vOrder":20,"coupletIndex":12,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"دوم: عالِمی که به منطقِ شیرین و قوّتِ فصاحت و مایهٔ\u00A0بلاغت هر جا که روَد به خدمتِ او اِقدام نمایند و اِکرام کنند.","languageId":null,"coupletSummary":"دوم‌: دانشمندی که برای منطق شیرین و قدرت سخن‌وری او به‌هرجایی که رود به او احترام می‌گذارند و خدمت می‌کنند.","originalText":null},{"id":2261882,"vOrder":21,"coupletIndex":13,"versePosition":0,"sectionIndex1":4,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"وجودِ مردمِ دانا مثالِ زرِّ‌ طِلی‌ست","languageId":null,"coupletSummary":"شخصِ‌ عالِم مانند رَزِ تمام‌عیار است که به هر جا روی آورد، بها و ارزش وی را به خوبی می‌شناسند؛","originalText":null},{"id":2261883,"vOrder":22,"coupletIndex":13,"versePosition":1,"sectionIndex1":4,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که هر کجا بروَد قدر و قیمتش دانند","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261884,"vOrder":23,"coupletIndex":14,"versePosition":0,"sectionIndex1":4,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"بزرگ‌زادهٔ نادان به شَهْرَوا مانَد","languageId":null,"coupletSummary":"مِهتَر زادهٔ جاهل چون پولِ تقلبی است که در شهری رایج باشد ولی در کشورهای بیگانه به‌هیچش نپذیرند و نخرند. («شَهرَوا‌» یا «شهر روان» یا «شهر روا»: زرِ ناخالصی که یک حاکم محلی در مُلکِ خود به زور رایج سازد ولی در جاهای دیگر رایج نشود و آنرا قبول نکنند)","originalText":null},{"id":2261885,"vOrder":24,"coupletIndex":14,"versePosition":1,"sectionIndex1":4,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که در دیارِ غریبش به هیچ نستانند","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261886,"vOrder":25,"coupletIndex":15,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"سِیُّم: خوبرویی که درونِ صاحب‌دلان به مخالطتِ او میل کند که بزرگان گفته‌اند: اندکیِ جمال به از بسیاریِ مال، و گویند: رویِ زیبا مرهمِ دل‌های خسته است و کلیدِ درهای بسته؛ لاجَرَم صحبتِ او را همه‌جای غنیمت شناسند و خدمتش را منّت دانند.","languageId":null,"coupletSummary":"معنی «رویِ زیبا مرهمِ ...»: چهرهٔ نکو دوایِ دلهای ریش است و گشایندهٔ درهای قفل شده؛ همانا همنشینی با نیکوان را در همه جا قدر می‌شناسند و خدمتگزاری به آنان را با کمالِ امتنان و سپاس می‌پذیرند.","originalText":null},{"id":2261887,"vOrder":26,"coupletIndex":16,"versePosition":0,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":7,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"شاهد آنجا که روَد، حرمت و عزّت بیند","languageId":null,"coupletSummary":"زیباروی به هر جا گام نهد وی را احترام کنند و ارجمند دارند، اگرچه پدر و مادر او را به خواری و بی‌مهری از برِ خود دور کرده باشند.","originalText":null},{"id":2261888,"vOrder":27,"coupletIndex":16,"versePosition":1,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":7,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"ور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261889,"vOrder":28,"coupletIndex":17,"versePosition":0,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":8,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پرِ طاووس در اوراقِ مَصاحِف دیدم","languageId":null,"coupletSummary":"در میانِ برگه‌های قرآن‌ها پَرِ طاووس یافتم و گفتم: این رتبه از شایستگیِ تو افزون است؛","originalText":null},{"id":2261890,"vOrder":29,"coupletIndex":17,"versePosition":1,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":8,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گفتم: این مَنْزِلت از قدرِ تو می‌بینم بیش","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261891,"vOrder":30,"coupletIndex":18,"versePosition":0,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":9,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گفت: خاموش که هر کس که جَمالی دارد","languageId":null,"coupletSummary":"پَر به زبانِ حال پاسخ داد: لب فرو بند که هرکه از زیبایی بهری دارد، به هرجا رود دست ردّ بر سینهٔ وی ننهند و از خود نرانند.","originalText":null},{"id":2261892,"vOrder":31,"coupletIndex":18,"versePosition":1,"sectionIndex1":5,"sectionIndex2":9,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هر کجا پای نهد، دست ندارندش پیش","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261893,"vOrder":32,"coupletIndex":19,"versePosition":0,"sectionIndex1":28,"sectionIndex2":10,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چون در پسر مُوافِقی و دلبری بوَد","languageId":null,"coupletSummary":"چون جوانِ زیبا را خویِ سازگار و چهرهٔ دلفریب باشد، غم نیست اگر پدر از وی بیزاری جوید؛","originalText":null},{"id":2261894,"vOrder":33,"coupletIndex":19,"versePosition":1,"sectionIndex1":28,"sectionIndex2":10,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"اندیشه نیست، گر پدر از وی بَری بوَد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261895,"vOrder":34,"coupletIndex":20,"versePosition":0,"sectionIndex1":28,"sectionIndex2":11,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"او گوهر است‌، گو صدفش در جهان مباش","languageId":null,"coupletSummary":"او خود گهر است، اگر وی را صدفی نباشد، پروایی نیست. زیرا مرواریدِ شاهوارِ یگانه را همه‌کس خریدار است.","originalText":null},{"id":2261896,"vOrder":35,"coupletIndex":20,"versePosition":1,"sectionIndex1":28,"sectionIndex2":11,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"دُرِّ یتیم را همه‌کس مشتری بوَد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261897,"vOrder":36,"coupletIndex":21,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چهارم: خوش‌آوازی که به حنجرهٔ داوودی آب از جَرَیان و مرغ از طَیَران باز‌دارد؛ پس به وَسیلتِ این فَضیلت، دلِ مشتاقان صید کند و اربابِ معنی به مُنادِمَتِ او رغبت نمایند و به انواع خدمت کنند.","languageId":null,"coupletSummary":"«طَیَران»: پریدن / «اربابِ معنی»: آگاه‌دلان، معنی‌شناسان / «مُنادِمَت»: همنشینی کردن","originalText":null},{"id":2261898,"vOrder":37,"coupletIndex":22,"versePosition":0,"sectionIndex1":6,"sectionIndex2":29,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"سَمْعی اِلیٰ حُسْنِ الْاَغانی","languageId":null,"coupletSummary":"گوشم به زیبایی و خوشیِ آوازهاست. کیست که تارهای دوم عود را به دست سود (یعنی عود نواخت)؟","originalText":null},{"id":2261899,"vOrder":38,"coupletIndex":22,"versePosition":1,"sectionIndex1":6,"sectionIndex2":29,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مَنْ ذَا الَّذی جَسَّ الْمَثانی؟","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261900,"vOrder":39,"coupletIndex":23,"versePosition":0,"sectionIndex1":31,"sectionIndex2":30,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چه خوش باشد آهنگِ نرمِ حَزین","languageId":null,"coupletSummary":"آوایِ لطیف و سوزناک و دلپذیر در گوشِ یارانِ مستِ از شراب بسیار خوش است.","originalText":null},{"id":2261901,"vOrder":40,"coupletIndex":23,"versePosition":1,"sectionIndex1":31,"sectionIndex2":30,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به گوشِ حریفانِ مستِ صَبوح","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261902,"vOrder":41,"coupletIndex":24,"versePosition":0,"sectionIndex1":31,"sectionIndex2":32,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به از رویِ زیباست آوازِ خوش","languageId":null,"coupletSummary":"آوازِ خوب بِهْ از روی نیکو است؛ زیرا از صورتِ زیبا، نفس بهره گیرد و از آوای دلفریب، روان خورِش و پرورش یابد.","originalText":null},{"id":2261903,"vOrder":42,"coupletIndex":24,"versePosition":1,"sectionIndex1":31,"sectionIndex2":32,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که آن حَظِّ نفس است و این قوتِ روح","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261904,"vOrder":43,"coupletIndex":25,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"یا کمینه پیشه‌وری که به سعیِ بازو کَفافی حاصل کند تا آبروی از بهرِ نان ریخته نگردد، چنان که خردمندان گفته‌اند:","languageId":null,"coupletSummary":"«کمینه پیشه‌ور»: کمترین صنعتگر / «کَفاف»: وجه معاش، روزینه، روزگذار","originalText":null},{"id":2261905,"vOrder":44,"coupletIndex":26,"versePosition":0,"sectionIndex1":7,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گر به غریبی روَد از شهرِ خویش","languageId":null,"coupletSummary":"اگر پاره‌دوزی (کسی که کفشهای پاره را درست می‌کند) از وطن خود به سرزمینِ بیگانه قدم نهد، به خاطر حرفهٔ خویش رنج و دشواری نمی‌بیند؛","originalText":null},{"id":2261906,"vOrder":45,"coupletIndex":26,"versePosition":1,"sectionIndex1":7,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"سختی و محنت نبَرَد پینه‌دوز","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261907,"vOrder":46,"coupletIndex":27,"versePosition":0,"sectionIndex1":7,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"ور به خرابی فتَد از مملکت","languageId":null,"coupletSummary":"\u00A0و اگر شاهِ کشورِ سیستان (نیمروز) به پریشانی از مُلک و دولت بر افتد، چون پیشه و حرفه‌ای نمی‌داند گرسنه سر بر زمین خواهد نهاد.","originalText":null},{"id":2261908,"vOrder":47,"coupletIndex":27,"versePosition":1,"sectionIndex1":7,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گُرسَنه خفتَد مَلِکِ نیمروز","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261909,"vOrder":48,"coupletIndex":28,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چنین صفت‌ها که بیان کردم، ای فرزند، در سفر موجبِ جمعیّتِ خاطر است و داعیهٔ طِیبِ عیش. و آن‌که از این جمله بی‌بهره است، به خیالِ باطل در جهان بروَد و دیگر کسش نام و نشان نشنود.","languageId":null,"coupletSummary":"هوش مصنوعی: این ویژگی‌هایی که بیان کردم، فرزندم، در سفر باعث خوشحالی و رضایت خاطر است و به زندگی شیرینی می‌بخشد. اما کسی که از این صفات بی بهره باشد، با خیال‌های نادرست در دنیا می‌گردد و دیگران هیچ نشانی از او نمی‌شناسند.","originalText":null},{"id":2261910,"vOrder":49,"coupletIndex":29,"versePosition":0,"sectionIndex1":8,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هر آن که گردشِ گیتی به کینِ او برخاست","languageId":null,"coupletSummary":"هر کس که گذشتِ روزگار به دشمنیِ وی قیام کند، به کارهای خلافِ نیکی و خیرش راه نماید؛","originalText":null},{"id":2261911,"vOrder":50,"coupletIndex":29,"versePosition":1,"sectionIndex1":8,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به غیرِ مصلحتش رهبری کند ایّام","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261912,"vOrder":51,"coupletIndex":30,"versePosition":0,"sectionIndex1":8,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید","languageId":null,"coupletSummary":"کبوتری که هرگز لانهٔ خود را باز نخواهد دید، تقدیرش دانه‌ای نماید و به سودای آن به دامَش افکند.","originalText":null},{"id":2261913,"vOrder":52,"coupletIndex":30,"versePosition":1,"sectionIndex1":8,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"قضا همی‌بَرَدش تا به سویِ دانهٔ دام","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261920,"vOrder":53,"coupletIndex":31,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پسر گفت: ای پدر! قولِ حکَما را چگونه مخالفت کنیم؟ که گفته‌اند: رزق اگرچه مقسوم است‌، به اسباب‌ِ حُصول‌، تعلّقْ شرط است و بلا اگرچه مقدور، از ابواب‌ِ دخولِ آن احتراز واجب.","languageId":null,"coupletSummary":"معنی «رزق اگرچه مقسوم است‌ .....»: روزی هرچند مشخص شده است، برای به دست آوردنش باید به کاری دست بزنی و بلا نیز اگرچه بر قلمِ تقدیر رفته باشد پرهیز از درهای نزول آن واجب است.","originalText":null},{"id":2261932,"vOrder":54,"coupletIndex":32,"versePosition":0,"sectionIndex1":9,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"رزق اگر‌چند بی‌گمان برسد","languageId":null,"coupletSummary":"روزی را به حکمِ خِرَد باید از درهایش طلب کرد، هرچند خود قطعاً به روزی‌خواره خواهد رسید.","originalText":null},{"id":2261933,"vOrder":55,"coupletIndex":32,"versePosition":1,"sectionIndex1":9,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"شرطِ عقل است، جُستن از درها","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261934,"vOrder":56,"coupletIndex":33,"versePosition":0,"sectionIndex1":9,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"ورچه کس بی‌اجل نخواهد مُرد","languageId":null,"coupletSummary":"و اگر چه هیچکس تا پایانِ عمرش فرا نرسد، جان نخواهد سپرد، ولی تو هم به پای خود در دهانِ اژدها پا مگذار و از خطر کردن بپرهیز.","originalText":null},{"id":2261935,"vOrder":57,"coupletIndex":33,"versePosition":1,"sectionIndex1":9,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"تو مرو در دهانِ اژدرها","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261936,"vOrder":58,"coupletIndex":34,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"در این صورت که منم با پیلِ دَمان بزنم و با شیرِ ژیان پنجه در‌افکنم؛ پس مصلحت آن است ای پدر، که سفر کنم کز این بیش طاقتِ بینوایی نمی‌آرم.","languageId":null,"coupletSummary":"با این هیکل و وضعی که من دارم با فیلِ خروشان پیکار کنم و با شیرِ خشم‌آلود به زورآزمایی پردازم.","originalText":null},{"id":2261937,"vOrder":59,"coupletIndex":35,"versePosition":0,"sectionIndex1":10,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چون مرد درفتاد ز جای و مقامِ خویش","languageId":null,"coupletSummary":"چون شخص از منصب و پایگاهِ خویش برکنده شود، از آن پس هر کرانه‌ای از جهان مقرّ و مأوای او باشد.","originalText":null},{"id":2261938,"vOrder":60,"coupletIndex":35,"versePosition":1,"sectionIndex1":10,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"دیگر چه غم خورَد؟ همه آفاق جایِ اوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261939,"vOrder":61,"coupletIndex":36,"versePosition":0,"sectionIndex1":10,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"شب هر توانگری به سرایی همی‌روند","languageId":null,"coupletSummary":"هر شخص پولداری شب‌هنگام به کاخی رود ولی تهیدستِ‌ بی‌خانمان هر کجا شب شود همانجا خانهٔ اوست.","originalText":null},{"id":2261940,"vOrder":62,"coupletIndex":36,"versePosition":1,"sectionIndex1":10,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"درویش هرکجا که شب آمد، سرایِ اوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261941,"vOrder":63,"coupletIndex":37,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"این بگفت و پدر را وداع کرد و همّت خواست و روان شد و با خود همی‌گفت:","languageId":null,"coupletSummary":"این را گفت و از پدر خداحافظی کرد (و از او خواست که) او را دعای خیر کند و حرکت کرد و با خود می‌گفت:","originalText":null},{"id":2261942,"vOrder":64,"coupletIndex":38,"versePosition":0,"sectionIndex1":11,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هنروَر چو بختش نباشد به کام","languageId":null,"coupletSummary":"وقتی بخت و اقبال با صاحب‌هنری ناسازگاری نماید، وی به‌جایی رَوَد که نام و نشانش گم شود و قدرش ناشناخته مانَد.","originalText":null},{"id":2261943,"vOrder":65,"coupletIndex":38,"versePosition":1,"sectionIndex1":11,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به جایی روَد کش ندانند نام","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261944,"vOrder":66,"coupletIndex":39,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"همچنین تا برسید به کنارِ آبی که سنگ از صلابتِ او بر سنگ همی‌آمد و خروش به فرسنگ می‌رفت.","languageId":null,"coupletSummary":"با این حال و روز‌، پیوسته می‌رفت تا به کنارِ رودخانه‌ای رسید که تخته‌سنگ از سختیِ موجِ آن بر رویِ‌ تخته‌سنگ می‌غلتید و خروش آبش تا\u00A0 یک فرسنگ‌ به گوش می‌رسید.","originalText":null},{"id":2261945,"vOrder":67,"coupletIndex":40,"versePosition":0,"sectionIndex1":12,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"سهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی","languageId":null,"coupletSummary":"رودخانه‌ای ترسناک که مرغابی هم از آن ترس و بیم داشت و کوچکترین موجِ آبش سنگِ آسیا را از ساحل به شتاب برمی‌کَنْد و می‌بُرد.","originalText":null},{"id":2261946,"vOrder":68,"coupletIndex":40,"versePosition":1,"sectionIndex1":12,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"کمترین موج، آسیا‌سنگ از کنارش در‌رُبودی","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261947,"vOrder":69,"coupletIndex":41,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گروهی مردمان را دید هر یک به قراضه‌ای در معبر نشَسته و رختِ سفر بسته. جوان را دستِ عطا بسته بود، زبانِ ثنا برگشود؛ چندان که زاری کرد یاری نکردند. ملّاحِ بی‌مروَّت به خنده برگردید و گفت:","languageId":null,"coupletSummary":"جمعی از مردم را مشاهده کرد که هر یک با دادنِ یک ریزه زر و سیم در کشتی سوار گشته و آمادهٔ سفر شده.","originalText":null},{"id":2261948,"vOrder":70,"coupletIndex":42,"versePosition":0,"sectionIndex1":13,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"زر نداری نتوان رفت به زور از دریار","languageId":null,"coupletSummary":"اگر پولی نداری به قوّتِ بازو از دریا نتوانی گذشت؛ نیرو به اندازهٔ ده زورمند هیچ نیست و سودی نکند، زری که کفایت هزینهٔ یک نفر را در سفر دریا کند، فرا هم آر. (به‌نظر می‌رسد منظور از زر یک‌مَرده یعنی سکه طلا که بر روی آن چهره سلطان نقش می‌زده‌اند)","originalText":null},{"id":2261949,"vOrder":71,"coupletIndex":42,"versePosition":1,"sectionIndex1":13,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"زور‌ِ دَه‌مَرده چه باشد‌؟ زرِ یک‌مَرده بیار‌!","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261950,"vOrder":72,"coupletIndex":43,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"جوان را دل از طعنهٔ\u00A0ملّاح به‌هم برآمد، خواست که از او انتقام کَشد، کَشتی رفته بود. آواز داد و گفت: اگر بدین جامه که پوشیده دارم قناعت کنی، دریغ نیست. ملّاح طمع کرد و کَشتی بازگردانید.","languageId":null,"coupletSummary":"جوان از طعنه و سخن نیش‌دار کشتی‌بان ناراحت شد و خواست تا از او انتقام بگیرد، قایق حرکت کرده بود، فریاد زد و گفت: «اگر به گرفتن این لباس که پوشیده‌ام راضی می‌شوی من راضی‌ام» قایق‌بان طمع کرد و قایق را بازگرداند.","originalText":null},{"id":2261951,"vOrder":73,"coupletIndex":44,"versePosition":0,"sectionIndex1":14,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"بدوزد شَرَه‌، دیدهٔ\u00A0هوشمند","languageId":null,"coupletSummary":"حرص و آز چشمِ زیرکان را فرو می‌بندد و حرصْ پرندهٔ هوا و ماهیِ دریا را به دام می‌افکند.","originalText":null},{"id":2261952,"vOrder":74,"coupletIndex":44,"versePosition":1,"sectionIndex1":14,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"در‌آرَد طمع‌، مرغ و ماهی به بند","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261953,"vOrder":75,"coupletIndex":45,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چندان که ریش و گریبان به دستِ جوان افتاد، به خود درکشید و بی‌مُحابا کوفتن گرفت. یارش از کَشتی به‌در‌آمد تا پشتی کند؛ همچنین درشتی دید و پشت بداد. جز این چاره نداشتند که با او به مصالحت گرایند و به اجرت مُسامحت نمایند؛ کُلُّ مُدٰاراةٍ صَدَقَةٌ.","languageId":null,"coupletSummary":"معنی «جز این چاره نداشتند ...»: جز این گریزی نیافتند که با وی آشتی کنند و کرايهٔ کشتی را آسان گیرند یعنی به او ببخشند. معنی «کُلُّ مُدٰاراةٍ صَدَقَةٌ»: هر نرم‌خویی خود صدقه‌ای به درویشان است در راهِ خدا که بلا را بگرداند.","originalText":null},{"id":2261954,"vOrder":76,"coupletIndex":46,"versePosition":0,"sectionIndex1":15,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چو پرخاش بینی تحمّل بیار","languageId":null,"coupletSummary":"چون تندخویی و دشمنی بینی بردباری پیشه کن که آسان گرفتن باعث بسته شدن درِ ستیزه و دعوا می‌شود.","originalText":null},{"id":2261955,"vOrder":77,"coupletIndex":46,"versePosition":1,"sectionIndex1":15,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که سهلی ببندد درِ کارزار","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261956,"vOrder":78,"coupletIndex":47,"versePosition":0,"sectionIndex1":15,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به شیرین‌زبانیّ و لطف و خوشی","languageId":null,"coupletSummary":"فیلی را هم با سخنِ چرب و شیرین و مهر و لطف می‌توان با یک تار مو کِشید و رام کرد.","originalText":null},{"id":2261957,"vOrder":79,"coupletIndex":47,"versePosition":1,"sectionIndex1":15,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"توانی که پیلی به مویی کشی","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2261958,"vOrder":80,"coupletIndex":48,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به عذرِ ماضی در قدمش فتادند و بوسهٔ\u00A0چندی به نفاق بر سر و چشمش دادند؛ پس به کَشتی درآوردند و روان شدند تا برسیدند به ستونی از عمارتِ یونان در آب ایستاده. ملّاح گفت: کَشتی را خَلَل هست؛ یکی از شما که دلاور‌تر است باید که بدین ستون بروَد و خِطامِ کَشتی بگیرد تا عمارت کنیم. جوان به غرورِ دلاوری که در سر داشت، از خصمِ دل‌آزرده نیندیشید و قولِ حکما که گفته‌اند: هر که را رنجی به دل رسانیدی، اگر در عقبِ آن صد راحت برسانی، از پاداشِ آن یک رنجش ایمن مباش، که پیکان از جراحت به‌درآید و آزار در دل بمانَد.","languageId":null,"coupletSummary":"معنی «پیکان از جراحت به‌درآید ...»: نوک آهنینِ تیر از زخم برون توان کشید ولی رنجشِ دل و آزردگیِ خاطر استوار بر جای می‌ماند.","originalText":null},{"id":2261959,"vOrder":81,"coupletIndex":49,"versePosition":0,"sectionIndex1":16,"sectionIndex2":18,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چه خوش گفت بَکْتاش با خَیْلتاش","languageId":null,"coupletSummary":"چه حرف درستی زد آن فرمانده که به سرباز گفت؛‌ که چون دشمن را آزردی از گزندِ وی در امان نیستی.","originalText":null},{"id":2262009,"vOrder":82,"coupletIndex":49,"versePosition":1,"sectionIndex1":16,"sectionIndex2":18,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چو دشمن خراشیدی، ایمن مباش","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262010,"vOrder":83,"coupletIndex":50,"versePosition":0,"sectionIndex1":39,"sectionIndex2":19,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مشو ایمن، که تَنگ‌دل گَردی","languageId":null,"coupletSummary":"چون خاطری از تو آزرده شود، آسوده منشین که تو را نیز دل بیازارند؛","originalText":null},{"id":2262011,"vOrder":84,"coupletIndex":50,"versePosition":1,"sectionIndex1":39,"sectionIndex2":19,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چون ز دستت دلی به تَنگ آید","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262012,"vOrder":85,"coupletIndex":51,"versePosition":0,"sectionIndex1":39,"sectionIndex2":20,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"سنگ بر بارهٔ\u00A0حصار مزن","languageId":null,"coupletSummary":"سنگ بر دیوارِ دژ میفکن که باشد که به کیفرِ آن از بارو سنگ بر تو افکنند.","originalText":null},{"id":2262013,"vOrder":86,"coupletIndex":51,"versePosition":1,"sectionIndex1":39,"sectionIndex2":20,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که بوَد کز حصار سنگ آید","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262014,"vOrder":87,"coupletIndex":52,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چندان که مِقْوَدِ کَشتی به ساعد برپیچید و بالایِ ستون رفت، ملّاح زِمام از کَفَش درگسلانید و کَشتی براند. بیچاره متحیّر بماند. روزی دو بلا و محنت کشید و سختی دید. سِیُّم خوابش گریبان گرفت و به آب انداخت. بعدِ شبانروزی دگر بر کنار افتاد، از حیاتش رمقی مانده. برگِ درختان خوردن گرفت و بیخِ گیاهان برآوردن، تا اندکی قوَّت یافت. سر در بیابان نهاد و همی‌رفت تا تشنه و بی‌طاقت به سرِ چاهی رسید، قومی بر او گِرد آمده و شربتی آب به پشیزی همی‌آشامیدند. جوان را پشیزی نبود. طلب کرد و بیچارگی نمود، رحمت نیاوردند. دستِ تعدّی دراز کرد، میسَّر نشد. به ضرورت تنی چند را فروکوفت، مردان غلبه کردند و بی‌محابا بزدند و مجروح شد.","languageId":null,"coupletSummary":"وقتی که طناب قایق را بر دست پیچید و بالای آن ستون رفت، ملاح طناب را برید و قایق را به‌حرکت درآورد. آن بیچاره متعجب و شگفت‌زده شد. دو روز سختی کشید روز سوم بی‌توان شد و خود را به‌آب زد و بی‌رمق و ناتوان به ساحلی افکنده شد در بیابانی رفت تا تشنه به چاهی رسید که مردم آنجا آب به پشیزی می‌فروختند؛ پولی نداشت، خواست که به زور از آنها آب بگیرد، چند مرد او را گرفته و کتک زدند و زخمی گشت.","originalText":null},{"id":2262015,"vOrder":88,"coupletIndex":53,"versePosition":0,"sectionIndex1":17,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پشّه چو پُر شد، بزند پیل را","languageId":null,"coupletSummary":"چون پشّگان بسیار شوند، فیل را با همهٔ حمله‌وری و درشتی و استواری و نیرومندی مغلوب می‌سازند.","originalText":null},{"id":2262016,"vOrder":89,"coupletIndex":53,"versePosition":1,"sectionIndex1":17,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"با همه تندی و صلابت که اوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262017,"vOrder":90,"coupletIndex":54,"versePosition":0,"sectionIndex1":17,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مورچگان را چو بوَد اتّفاق","languageId":null,"coupletSummary":"مورچه‌ها چون با هم متحد شوند، پوستِ شیرِ‌ خشمگین را می‌توانند بَرکَنند.","originalText":null},{"id":2262018,"vOrder":91,"coupletIndex":54,"versePosition":1,"sectionIndex1":17,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"شیرِ ژیان را بدرانند پوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262019,"vOrder":92,"coupletIndex":55,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به حکمِ ضرورت در پیِ کاروانی افتاد و برَفت؛ شبانگه برسیدند به مقامی که از دزدان پرخطر بود. کاروانیان را دید لرزه بر اندام اوفتاده و دل بر هلاک نهاده. گفت: اندیشه مدارید که یکی منم در این میان که به تنها پنجاه مَرد را جواب دهم و دیگر جوانان هم یاری کنند. این بگفت و مردمِ کاروان را به لافِ او دل قوی گشت و به صحبتش شادمانی کردند و به زاد و آبش دستگیری واجب دانستند. جوان را آتشِ معده بالا گرفته بود و عنانِ طاقت از دست رفته؛ لقمه‌ای چند از سرِ اشتها تناول کرد و دَمی چند آب در سَرش آشامید تا دیوِ درونش بیارمید و بخفت. پیرمردی جهان‌دیده در آن میان بود. گفت: ای یاران! من از این بدرقهٔ\u00A0شما اندیشناکم، نه چندان که از دزدان؛ چنان که حکایت کنند که عربی را دِرَمی چند گِرد آمده بود و به شب از تشویشِ لوریان در خانه تنها خوابش نمی‌برد؛ یکی را از دوستان پیشِ خود آورد تا وحشتِ تنهایی به دیدارِ او منصرف کُند و شبی چند در صحبتِ او بود. چندان که بر درم‌هاش اطّلاع یافت، ببُرد و بخورد و سفر کرد. بامدادان دیدند عرب را گریان و عریان. گفتند: حال چیست؟ مگر آن درم‌های تو را دزد بُرد؟ گفت: لٰا وَللّهِ! بدرقه بُرد.","languageId":null,"coupletSummary":"معنی «کاروانیان را دید .....»: اهلِ قافله را هراسان و دل به مرگ استوار کرده یافت. گفت: نگران نباشید که در میان شما یک تَن باشم که خود پنجاه پهلوان را حریفم، دیگران هم مساعدت و پایمردی بکنند.","originalText":null},{"id":2262020,"vOrder":93,"coupletIndex":56,"versePosition":0,"sectionIndex1":18,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هرگز ایمن ز مار ننشستم","languageId":null,"coupletSummary":"از مارِ گزنده هیچ‌گاه خود را در امان نمی‌شمردم زیرا به خوی و صفتش نیک پی برده بودم؛","originalText":null},{"id":2262021,"vOrder":94,"coupletIndex":56,"versePosition":1,"sectionIndex1":18,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که بدانستم آنچه خصلتِ اوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262022,"vOrder":95,"coupletIndex":57,"versePosition":0,"sectionIndex1":18,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"زخمِ دندانِ دشمنی بَتَر است","languageId":null,"coupletSummary":"آسیبِ آن دشمن جانکاه‌تر است که خود را در دیدهٔ انسان دوست جلوه می‌دهد.","originalText":null},{"id":2262023,"vOrder":96,"coupletIndex":57,"versePosition":1,"sectionIndex1":18,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که نماید به چشمِ مردم، دوست","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262024,"vOrder":97,"coupletIndex":58,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چه دانید اگر این هم از جملهٔ\u00A0دزدان باشد که به عیّاری در میانِ ما تعبیه شده است تا به وقتِ فرصت یاران را خبر کند‌؟ مصلحت آن بینم که مر او را خفته بمانیم و برانیم. جوانان را تدبیرِ پیر استوار آمد و مهابتی از مشت‌زن در دل گرفتند و رخت برداشتند و جوان را خفته بگذاشتند. آن‌گه خبر یافت که آفتابش در کتف تافت؛ سَر برآورد و کاروان رفته دید. بیچاره بسی بگردید و ره به جایی نبُرد؛ تشنه و بی‌نوا روی بر خاک و دل بر هلاک نهاده همی‌گفت:","languageId":null,"coupletSummary":"چه آگاهید شاید این مرد در شمارِ دزدان باشد که با تردستی و نیرنگ در این کاروان در آمده و مهیّا گشته است تا در هنگامِ فرصت همکارانش را آگاه کند؛ شایسته آن دانم که این مرد را همچنان در خواب ترک گفته و برویم.","originalText":null},{"id":2262025,"vOrder":98,"coupletIndex":59,"versePosition":0,"sectionIndex1":19,"sectionIndex2":35,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مَنْ ذٰا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ الْعیسُ","languageId":null,"coupletSummary":"کیست که با من سخن گوید و حال آنکه اشتران برای کوچْ مهار بسته شدند (و مرا تنها گذاشتند) آواره را جز آواره همدم نیست.","originalText":null},{"id":2262026,"vOrder":99,"coupletIndex":59,"versePosition":1,"sectionIndex1":19,"sectionIndex2":35,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مٰا لِلْغریبِ سِوَیَ الْغَریبِ اَنیسُ","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262027,"vOrder":100,"coupletIndex":60,"versePosition":0,"sectionIndex1":33,"sectionIndex2":34,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"درشتی کند با غریبان کسی","languageId":null,"coupletSummary":"آن کس با آوارگان تندخویی می‌کند و بی‌مهری می‌ورزد که به رنجِ آوارگی و دوری از یار و دیار سخت گرفتار نمانده باشد.","originalText":null},{"id":2262028,"vOrder":101,"coupletIndex":60,"versePosition":1,"sectionIndex1":33,"sectionIndex2":34,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"که نابوده باشد به غربت بسی","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262029,"vOrder":102,"coupletIndex":61,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"مسکین در این سخن بود که پادشه‌پسری به صید از لشکریان دورافتاده بود، بالای سرش ایستاده، همی‌شنید و در هیأتش نگه می‌کرد، صورتِ ظاهرش پاکیزه و صورتِ حالش پریشان؛","languageId":null,"coupletSummary":"آن بیچاره در حال گفتن بود که شاهزاده‌ای که برای شکار رفته و از همراهان خود جدا مانده بود بالای سرش رسید و سخنانش را شنید و به چهره و ظاهرش نگاه کرد، آدمی دید پاکیزه اما درمانده و گرفتار.","originalText":null},{"id":2262030,"vOrder":103,"coupletIndex":62,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پرسید: از کجایی و بدین جایگه چون افتادی؟ برخی از آنچه بر سرِ او رفته بود اعادت کرد. ملک‌زاده را بر حالِ تباهِ او رحمت آمد؛ خلعت و نعمت داد و معتمدی با وی فرستاد تا به شهرِ خویش آمد. پدر به دیدارِ او شادمانی کرد و بر سلامتِ حالش شُکر گفت. شبانگه ز آنچه بر سرِ او گذشته بود: از حالتِ کَشتی و جورِ ملّاح و روستایان بر سرِ چاه و غدرِ کاروانیان با پدر می‌گفت. پدر گفت: ای پسر! نگفتمت هنگامِ رفتن که تهیدستان را دستِ دلیری بسته است و پنجهٔ\u00A0شیری شکسته؟","languageId":null,"coupletSummary":"هوش مصنوعی: از کجا هستی و چطور به اینجا رسیدی؟ او برخی از اتفاقاتی که برایش افتاده بود را توضیح داد. فرزند پادشاه به حال خراب او رحم کرد و لباس‌ها و نعمت‌هایی به او داد و همراهی فرستاد تا او به شهرش بازگردد. پدرش با دیدنش بسیار خوشحال شد و به خاطر سلامتیش شکرگزاری کرد. شب به یاد آوردن آنچه بر او گذشته بود، از مشکلاتی که در دریا و بدعهدی ملوانان و کم‌لطفی روستاییان و خیانت کاروانیان با پدرش صحبت کرد. پدر گفت: ای پسر! مگر به تو نگفتم وقتی رفتی، که بی‌پول‌ها به خاطر دلیر بودنشان همیشه در مضیقه‌اند و قدرت ضعیف است؟","originalText":null},{"id":2262032,"vOrder":104,"coupletIndex":63,"versePosition":0,"sectionIndex1":20,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چه خوش گفت آن تهی‌دستِ سلحشور:","languageId":null,"coupletSummary":"تنگدست سلاح‌ورز سخت نیکو گفت که یک جو زر داشتن به از پنجاه من نیرو داشتن.","originalText":null},{"id":2262033,"vOrder":105,"coupletIndex":63,"versePosition":1,"sectionIndex1":20,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"جویِ زر بهتر از پنجاه من زور.","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262037,"vOrder":106,"coupletIndex":64,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پسر گفت: ای پدر! هر آینه تا رنج نبَری، گنج برنداری و تا جان در خطر ننهی بر دشمن ظفر نیابی و تا دانه پریشان نکُنی خرمن برنگیری؛","languageId":null,"coupletSummary":"هوش مصنوعی: پسر به پدرش گفت: ای پدر! تا زمانی که زحمت نکشی، به پاداشی نمی‌رسی و تا زمانی که جان خود را در خطر نیندازی، نمی‌توانی بر دشمن پیروز شوی. همچنین، تا وقتی که دانه‌ها را پراکنده نکنی، نمی‌توانی محصولی برداشت کنی.","originalText":null},{"id":2262038,"vOrder":107,"coupletIndex":65,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"نه بینی به اندک‌مایه رنجی که بردم چه تحصیلِ راحت کردم و به نیشی که خوردم چه مایه عسل آوردم؟","languageId":null,"coupletSummary":"آیا نمی‌نگری با کمی محنت که کشیدم چه مایه آسایش به دست آوردم و به زهری که چشیدم چه اندازه شهد فراهم کردم؟","originalText":null},{"id":2262039,"vOrder":108,"coupletIndex":66,"versePosition":0,"sectionIndex1":21,"sectionIndex2":38,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گرچه بیرون ز رزق نتوان خوَرد","languageId":null,"coupletSummary":"اگرچه جز روزیِ مقسوم لقمه‌ای به کام نرسد با این حال در جُستنِ آن سستی سزاوار نیست.\u00A0","originalText":null},{"id":2262040,"vOrder":109,"coupletIndex":66,"versePosition":1,"sectionIndex1":21,"sectionIndex2":38,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"در طلب کاهلی نشاید کرد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262041,"vOrder":110,"coupletIndex":67,"versePosition":0,"sectionIndex1":36,"sectionIndex2":37,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"غوّاص اگر اندیشه کند کامِ نهنگ","languageId":null,"coupletSummary":"اگر صیّادِ مروارید از دهانِ نهنگ پروا کند و به دریا فرو نرود، هیچگاه مرواریدِ قیمتی به دست نیاورد.","originalText":null},{"id":2262042,"vOrder":111,"coupletIndex":67,"versePosition":1,"sectionIndex1":36,"sectionIndex2":37,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"هرگز نکند دُرِّ گرانمایه به چنگ","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262043,"vOrder":112,"coupletIndex":68,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"آسیا‌سنگِ زیرین متحرّک نیست، لاجَرَم تحمّلِ بارِ گران همی‌کند.","languageId":null,"coupletSummary":"سنگِ زیرینِ آسیا بی‌جنبش است، ناگزیر سنگینیِ سنگِ گردانِ زِبَرین را می‌کشد و گرانیِ بار می‌برد.","originalText":null},{"id":2262044,"vOrder":113,"coupletIndex":69,"versePosition":0,"sectionIndex1":22,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چه خورَد شیرِ شَرزه در بنِ غار؟","languageId":null,"coupletSummary":"چون شیرِ ژیان در بنِ غار بماند، طعمه نیابد و باز اگر از لانه برون نپرد، بی خورش ماند؛","originalText":null},{"id":2262045,"vOrder":114,"coupletIndex":69,"versePosition":1,"sectionIndex1":22,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"بازِ افتاده را چه قوت بوَد؟","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262046,"vOrder":115,"coupletIndex":70,"versePosition":0,"sectionIndex1":22,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"تا تو در خانه صید خواهی کرد","languageId":null,"coupletSummary":"تو هم تا شکارگاهت تنگنای خانه باشد از بی‌قوتی و ضعیفی دست و پایت چون عنکبوتِ خانه‌نشین باریک و لاغر خواهد بود.","originalText":null},{"id":2262047,"vOrder":116,"coupletIndex":70,"versePosition":1,"sectionIndex1":22,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"دست و پایت چو عنکبوت بوَد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262048,"vOrder":117,"coupletIndex":71,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"پدر گفت: ای پسر! تو را در این نوبت فلک یاوری کرد و اقبال رهبری، که صاحب‌دولتی در تو رسید و بر تو ببخشایید و کسرِ حالت را به تفقّدی جَبر کرد و چنین اتّفاق نادر افتد و بر نادر حکم نتوان کرد؛ زنهار تا بدین طمع دگرباره گِردِ ولع نگردی.","languageId":null,"coupletSummary":"پدر گفت: ای پسر! این بار تقدیر با تو همراهی کرد و شانس تو را راهنمایی کرد که نیکبختی به تو باز خورد و بر تو رحمت کرد و شکسته‌حالی و ضعفِ تو را با پرسشی مهرآمیز باز آورد و تو را مکو حال کرد. و واقعه‌ای اینچنین کم روی دهد و یک پیش‌آمدِ تنها و کم نظیر را مقیاس و اصل کلّی نتوان دانست.","originalText":null},{"id":2262049,"vOrder":118,"coupletIndex":72,"versePosition":0,"sectionIndex1":23,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"صیّاد نه هر بار شَگالی ببَرَد","languageId":null,"coupletSummary":"صیاد هر مرتبه شغالی شکار نمی‌کند، پیش می‌آید که روزی خود طعمهٔ پلنگ گردد.","originalText":null},{"id":2262050,"vOrder":119,"coupletIndex":72,"versePosition":1,"sectionIndex1":23,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"افتد که یکی روز پلنگش بخورَد","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262051,"vOrder":120,"coupletIndex":73,"versePosition":-1,"sectionIndex1":null,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"چنان که یکی را از ملوکِ پارس نگینی گرانمایه بر انگشتری بود، باری به حکمِ تفرّج با تنی چند خاصّان به مصلّایِ شیراز برون رفت. فرمود تا انگشتری را بر گنبدِ عَضُد نصب کردند تا هر که تیر از حلقهٔ\u00A0انگشتری بگذراند، خاتم او را باشد. اتّفاقاً چهارصد حُکم‌انداز که در خدمتِ او بودند جمله خطا کردند، مگر کودکی بر بام رباطی که به بازیچه تیر از هر طرفی می‌انداخت؛ بادِ صبا تیرِ او را به حلقهٔ\u00A0انگشتری دربگذرانید و خلعت و نعمت یافت و خاتم به وی ارزانی داشتند. پسر تیر و کمان را بسوخت. گفتند: چرا کردی؟ گفت: تا رونقِ نخستین بر جای مانَد.","languageId":null,"coupletSummary":"هوش مصنوعی: روزی یکی از شاهان فارس انگشتر گران‌بهایی داشت. او به همراه چند نفر از نزدیکانش به مصلای شیراز رفت. او دستور داد که انگشترش را بر بالای گنبدی نصب کنند تا هر کسی که تیرش را از حلقهٔ انگشتر عبور دهد، آن انگشتر را بگیرد. به طور اتفاقی، چهارصد تیرانداز که در خدمت او بودند، همه خطا کردند، به جز پسری که روی بام رباطی با تیر و کمانی که داشت، به بازی می‌پرداخت. نسیم، تیر او را به حلقهٔ انگشتر فرستاد و او به خاطر این کار پاداش و نعمت دریافت کرد. سپس پسر تیر و کمانش را سوزاند. از او پرسیدند که چرا این کار را کرده است و او پاسخ داد: «تا جلوهٔ نخستین حفظ شود.»","originalText":null},{"id":2262052,"vOrder":121,"coupletIndex":74,"versePosition":0,"sectionIndex1":24,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گه بوَد کز حکیمِ روشن‌رای","languageId":null,"coupletSummary":"گاهی پیش آید که دانایی روشندل در کاری صواب نیندیشد؛","originalText":null},{"id":2262053,"vOrder":122,"coupletIndex":74,"versePosition":1,"sectionIndex1":24,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"برنیاید درست تدبیری","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null},{"id":2262054,"vOrder":123,"coupletIndex":75,"versePosition":0,"sectionIndex1":24,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"گاه باشد که کودکی نادان","languageId":null,"coupletSummary":"و گاه بوَد که طفلی بی‌دانش تیری به اشتباه بر هدف افکند.","originalText":null},{"id":2262055,"vOrder":124,"coupletIndex":75,"versePosition":1,"sectionIndex1":24,"sectionIndex2":null,"sectionIndex3":null,"sectionIndex4":null,"text":"به غلط بر هدف زنَد تیری","languageId":null,"coupletSummary":null,"originalText":null}],"recitations":[{"id":3464,"poemId":41407,"poemFullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","poemFullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27","audioTitle":"حکایت شمارهٔ ۲۷","audioArtist":"حمیدرضا محمدی","audioArtistUrl":"https://t.me/hrmoh","audioSrc":"","audioSrcUrl":"","legacyAudioGuid":"8dd5cd1e-2b6c-4efb-9dc6-f61b29134d50","mp3FileCheckSum":"2c92da53d8063dcfc215ea4d58428728","mp3SizeInBytes":9062251,"publishDate":"2020-02-17T20:37:25","fileLastUpdated":"2020-02-17T20:37:25","mp3Url":"https://i.ganjoor.net/a2/41407.mp3","xmlUrl":"https://i.ganjoor.net/a2/x/41407.xml","xmlText":"https://api.ganjoor.net/api/audio/xml/3464","plainText":"","htmlText":"","mistakes":[],"audioOrder":1,"recitationType":0,"inSyncWithText":true,"upVotedByUser":false},{"id":19651,"poemId":41407,"poemFullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","poemFullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27","audioTitle":"حکایت شمارهٔ ۲۷","audioArtist":"ابوالفضل حسن زاده","audioArtistUrl":"https://t.me/khatkhati_hayee_man","audioSrc":"","audioSrcUrl":"","legacyAudioGuid":"5681507b-d368-46f2-b5ae-38631a8d1c56","mp3FileCheckSum":"182f79d2b780017be615b13d193f8cef","mp3SizeInBytes":10319853,"publishDate":"2022-12-23T13:34:06.1800953","fileLastUpdated":"2022-12-23T13:06:13.8950236","mp3Url":"https://i.ganjoor.net/ad/41407-ahz-824858509.mp3","xmlUrl":"https://i.ganjoor.net/ad/x/41407-ahz-824858509.xml","xmlText":"https://api.ganjoor.net/api/audio/xml/19651","plainText":"","htmlText":"","mistakes":[],"audioOrder":2,"recitationType":0,"inSyncWithText":true,"upVotedByUser":false}],"images":[{"id":"0ff82f48-6f98-40a3-100a-08d8cde3d3d7","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/saadi-forooghi/thumb/0217.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/saadi-forooghi/p0217","altText":"کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 217","isTextOriginalSource":true},{"id":"d3adcd00-e496-41a2-d812-08dd1c47c388","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/ai/thumb/0002480.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/ai/p0002480","altText":"فانوس خیال » تصویر 2480 - سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","isTextOriginalSource":false},{"id":"1773344b-a039-452e-0964-08d7630e1d42","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-cambridge/thumb/0144.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-cambridge/p0144","altText":"گلستان سعدی به خط محمدحسین کشمیری و نقاشی مانوهار داس نسخهٔ کتابخانهٔ دیجیتال دانشگاه کمبریج » تصویر 144","isTextOriginalSource":false},{"id":"da100244-0546-4fe4-009b-08d7ba10d0a9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/kolliyat-e-saadi-bl/thumb/0137.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/kolliyat-e-saadi-bl/p0137","altText":"کلیات سعدی نسخهٔ ۱۰۳۴ هجری قمری » تصویر 137","isTextOriginalSource":false},{"id":"cca572e7-dc62-4feb-f5ff-08d7bc5e31e9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/loc-m082-saadi-koliyat/thumb/0089.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/loc-m082-saadi-koliyat/p0089","altText":"کلیات شیخ سعدی علیه الرحمه به خط محمد حسینی اصفهانی - گلستان مورخ ۱۲۵۹ هجری قمری » تصویر 89","isTextOriginalSource":false},{"id":"a2a5900f-5060-4357-f646-08d7bc5e31e9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/006813673-hathitrust/thumb/0068.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-19th-hathitrust/p0068","altText":"گلستان به خط شکستهٔ خوانا و زیبا تحریر شده در دارالخلافهٔ طهران » تصویر 68","isTextOriginalSource":false},{"id":"a596b2b4-79c2-4dc5-f69d-08d7bc5e31e9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/006813667-hathitrust/thumb/0156.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan1271-hathitrust/p0156","altText":"گلستان سعدی به خط خوانا و زیبای میرزا محمدحسین شیرازی سال ۱۲۷۱ هجری قمری » تصویر 156","isTextOriginalSource":false},{"id":"9a00e5dd-5878-4288-f706-08d7bc5e31e9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-bl/thumb/0138.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-bl/p0138","altText":"گلستان سعدی به خط کاتب سلطانی میر علی حسینی به سال ۹۷۵ هجری قمری در بخارا » تصویر 138","isTextOriginalSource":false},{"id":"35ed38d3-e549-4d67-f710-08d7bc5e31e9","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-bl/thumb/0148.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-bl/p0148","altText":"گلستان سعدی به خط کاتب سلطانی میر علی حسینی به سال ۹۷۵ هجری قمری در بخارا » تصویر 148","isTextOriginalSource":false},{"id":"8701e2be-389c-4f2e-3f7d-08d7cf3d0cf7","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-hathitrust/thumb/0125.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-boostan-hathitrust/p0125","altText":"گلستان به همراه بوستان در حاشیه » تصویر 125","isTextOriginalSource":false},{"id":"170f6e35-dd0c-438d-3847-08d7d2e2ac9d","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-harvard/thumb/0171.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-harvard/p0171","altText":"گلستان سعدی خوشنویسی شده و مذهب مورخ بیستم شوال ۱۱۳۵ هجری قمری » تصویر 171","isTextOriginalSource":false},{"id":"6d77b5a8-c180-4e0a-3874-08d7d2e2ac9d","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-harvard/thumb/0199.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-harvard/p0199","altText":"گلستان سعدی خوشنویسی شده و مذهب مورخ بیستم شوال ۱۱۳۵ هجری قمری » تصویر 199","isTextOriginalSource":false},{"id":"3a2ed342-2df9-4d98-935a-08d7d4c86ccc","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/006813664-hathitrust/thumb/0149.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-shervani/p0149","altText":"گلستان به خط توسط عبداللطیف شروانى سال ۹۷۱ هجری قمری » تصویر 149","isTextOriginalSource":false},{"id":"b9afce0e-3e01-410a-1fa2-08d7e683cf41","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-boostan-walters/thumb/0172.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-boostan-walters/p0172","altText":"گلستان با بوستان در حاشیه به خط محمدرضا تبریزی سنهٔ ۹۸۰ هجری قمری » تصویر 172","isTextOriginalSource":false},{"id":"87ddf1c0-8430-4b73-83d5-08d7e83b1565","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/saadi-w618/thumb/0133.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/saadi-w618/p0133","altText":"کلیات سعدی مذهب و مصور نسخه‌برداری شده توسط عبدالله بن شیخ مرشد الکاتب در قرن دهم هجری » تصویر 133","isTextOriginalSource":false},{"id":"b1fa3a62-5cbc-4f5f-83e2-08d7e83b1565","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/saadi-w618/thumb/0146.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/saadi-w618/p0146","altText":"کلیات سعدی مذهب و مصور نسخه‌برداری شده توسط عبدالله بن شیخ مرشد الکاتب در قرن دهم هجری » تصویر 146","isTextOriginalSource":false},{"id":"b7109a42-d0d1-4fd5-8467-08d7e83b1565","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/saadi-w616/thumb/0172.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/saadi-w616/p0172","altText":"کلیات سعدی مذهب و مصور نسخه‌برداری شده در ۹۲۶ هجری قمری » تصویر 172","isTextOriginalSource":false},{"id":"342d2fb1-5a8b-485d-b6df-08d7f7e47c0b","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-baysonghori/thumb/0053.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-baysonghori/p0053","altText":"گلستان بایسنقری موزهٔ چستر بیتی کتابت به سال ۸۳۰ هجری قمری در هرات » تصویر 53","isTextOriginalSource":false},{"id":"cba06c52-efb6-4b88-7cae-08da6be1e5b5","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/sharhegolestan/thumb/0469.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/sharhegolestan/p0469","altText":"شرح گلستان دکتر محمد خزائلی » تصویر 469","isTextOriginalSource":false},{"id":"c4aff8e0-7d67-4c28-0f07-08db94b11a11","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":0,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/golestan-yaghoot/thumb/0073.jpg","targetPageUrl":"https://museum.ganjoor.net/items/golestan-yaghoot/p0073","altText":"گلستان سعدی منسوب به یاقوت مستعصمی » تصویر 73","isTextOriginalSource":false},{"id":"38874733-e7b0-49b8-a57f-08d7e4faf1b5","imageOrder":0,"poemRelatedImageType":1,"thumbnailImageUrl":"https://i.ganjoor.net/images/Pinterest/thumb/247f9b02-b81c-4103-b71e-b357b22a8ad3.jpg","targetPageUrl":"https://viewer.cbl.ie/viewer/object/Per_119_29/2/LOG_0000/","altText":"Marooned at sea, from Prince Baysunghur's Rose Garden (Gulistan) by Sa`diObject no: Per 119.29 Title: Marooned at sea, from Prince Baysunghur's Rose Garden (Gulistan) by Sa`di Artist and production place: Amir Khalil HeratCalligrapher and production place: Ja`far al-Baysunghuri HeratProduction date: 1427 (830H) ","isTextOriginalSource":false}],"songs":[],"comments":[{"id":23031,"authorName":". دکتر شکوهی","authorUrl":"","commentDate":"2012-05-03T08:32:44","htmlComment":"

در پی بیت زیر یک بیت جا افتاده است. آن را بیافزایید:
چو پرخاش بینی تحمل بیار
که سهلی ببندد در کار زار
به شیرین زبانی و لطف و خوشی
توانی که پیلی به مویی کشی

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"6e1d7b38-fa4a-43db-0f65-08db28b1c4ef","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":25556,"authorName":"بهزاد علوی (باب)","authorUrl":"","commentDate":"2013-01-30T21:53:17","htmlComment":"

بعد إز شماره گذاری ابیات، بین بیت 6 و 7 تا آنجا که به خاطر دارم این بیت باید أضافه شرد:
پر طاووس در أوراق مصاحف دیدم. گفتم این منزلت از قدر تو میبینم بیش
گفت خامش که هر ...

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"b35c74e9-f7ed-41cd-67e3-08d993b1cc39","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":37877,"authorName":"بهمن صباغ زاده","authorUrl":"http://www.bahmansabaghzade2.blogfa.com","commentDate":"2013-05-04T20:25:54","htmlComment":"

بزرگ‌زاده‌ی نادان به شهروا ماند
در این مصراع نکته‌ای هست و آن اصطلاح شهر روا یا شهر روان و یا شَهْرَوا است و معنی آن زر و سیم ناسره و تقلبی است که در محدوده‌ی جغرافیایی کوچکی رایج است و در همه جا رواج ندارد که مخالف آن همان زر طلی است که د رهمه جا رواج دارد و در بیت قبل آمده است. برخی گمان کرده‌اند فعل این مصرع وا ماندن است در صورتیکه ماندن به معنی شبیه بودن است و این معنی که بزرگ‌زاده‌ی نادان به پول ناسره شبیه است با مصرع دوم کامل می‌شود
که در دیار غریبش به هیچ نستانند
این لغت در اشعار دیگر شاعران نیز آمده من جمله:
نقره‌ی ما اگر چه شهر رواست
پیش نقاد رای او شد رد
شرف شفروه - قرن 6

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":null,"replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":37844,"authorName":"امین کیخا","authorUrl":"","commentDate":"2013-05-05T01:01:13","htmlComment":"

بهمن زهازه که وهومنه هستی درود به تو ، نمی دانستم بجاش یک لغت یاد میدم ناب در اصل اناب بوده است یعنی بدون اب و میدانیم که بی اب خیلی چیزها مثل بؤ کردنیها خالص تر است و سر هم یعنی خالص

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"daf486d1-009f-4cd4-6a24-08d9c24d89b3","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":4766,"authorName":"منوچهر تلارمی","authorUrl":"","commentDate":"2015-11-16T00:00:47","htmlComment":"

با سلام وسپاس از زحمات جبران نا پذیر شما به فر هنگ وادب فارسی قسمت هایی از داستان حذف شده است
1در سطر2 دامنی فرا چتگ آرم
فضل وهنر ضایع است تا ننمایند.....عود بر آتش نهند و مشک بسایند
2-بعد از چاره کم جوشیدن است
کس نتواند گرفت دامن دولت به زور ........ کوشش
بی فایده است وسمه بر ابروی کور
3-سالکان طریقت گفته اند......تا به دکان وخانه در گروی.....هر گز ای خام آدمی نشوی
4- هر روزی به شهری .. (ی)بعد از روزی زاید است
5- از نعیم دنیا متمتع....منعم به کوه ودشت وبیابان
غریب نیست.......هر جا که رفت خیمه زد وبارگاه ساخت
6-....پدر و مادر خویش
پر طاووس در اوراق مصاحف دیدم....گفتم این منزلت از قدر تو می بینم بیش
7-.......ندارندش پیش
چون در پسر موافقیو دلبری بود......انیشه نیست گر پدر از وی بری بود
8- (ی)در اربابی معنی زاید است
9-بیت عربی سمعی الی ..بعد از خدمت کنند قرار دارد
10-بعد از نام ونشان نشنود....
هر آن که گردش گیتی به کین او بر خاست
به غیر مصلحتش رهبری کند ایام
11-بعد از دانه ودام .پسر گفت:ای پدر قول حکما را چگونه مخالفت کنیم که گفته اند:رزق اگر جه مقسوم است،به اسباب حصول،تعلق شرط است و بلا اگر چه مقدور،از ابواب دخول آن احتراز واجب
12-بعد از جستن از در ها ...
ور چه کس بی اجل نخواهد مرد
تو مرو در دهان اژدرها
13بعد ازطاقت بی نوایی نمی آرم.
چون مرد در فتاد زجای و مقام خویش
دیگر جه غم خورد همه آفاق جای اوست
14 بعد از سرای اوست
این بگفت :وپدر را وداع کرد وهمت خواست و روان شد وبا خود همی گفت:
15-بعد از ندانند نام ... همچنین تا برسید به کنار آبی
که سنگ از صلابت او بر سنگ همی آمدوخروش...
16-بعد از در کارزار
به شیرین زبانی ولطف و خوشی.....توانی که پیلی به مویی کشی
17-(ی) در نیندیشیدی زاید است
18بعد از ایمن مباش
مشو ایمن که تنگ دل گردی... چون زدستت دلی به تنگ آید
19-ب.ع از مجروح شد
پشه چو پر شد بزند پیل را..... با همه تندی وصلابت که اوست

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":null,"replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":13091,"authorName":"۷","authorUrl":"","commentDate":"2016-12-07T23:35:51","htmlComment":"

این حکایت به گونه درست و بی کاستی:
مشت زنی را حکایت کنند که از دهر مخالف به فغان آمده بود و خلق فراخ از دست تنگ بجان رسیده. شکایت پیش پدر برد و اجازت خواست که عزم سفر دارم مگر به قوت بازو دامن کامی فراچنگ آرم
فــضــل و هـنـر ضــایـعــســت تــا نـنـمـایـنـد\tعـود بــر آتــش نـهـنـد و مـشـک بــســایـنـد
پدر گفت: ای پسر خیال محال از سر بدر کن و پای قناعت در دامن سلامت کش که بزرگان گفته اند: دولت نه بکوشیدنست چاره کم جوشیدنست.
کــس نــتــوانـد گــرفــت دامــن دولــت بــزور\tکوشـش بـیفـایدسـت وسـمه بـرابـر وی کور
چــــه کــــنــــد زورمــــنــــد وارون بــــخــــت\tبـــازوی بـــخــت بـــه کــه بـــازوی ســخــت
اگــر بــهـر ســر مـوئیـت صــد خــرد بــاشــد\tخــرد بــکـار نـیـایـد چــو بــخــت بــد بــاشـد
پسر گفت: ای پدر فوائد سفر بسیار است از نزهت خاطر و جر منافع، و دیدن عجایب و شنیدن غرایب، و تفرج بلدان و محاورت خلان، و تحصیل جاه و ادب و مزید مال و مکتسب، و معرفت یاران و تجربت روزگاران. چنانکه سالکان طریقت گفته
تـــــا بــــــدکـــــان و خـــــانـــــه در گـــــروی\tهــــرگــــز ای خـــــام آدمــــی نــــشـــــوی
بـــــرو انــــدر جـــــهــــان تـــــفـــــرج کـــــن\tپــــیـــش از آن روز کــــز جــــهــــان بــــروی
پدر گفت: ای پسر منافع سفر چنین که گفتی بسیار است ولیکن مسلم پنج طایفه راست. نخستین بازرگانی که با وجود نعمت و مکنت، غلامان و کنیزان دارد دلاویز و شاگردان چابک. هر روز بشهری و هر شب بمقامی و مردم بتفرجگاهی از نعیم دنیا متمتع.
منعم بـکوه و دشـت و بـیابـان غریب نیسـت\tهر جـا که رفت خیمه زد و خـوابـگاه ساخـت
و آنـرا کـه بـر مـراد جـهان نیسـت دسـتـرس\tدر زاد و بـوم خـویش غریبـست و ناشناخـت
دوم عالمی که بمنطق شیرین و قوت فصاحت و مایه بلاغت، هرجا که رود بخدمت او اقدام نمایند و اکرام کنند
وجــود مـردم دانـا مــثــال زر طــلــی اســت\tکـه هر کـجـا کـه رود قـدر و قـیمـتـش دانـنـد
بـــزرگ زاده نـــادان بـــه شـــهـــروا مـــانـــد\tکـه در دیـار غـریـبــش بـه هـیـچ نـسـتـانـنـد
سیم خوبروئی که درون صاحبدلان بمخالطت او میل کند، که بزرگان گفته اند: اندکی جمال به از بسیاری مال، و گویند: روی زیبا مرهم دلهای خسته است و کلید درهای بسته. لاجرم صحبت او را همه جای غنیمت شناسند و خدمتش را منت دانند
شـاهـد آنـجـا کـه رود حـرمـت و غـزت بـیـنـد\tور بــرانـنـد بــقــهـرش پــدر و مـادر خــویـش
پـــر طـــاوس در اوراق مـــصـــاحـــف دیـــدم\tگفـتـم این منزلت از قـدر تـو می بـینم بـیش
گفـت خـاموش که هر کـس که جـمالی دارد\tهـر کـجـا پـای نـهـد دسـت نـدارنـدش پـیش
***
چــون در پــسـر مـوافـقـتــی و دلـبــری بــود\tانـدیـشـه نـیـسـت گـر پـدر از وی بــری بــود
او گـوهرسـت، گـو صـدفـش در میان مـبـاش\tدر یـتــیـم را هــمــه کــس مــشــتــری بــود
چهارم خوش آوازیکه بحنجره داودی آب از جریان و مرغ از طیران بازدارد. پس بوسیلت این فضیلت دل مشتاقان صید کند. و ارباب معنی بمنادمت او رغبت نمایند و بانواع خدمت کنند
ســـمـــعـــی الـــی حـــســـن الـــاغـــانــی\tمـــن ذاالــــذی حــــبــــس الـــمـــثــــانـــی
چـــه خـــوش بــــاشـــد آواز نـــرم حـــزیـــن\tبـــگـــوش حـــریــفـــان مـــســـت صـــبـــوح
بـــــه از روی زیــــبـــــاســـــت آواز خـــــوش\tکــه آن خـــط نــفـــســـت و ایــن قــوت روح
یا کمینه پیشه وری که بسعی بازو کفافی حاصل کند، تا آبروی از بهر نان ریخته نگردد چنانکه خردمندان گفته اند
گــر بـــغـــریــبـــی رود از شـــهــر خـــویــش\tســخــتــی و مـحــنـت نـکــشــد پــیـنـه دوز
ور بــــخـــرابــــی فـــتــــد از مـــمـــلـــکـــت\tگـــرســـنــه خـــفـــتـــد مــلـــک نــیــمـــروز
چنین صفتها که بیان کردم ای پسر در سفر موجب جمعیت خاطرست و داعیه طیب عیش. و آنکه از این جمله بی بهره است بخیال باطل در جهان برود و دیگر، کسش نام و نشان نشنود
هر آنکـه گـردش گیتـی بـکـین او بـرخـاسـت\tبــغــیـر مـصــلــحــتــش رهـبــری کــنـد ایـام
کـبــوتــری کـه دیـگـر آشـیـان نـخـواهـد دیـد\tقـضـا هـمـی بــردش تـا بـسـوی دانـه و دام
پسر گفت: ای پدر قول حکما را چگونه مخالفت کنیم که گفته اند: رزق اگر چه مقسومست باسباب حصول آن تعلق شرطست. و بلا اگرچه مقدور از ابواب دخول آن احتراز واجب
رزق اگـــر چـــنـــد بـــیـــگـــمـــان بــــرســـد\tشــرط عــقــلــســـت جـــســتـــن از درهــا
ور چــه کــس بـــی اجـــل نــخــواهــد مــرد\tتـــــــــو مـــــــــرو در دهـــــــــان اژدهـــــــــا
در این صورت که منم با پیل دمان بزنم و با شیر ژیان پنجه درافکنم. پس مصلحت آنست ای پدر که سفر کنم کزین بیش طاقت بینوائی نمی آرم
چـون مـرد بــرفـتـاد ز جـای و مـقـام خـویـش\tدیگر چـه غم خـورد همه آفاق جـای اوسـت
شـب هـر تـوانـگـری بــسـرائی هـمـی رونـد\tدرویش هر کجـا که شب آید سـرای اوسـت
این بگفت و پدر را وداع کرد و همت خواست و روان شد و با خود همی گفت
هــنــرور چــو بـــخــتــش نــبـــاشــد بــکــام\tبــــجــــائی رود کــــش نــــدانــــنــــد نــــام
همچنین تا برسید بکنار آبی که سنگ از صلابت او بر سنگ همی آمد و خروش بفرسنگ همیرفت
سهمگین آبی که مرغابی در او ایمن نبودی\tکمترین موج آسیا سنگ از کنارش در ربودی
گروهی مردمانرا دید هر یک بقراضه ای در معبر نشسته و رخت سفر بسته. جوانرا دست عطا بسته بود. زبان ثنا برگشود چندانکه زاری کرد یاری نکردند
بــی زر نــتــوانــی کــه کــنـی بــر کــس زور\tور زر داری بـــــزور مـــــحـــــتـــــاج نـــــه ای
ملاح بی مروت ازو بخنده برگردید و گفت
زر نـــداری نـــتــــوان رفــــت بــــزور از دریـــا\tزور ده مـرده چـه بــاشـد زر یـک مـرده بــیـار
جوانرا دل از طعنه ملاح بهم برآمد. خواست که از او انتقام کشد کشتی رفته بود آواز داد و گفت: اگر بدین جامه که پوشیده ام قناعت کنی دریغ نیست ملاح طمع کرد و کشتی بازگردانید
بــــدوزد شــــره دیــــده هــــوشــــمــــنــــد\tدرآرد طـــمـــع مـــرغ و مـــاهـــی بـــبـــنـــد
چندانکه ریش و گریبانش بدست جوان افتاد بخود درکشید و بی محابا فروگوفت یارش از کشتی بدرآمد
تا پشتی کند همچنین درشتی دید و پشت بداد. جز این چاره ندانستند که با او بمصالحت گرایند و باجرت کشتی مسامحت نمایند
چــو پـــرخــاش بـــیــنــی تـــحــمــل بـــیــار\tکــــه ســــهـــلـــی بــــبــــنـــدد در کــــارزار
بــشــیــریـن زبــانــی و لــطــف و خــوشــی\tتـــوانــی کــه پـــیــلــی بـــمــوئی کــشــی
لـطــافــت کــن آنـجــا کــه بــیـنـی ســتــیـز\tنـــــبـــــرد قـــــز نــــرم را تـــــیــــغ تـــــیــــز
بعذر ماضی در قدمش افتادند و بوسه چند بنفاق بر سر و چشمش دادند پس بکشتی درآوردند و روان شدند. تا برسیدند بستونی از عمارت یونان در آب ایستاده.
ملاح گفت: کشتی را خللی هست یکی از شما که زورآورتر است باید که بدین ستون برود و خطام کشتی بگیرد تا عمارت کنیم.
جوان بغرور دلاوری که در سر داشت از خصم دلآزرده نیندیشید و قول حکما معتبر نداشت که گفته اند: هرکرا رنجی بدل رسانیدی اگر در عقب آن صد راحت برسانی از پاداش یک رنجش ایمن مباش که پیکان از جراحت بدرآید و آزار در دل بماند
چـه خـوش گـفـت بـکـتـاش بــا خـیـل تـاش:\tچــو دشــمـن خــراشــیـدی ایـمـن مــبــاش
***
مـــشـــو ایــمـــن کـــه تـــنـــگـــدل گـــردی\tچـــون ز دســـتـــت دلـــی بــــتـــنـــگ آیـــد
ســـــنــــگ بـــــر بـــــاره حـــــصــــار مــــزن\tکـــه بــــود کــــز حــــصــــار ســــنـــگ آیـــد
چندانکه مقود کشتی به ساعد برپیچید و بر بالای ستون رفت ملاح زمام از کفش درگسلانید و کشتی براند. بیچاره متحیر بماند.
روزی دو بلا و محنت کشید و سختی دید. سوم روز خوابش گریبان گرفت و در آب انداخت. بعد از شبانروزی دگر بر کنار افتاد.
از حیاتش رمقی مانده بود. برگ درختان خوردن گرفت و بیخ گیاهان برآوردن، تا اندکی قوت یافت. سر در بیابان نهاد و همی رفت تا تشنه و بی طاقت بسر چاهی رسید.
قومی برو گرد آمده و شربتی آب بپشیزی همی آشامیدند جوانرا پشیزی نبود طلب کرد و بیچارگی نمود، و رحمت نیاوردند. دست تعدی دراز کرد میسر نشد. بضرورت تنی چند را فرو کوفت. مردان غلبه کردند و بی محابا بزدند و مجروح شد
پـــشـــه چـــو پـــر شـــد بـــزنـــد پـــیـــل را\tبــا هـمـه تــنـدی و صــلــابــت کــه اوســت
مــــورچــــگــــان را چــــو بـــــود اتـــــفــــاق\tشـــیـــر ژیـــانـــرا بــــدرانـــنـــد پــــوســــت
بحکم ضرورت در پی کاروانی افتاد و شبانگاه برسیدند بمقامی که از دزدان پر خطر بود. کاروانیانرا دید لرزه بر اندام اوفتاده و دل بر هلاک نهاده.
گفت: اندیشه مدارید که یکی منم درین میان که به تنها پنجاه مرد را جواب دهم و دیگر جوانان هم یاری کنند. این بگفت و مردم کاروان را به لاف او دل قوی شد و به صحبتش شادمانی کردند و بزاد و آبش دستگیری واجب دانستند.
جوانرا آتش معده بالا گرفته بود و عنان طاقت از دست رفته لقمه ای چند از سر اشتها تناول کرد و دمی چند آب در سرش آشامید تا دیو درونش بیارامید و بخفت.
پیرمردی جهاندیده در آن کاروان بود گفت: ای یاران من ازین بدرقه شما اندیشه ناکم نه چندانکه از دزدان. چنانکه حکایت کنند که عربی را درمی چند گرد آمده بود و به شب از تشویش لوریان در خانه تنها خوابش نبردی.
یکی را از دوستان پیش خود آورد تا وحشت تنهائی بدیدار او منصرف گرداند. شبی چند در صحبت او بود چندانکه بر درمهاش وقوف یافت ببرد و سفر کرد. بامدادان دیدند عربرا گریان و عریان. گفتند: حال چیست؟ مگر آن درمهای ترا دزد برد؟ گفت: لا ولله بدرقه برد
هــرگـــز ایــمـــن ز مـــار نـــنـــشـــســـتـــم\tتــا بــدانـســتــم آنـچــه خــصــلــت اوســت
زخـــم دنـــدان دشـــمـــنـــی تـــبــــرســـت\tکــه نــمــایــد بـــچـــشــم مــردم، دوســـت
چه دانید اگر این هم از جمله دزدان باشد که بعیاری در میان ما تعبیه شده تا بوقت فرصت یاران را خبر کند پس مصلحت آن بینم که مراو را خفته بمانیم و برانیم.
جوانرا تدبیر پیر استوار آمد و مهابتی از مشت زن در دل گرفتند و رخت برداشتند و جوانرا خفته بگذاشتند. آنگه خبر یافت که آفتابش در کتف تافت.
سر برآورد. کاروان را رفته دید. بیچاره بسی بگردید و ره بجائی نبرد. تشنه و بی نوا روی بر خاک و دل بر هلاک نهاده همی گفت
مــــن ذایـــحــــدثــــنـــی وزم الــــعــــیـــس\tمــالــلــغــریــب ســـوی الــغــریــب انــیــس
درشــتـــی کــنــد بـــا غــریــبـــان کــســـی\tکــه نــابــوده بـــاشــد بـــغــربـــت بـــســی
مسکین درین سخن بود که پادشه پسری بصید از لشکریان دورافتاده بود. بالای سرش ایستاده همی شنید و در هیأتش نگه میکرد. صورت ظاهرش پاکیزه دید و صفت حالش پریشان.
پرسید: از کجائی و بدین جایگه چون افتادی؟ برخی از آنچه برسر او رفته بود اعادت کرد. ملک زاده را بر حال تباه او رحمت آمد خلعت و نعمت داد و معتمدی با وی بفرستاد تا بشهر خویش آمد.
پدر بدیدار او شادمانی کرد و بر سلامت حالش شکر گفت. شبانگه از آنچه بر سر او گذشته بود از حالت کشتی و جور ملاح و جفای روستائیان بر سر چاه و غدر کاروانیان در راه، با پدر همی گفت. پدر گفت: ای پسر نگفتمت هنگام رفتن که تهی دستانرا دست دلیری بسته است و پنجه شیری شکسته
چـه خـوش گفت آن تـهی دسـت سلحـشور\tجـــوی زر بـــهـــتـــر از پـــنـــجـــاه مـــن زور
پسر گفت: ای پدر هر آینه تا رنج نبری گنج برنداری و تا جان در خطر ننهی بر دشمن ظفر نیابی و تا دانه پریشان نکنی خرمن برنگیری.
نبینی باندک مایه رنجی که بردم چه تحصیل راحت کردم و بنیشی که خوردم چه مایه عسل آوردم
گـــر چـــه بــــیـــرون ز رزق نـــتـــوان خـــورد\tدر طـــلـــب کـــاهـــلـــی نـــشـــایـــد کـــرد
غــواص اگــر انــدیـشــه کــنــد کــام نـهـنـگ\tهــرگــز نــکــنــد در گــرانــمــایــه بــچــنــگ
آسیا سنگ زیرین متحرک نیست لاجرم تحمل بار گران همی کند
چـــه خـــورد شـــیــر شـــرزه در بـــن غــار؟\tبـــــاز افـــــتـــــاده را چـــــه قـــــوت بـــــود؟
تـــا تـــو در خـــانــه صــیــد خـــواهــی کــرد\tدســـت و پـــایــت چـــو عــنــکــبـــوت بـــود
پدر گفت: ای پسر ترا درین نوبت فلک یاوری کرد و اقبال رهبری که صاحب دولتی در تو رسید و بر تو ببخشائید و کسر حالت را بتفقدی جبر کرد، و چنین اتفاق نادر افتد و بر نادر حکم نتوان کرد. زنهار تا بدین طمع دگرباره گرد ولع نگردی
صـــیــاد نــه هــربـــار شـــگـــالـــی بـــبـــرد\tافــتـــد کــه یــکــی روز پـــلــنــگــش بـــدرد
چنانکه یکی از ملوک پارس، نگین گرانمایه در انگشتری داشت. باری بحکم تفرج با تنی چند از خاصان به مصلای شیراز بیرون رفت فرمود تا انگشتری را بر گنبد عضد نصب کردند تا هر که تیر از حلقه انگشتری بگذراند خاتم او را باشد.
اتفاقا چهارصد حکم انداز که در خدمت او بودند جمله خطا کردند مگر کودکی که بر بام رباط ببازیچه تیر از هر طرف می انداخت، باد صبا تیر او را از حلقه انگشتری درگذرانید.
خلعت و نعمت یافت و خاتم بوی ارزانی داشتند پسر تیر و کمانرا بسوخت. گفتند: چرا چنین کردی؟ گفت: تا رونق نخستین بر جای بماند
گـــه بــــود کــــز حــــکــــیـــم روشــــن رای\tبـــــرنــــیــــایــــد درســــت تـــــدبـــــیــــری
گــــاه بــــاشــــد کــــه کــــودکــــی نــــادان\tبــــغــــلــــط بـــــر هــــدف زنــــد تــــیــــری

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":null,"replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":77702,"authorName":"علی","authorUrl":"http://mozix.ir","commentDate":"2019-01-09T00:24:56","htmlComment":"

سمعی اِلی حُسن الاغانی
مَنْ ذا الّذی جَسّ المثانی:
گوش من به آوازها و سرودهای زیباست
کیست که تارهای ساز را مالش دهد

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":null,"replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":46559,"authorName":"همیرضا","authorUrl":"https://t.me/hrmoh","commentDate":"2020-03-24T10:27:06","htmlComment":"

من ذا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ العیسُ
ما لِلغریبِ سِویَ الغریبِ اَنیسُ
* ترجمه از شرح گلستان استاد خزائلی: کیست دیگر که با من به گفتگو بپردازد و حال آن که شتران مهار شدند و کاروانیان رفتند. برای غریب دمسازی جز غریب نیست.

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"a9cb3463-e442-455a-12a3-08d72ca64fca","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":90778,"authorName":"افسانه چراغی","authorUrl":null,"commentDate":"2021-12-01T23:18:05.0189387","htmlComment":"

زاد و بوم درست نیست. زادبوم یعنی زادگاه، محل تولد. درواقع اضافه مقلوب است.

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"3069de4e-d3ea-462d-eae9-08d995e349d5","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":92485,"authorName":"سام","authorUrl":null,"commentDate":"2021-12-25T11:09:08.968256","htmlComment":"

بر مبنای این حکایت سعدی فیلمی ساخته شده بنام رانده شده (۱۳۶۸) با بازی رضا رویگری در نقش پسر نااهل قصه سعدی

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"d061bff5-a7ae-4f0c-da9d-08d9b5cecefa","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":93590,"authorName":"ابراهیم رحمتی","authorUrl":null,"commentDate":"2022-01-12T13:57:33.4767438","htmlComment":"

این حکایت سعدی خیلی محافظه کارانه است و جستجو و خطرکردن را نهی می کند. به پذیرش وضع موجود و تسلیم پند می دهد...

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"a93b23c3-edd8-4414-1948-08d9d5271f8d","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":95297,"authorName":"امید صادقی","authorUrl":null,"commentDate":"2022-04-06T18:18:45.3455833","htmlComment":"

چرا سعدی در این حکایت و البته حکایت‌های دیگر بعضی از کلمات را به دامن تشبیه می‌کند؟ مانند دامن کامی، دامن سلامت، دامن دولت.

\n

 

\n

وجه شباهت دامن با این کلمات در چیست و چه مفهومی را می‌رساند؟ 

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"6a7ddf03-1d29-4488-f1db-08da03f5a22f","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":95341,"authorName":"امید صادقی","authorUrl":null,"commentDate":"2022-04-08T16:55:51.2044608","htmlComment":"

در پاراگراف 1 منظور از حلق فراخ از دست تنگ به جان رسیده چیست؟ 

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"6a7ddf03-1d29-4488-f1db-08da03f5a22f","replies":[{"id":95346,"authorName":"همیرضا","authorUrl":null,"commentDate":"2022-04-08T19:02:31.8911772","htmlComment":"

با استفاده از شرح گلستان خزائلی (نقل به مضمون)، حلق فراخ همان دهان باز و همیشه گرسنه است که از دست فقر و ناتوانی مشتزن به جان آمده بود، یعنی گرفتار گرسنگی و تنگدستی بود (فراخ به معنی گشاد و باز متضاد تنگ است و متناسب با آن اینجا به کار گرفته شده).

","publishStatus":"","inReplyToId":95341,"userId":"a9cb3463-e442-455a-12a3-08d72ca64fca","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0}],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":104815,"authorName":"کوروش","authorUrl":null,"commentDate":"2022-12-05T06:13:14.279732","htmlComment":"

عالی بود

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"24bfec43-7309-47d4-b305-08d92320cc5c","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":112835,"authorName":"محمد حسین شعفی","authorUrl":null,"commentDate":"2023-10-25T09:08:03.9007517","htmlComment":"

این بیت جا افتاده است

\r\n

چــــه کــــنــــد زورمــــنــــد وارون بــــخــــت بـــازوی بـــخــت بـــه کــه بـــازوی ســخــت

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"b6e427c6-3e29-475c-5c8f-08dacf13883b","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":113674,"authorName":"فرهود","authorUrl":null,"commentDate":"2023-11-27T05:41:06.8457335","htmlComment":"

گویا منظور از «زر یک مَرده» یعنی سکه‌ای که تصویر یک آدم بر آن نقش شده است. که معمولا سکه زر بوده است.

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"fcf293f5-38c7-428e-d366-08dbb04ae3a8","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":116852,"authorName":"محسن رضایی","authorUrl":null,"commentDate":"2024-02-22T22:24:12.3665128","htmlComment":"

با سلام

\r\n

بسیار زیبا و حکیمانه بود

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"01f567c1-b553-40fc-9750-08d9ad6fcafe","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0},{"id":124976,"authorName":"مهرداد","authorUrl":null,"commentDate":"2024-10-04T13:38:37.3942947","htmlComment":"

پر طاووس بر اوراق مصاحف دیدم

\r\n

گفتم این منزلت از قدر تو می‎دانم بیش

\r\n

 گفت خاموش که هر کس که جمالی دارد

\r\n

هر کجا پای نهد دست ندارندش پیش

\r\n

بعدها داستایفسکی در رمان ابله گفت: «زیبایی جهان را نجات خواهد داد». 

","publishStatus":"","inReplyToId":null,"userId":"bf3a0434-bce0-44f2-48b5-08d9c04a26e0","replies":[],"myComment":false,"coupletIndex":-1,"coupletSummary":"","isBookmarked":false,"likeCount":0,"dislikeCount":0,"currentUserRatingValue":0}],"sections":[{"id":247607,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":0,"number":1,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":14,"ganjoorMetre":{"id":14,"urlSlug":null,"rhythm":"مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور)","name":null,"description":null,"verseCount":11874},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ایند","plainText":"فضل و هنر ضایع است تا ننمایند\r\nعود بر آتش نهند و مشک بسایند","htmlText":"

فضل و هنر ضایع است تا ننمایند

\r\n

عود بر آتش نهند و مُشک بسایند

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":1615501,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":0,"poetId":59,"relationOrder":1,"poetName":"عمان سامانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/omman.gif","fullUrl":"/omman/ganjinatolasrar/sh1","fullTitle":"عمان سامانی » گنجینة الاسرار » دیباچه","htmlExcerpt":"

فضل و هنر ضایع‌ست تا ننمایند

\r\n

عود بر آتش نهند و مشک بسایند

","targetPoemId":66506,"targetSectionIndex":5,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247608,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":1,"number":2,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":15,"ganjoorMetre":{"id":15,"urlSlug":null,"rhythm":"مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن (منسرح مطوی مکشوف)","name":null,"description":null,"verseCount":12846},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ور","plainText":"کس نتواند گرفت دامن دولت به زور\r\nکوشش بی فایده ست وسمه بر ابروی کور","htmlText":"

کس نتواند گرفت دامنِ دولت به زور

\r\n

کوشش‌ِ بی‌فایده‌ست وَسْمه بر ابرویِ کور

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":45559248,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":1,"poetId":70,"relationOrder":1,"poetName":"عبدالقادر گیلانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/gilani.gif","fullUrl":"/gilani/ghazalgi/sh33","fullTitle":"عبدالقادر گیلانی » غزلیات » شمارهٔ ۳۳ - خیمه به محشر","htmlExcerpt":"

طبل قیامت بکوفت آن ملک نفخ صور

\r\n

کاتب منشور ماست مالک یوم النّشور

\r\n

سر زلحد برزدیم خیمه به محشر زدیم

\r\n

بی خدا اندر لحد چند نباشم صبور

\r\n

ازسرشوق ونشاط پای نهم بر صراط

\r\n

[...]

","targetPoemId":73783,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":45559249,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":1,"poetId":7,"relationOrder":2,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27#bn46","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","htmlExcerpt":"

کس نتواند گرفت دامن دولت به زور

\r\n

کوشش بی فایده‌ست وسمه بر ابروی کور

","targetPoemId":41407,"targetSectionIndex":27,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":45559250,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":1,"poetId":148,"relationOrder":3,"poetName":"آذر بیگدلی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/azar.gif","fullUrl":"/azar/divan/ghete/sh22","fullTitle":"آذر بیگدلی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۲۲ - تاریخ فوت محمد قلی بیگ (۱۱۷۹ه.ق)","htmlExcerpt":"

آه، که ابری سیه، بست تتق در چمن

\r\n

آه که بادی خنک، کرد به گلشن عبور

\r\n

کز نم آن، تیره ابر، شد چمن از سبزه پاک؛

\r\n

وز دم آن سرد باد، شد سمن از برگ عور

\r\n

لالهٔ رنگین راغ، سوخته از درد و داغ؛

\r\n

[...]

","targetPoemId":118882,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":45559251,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":1,"poetId":191,"relationOrder":4,"poetName":"نورعلیشاه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/noorali.gif","fullUrl":"/noorali/divan/ghazal/b1/sh141","fullTitle":"نورعلیشاه » دیوان اشعار » غزلیات » بخش اول » شمارهٔ ۱۴۱","htmlExcerpt":"

کرده شهنشاه عشق درحرم دل ظهور

\r\n

قد ز میان برفراشت رایت الله نور

\r\n

موسی جان میشتافت در طلب جذوه

\r\n

کرد تجلی ز غیب بارقه نخل طور

\r\n

شرح بیان قاصر است در صفت اشتیاق

\r\n

[...]

","targetPoemId":140315,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":45559252,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":1,"poetId":79,"relationOrder":5,"poetName":"نیر تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nayyer.gif","fullUrl":"/nayyer/laali-manzoome/sh60","fullTitle":"نیر تبریزی » لآلی منظومه » بخش ۶۰ - مرحوم آخوند ملا محمد حجه اسلام پدر نیر طاب ثراهما","htmlExcerpt":"

کرد خور عشق دوست از افق دل ظهور

\r\n

ساحت جانرا گرفت پرتو الله نور

\r\n

یوسف گل پیرهن آمده سوی وطن

\r\n

گوشه بیت الحزن گشته سرای سرور

\r\n

مطرب شیرین مقال برد ز دلها ملال

\r\n

[...]

","targetPoemId":84681,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247609,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":2,"number":3,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وی","plainText":"تا به دکان و خانه درگروی\r\nهرگز ای خام آدمی نشوی\r\nبرو اندر جهان تفرج کن\r\nپیش از آن روز کز جهان بروی","htmlText":"

تا به دکّان و خانه درگِرَوی

\r\n

هرگز ای خام‌، آدمی نشَوی

\r\n

برو اندر جهان تفرّج کن

\r\n

پیش از آن روز کز جهان برَوی

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":99589802,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":200,"relationOrder":1,"poetName":"حنظلهٔ بادغیسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hanzale.gif","fullUrl":"/hanzale/ghete/sh2","fullTitle":"حنظلهٔ بادغیسی » قطعات » شمارهٔ ۲","htmlExcerpt":"

این قطعه در چهارمقالهٔ نظامی عروضی ذیل حکایتی از قول احمد بن عبدالله خجستانی از دیوان حنظلهٔ بادغیسی نقل شده است.

\r\n

مهتری گر به کام شیر در است

\r\n

رو خطر کن ز کام شیر بجوی

\r\n

یا بزرگی و عز و نعمت و جاه

\r\n

یا چو مردانت، مرگ رویاروی

","targetPoemId":146311,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99589803,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":72,"relationOrder":2,"poetName":"خواجه عبدالله انصاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abdullah.gif","fullUrl":"/abdullah/mokha/sh9","fullTitle":"خواجه عبدالله انصاری » مخاطبات » مخاطبهٔ نهم - در ذکر کیفیت و روش اهل طریقت و مراتب حقیقت و رجحان شریعت بر حقیقت","htmlExcerpt":"

با شریعت ره حقیقت جوی

\r\n

ره تاریک بی چراغ مپوی

","targetPoemId":142081,"targetSectionIndex":5,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99589804,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":64,"relationOrder":3,"poetName":"امیر معزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/amir.gif","fullUrl":"/amir/ghazam/sh61","fullTitle":"امیر معزی » غزلیات » شمارهٔ ۶۱","htmlExcerpt":"

آه ازین کودکان مشکین موی

\r\n

آه ازین دلبران زیباروی

\r\n

رخ ایشان چو لاله بر سر کوه

\r\n

قد ایشان چو سرو بر لب جوی

\r\n

عالم از رنگ و بویشان چو نگار

\r\n

[...]

","targetPoemId":70009,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99589805,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":10,"relationOrder":4,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/divans/ghgh/sh204","fullTitle":"سنایی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۲۰۴","htmlExcerpt":"

ای سنایی به گرد شرک مپوی

\r\n

آنچه گوید مگوی عقل مگوی

\r\n

خنصر وسطی این دو انگشت است

\r\n

هر دو از بهر نفس در تک و پوی

\r\n

از زمانه اگر امان جویی

\r\n

[...]

","targetPoemId":31479,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":94},{"id":99589806,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":49,"relationOrder":5,"poetName":"نصرالله منشی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/monshi.gif","fullUrl":"/monshi/kelile-demni/zahedomehman/sh2","fullTitle":"نصرالله منشی » کلیله و دمنه » باب الزاهد والضیف » بخش ۲","htmlExcerpt":"

همچو احرار سوی دولت پوی

\r\n

همچو بدبخت زاد و بود مجوی

","targetPoemId":45229,"targetSectionIndex":2,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99589807,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":2,"poetId":84,"relationOrder":6,"poetName":"نظامی عروضی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/aroozi.gif","fullUrl":"/aroozi/4maghale/sher/sh1","fullTitle":"نظامی عروضی » چهارمقاله » مقالت دوم: در ماهیت علم شعر و صلاحیت شاعر » بخش ۱ - مقدمه و حکایت اول از احمد بن عبدالله خجستانی","htmlExcerpt":"

مهتری گر به کام شیر در است

\r\n

شو خطر کن ز کام شیر بجوی

\r\n

یا بزرگی و عز و نعمت و جاه

\r\n

یا چو مردانت مرگ رویاروی

","targetPoemId":85275,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247610,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":3,"number":4,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":1,"ganjoorMetre":{"id":1,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":126416},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"اخت","plainText":"منعم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست\r\nهر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت\r\nو آن را که بر مراد جهان نیست دسترس\r\nدر زاد و بوم خویش غریب است و ناشناخت","htmlText":"

مُنْعِم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست

\r\n

هر جا که رفت خیمه زد و خوابگاه ساخت

\r\n

و‌آن را که بر مرادِ جهان نیست دسترس

\r\n

در زاد‌و‌بومِ خویش غریب است و ناشناخت

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":77070909,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":3,"poetId":162,"relationOrder":1,"poetName":"حمیدالدین بلخی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hamid.gif","fullUrl":"/hamid/maghamat/sh25","fullTitle":"حمیدالدین بلخی » مقامات حمیدی » المقامة الرابعة و العشرون - فی اسامی الخلفاء","htmlExcerpt":"

وز بعد آن زمانه ندانم کجاش باخت؟

\r\n

نراد روزگار مر او را چه نرد باخت؟

\r\n

ادبار خانه زاد ازو رفت یا نرفت؟

\r\n

و افلاک پر فریب بدو ساخت یا نساخت؟

","targetPoemId":125439,"targetSectionIndex":9,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":77070910,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":3,"poetId":137,"relationOrder":2,"poetName":"جهان ملک خاتون","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jahan.gif","fullUrl":"/jahan/divan/ghazal/sh72","fullTitle":"جهان ملک خاتون » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۷۲","htmlExcerpt":"

دل رفت از بر من و زلفش مقام ساخت

\r\n

چون موم از آتش رخ او بین که چون گداخت

\r\n

نرّاد ده هزار درین عرصه که منم

\r\n

دیدی که عشق روی تو با من چه مهره باخت

\r\n

مسکین دل ضعیف من اندر پناه تست

\r\n

[...]

","targetPoemId":112519,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":77070911,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":3,"poetId":22,"relationOrder":3,"poetName":"صائب تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saeb.gif","fullUrl":"/saeb/divan-saeb/matale/sh155","fullTitle":"صائب تبریزی » دیوان اشعار » مطالع » شمارهٔ ۱۵۵","htmlExcerpt":"

یعقوب از فروغ جمال تو چشم باخت

\r\n

یوسف تمام پیرهن خود فتیله ساخت

","targetPoemId":60148,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":77070912,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":3,"poetId":121,"relationOrder":4,"poetName":"جویای تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jooya.gif","fullUrl":"/jooya/divan/ghazal/sh174","fullTitle":"جویای تبریزی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۷۴","htmlExcerpt":"

از دور عشقباز ترا می توان شناخت

\r\n

دوا نخست هر که ترا دید رنگ باخت

\r\n

هرگز نمیرد آنکه پی جستجوی اوست

\r\n

آب حیات شد چو در این ره نفس گداخت

\r\n

شرمنده شد زهمسری بهتر از خودی

\r\n

[...]

","targetPoemId":102062,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247611,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":4,"number":5,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":3,"ganjoorMetre":{"id":3,"urlSlug":null,"rhythm":"مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":141984},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"انند","plainText":"وجود مردم دانا مثال زر طلی ست\r\nکه هر کجا برود قدر و قیمتش دانند\r\nبزرگ زاده نادان به شهروا ماند\r\nکه در دیار غریبش به هیچ نستانند","htmlText":"

وجودِ مردمِ دانا مثالِ زرِّ‌ طِلی‌ست

\r\n

که هر کجا بروَد قدر و قیمتش دانند

\r\n

بزرگ‌زادهٔ نادان به شَهْرَوا مانَد

\r\n

که در دیارِ غریبش به هیچ نستانند

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":75372791,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":26,"relationOrder":1,"poetName":"ابوسعید ابوالخیر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abusaeed.gif","fullUrl":"/abusaeed/abyat-aa/sh35","fullTitle":"ابوسعید ابوالخیر » ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » تکه ۳۵","htmlExcerpt":"

بزیر قبهٔ تقدیس مست مستانند

\r\n

که هر چه هست همه صورت خدا دانند

","targetPoemId":31517,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":75372792,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":17,"relationOrder":2,"poetName":"مسعود سعد سلمان","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/masood.gif","fullUrl":"/masood/divan-masood/ghasidemk/sh81","fullTitle":"مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸۱ - گفتگو از روشنان فلکی و سیاهکاری آنان","htmlExcerpt":"

چو سوده دوده به روی هوا برافشانند

\r\n

فروغ آتش روشن ز دود بنشانند

\r\n

سپهر گردان بس چشم ها گشاید باز

\r\n

که چشم های جهان را همه بخسبانند

\r\n

از آن سبیکه زر کافتاب گویندش

\r\n

[...]

","targetPoemId":63631,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":75372793,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":7,"relationOrder":3,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/mavaez/ghete2/sh94","fullTitle":"سعدی » مواعظ » قطعات » شمارهٔ ۹۴","htmlExcerpt":"

چو نیکبخت شدی ایمن از حسود مباش

\r\n

که خار دیدهٔ بدبخت نیکبختانند

\r\n

چو دستشان نرسد لاجرم به نیکی خویش

\r\n

بدی کنند به جای تو هر چه بتوانند

","targetPoemId":28141,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":75372794,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":65,"relationOrder":4,"poetName":"حکیم نزاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezari.gif","fullUrl":"/nezari/ghazalnz/sh557","fullTitle":"حکیم نزاری » غزلیات » شمارهٔ ۵۵۷","htmlExcerpt":"

مجاوران صوامع مگر نمی دانند

\r\n

که ساکنان خرابات عشق مردانند

\r\n

قلم به حرف خطا می کشند در قومی

\r\n

که بر جریده محصول حاصل ایشانند

\r\n

بهشت و دوزخ ایشان حضور و غیبت اوست

\r\n

[...]

","targetPoemId":70789,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":75372795,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":19,"relationOrder":5,"poetName":"اوحدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ouhadi.gif","fullUrl":"/ouhadi/divano/ghazalo/sh313","fullTitle":"اوحدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۳","htmlExcerpt":"

جماعتی که مرا توبه کار می‌خوانند

\r\n

ز عشق توبه بکردم، بگوی: تا دانند

\r\n

به بند عشق چو شد پای تا سرم بسته

\r\n

به پند عقلم ازین کار منع نتوانند

\r\n

ولایتیست دل و عشق آن صنم سلطان

\r\n

[...]

","targetPoemId":17267,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":75372796,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":4,"poetId":89,"relationOrder":6,"poetName":"حسین خوارزمی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hoseyn.gif","fullUrl":"/hoseyn/divan/gh/sh104","fullTitle":"حسین خوارزمی » دیوان اشعار » غزلیات، قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۰۴","htmlExcerpt":"

بر آستان خرابات عشق مستانند

\r\n

که نقد هر دو جهان را بهیچ نستانند

\r\n

براق همت عالی بتازیانه شوق

\r\n

در آن فضا که بجز دوست نیست میرانند

\r\n

ز هر چه هست بکلی دو دیده بردوزند

\r\n

[...]

","targetPoemId":86707,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247612,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":5,"number":6,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":7,"ganjoorMetre":{"id":7,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":98150},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"یش","plainText":"شاهد آنجا که رود حرمت و عزت بیند\r\nور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش\r\nپر طاووس در اوراق مصاحف دیدم\r\nگفتم این منزلت از قدر تو می بینم بیش\r\nگفت خاموش که هر کس که جمالی دارد\r\nهر کجا پای نهد دست ندارندش پیش","htmlText":"

شاهد آنجا که روَد، حرمت و عزّت بیند

\r\n

ور برانند به قهرش پدر و مادر و خویش

\r\n

پرِ طاووس در اوراقِ مَصاحِف دیدم

\r\n

گفتم: این مَنْزِلت از قدرِ تو می‌بینم بیش

\r\n

گفت: خاموش که هر کس که جَمالی دارد

\r\n

هر کجا پای نهد، دست ندارندش پیش

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":3,"top6RelatedSections":[{"id":97786714,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":45,"relationOrder":1,"poetName":"کسایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/kesayee.gif","fullUrl":"/kesayee/divank/sh26","fullTitle":"کسایی » دیوان اشعار » کتان و ماه","htmlExcerpt":"

تا تو آن خیش ببستی به سر اندر، پسرا

\r\n

بر دلم گشت فزون از عدد ریشه‌ش ریش

\r\n

ماهرویا، به سر خویش، تو آن خیش مبند

\r\n

نشنیدی که کند ماه تبه جامهٔ خیش ؟

","targetPoemId":41613,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":97786715,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":14,"relationOrder":2,"poetName":"منوچهری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/manoochehri.gif","fullUrl":"/manoochehri/divanm/mosammatm/sh10#bn25","fullTitle":"منوچهری » دیوان اشعار » مسمطات » شمارهٔ ۱۰ - در وصف خزان و مدح سلطان مسعود غزنوی","htmlExcerpt":"

رزبان تاختنی کرد به شهر از رز خویش

\r\n

در رز بست به زنجیر و به قفل از پس و پیش

\r\n

بود یک هفته به نزدیکی بیگانه و خویش

\r\n

ز آرزوی بچهٔ رز، دل او خسته و ریش

","targetPoemId":14268,"targetSectionIndex":9,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":97786716,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":64,"relationOrder":3,"poetName":"امیر معزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/amir.gif","fullUrl":"/amir/ghasa/sh266","fullTitle":"امیر معزی » قصاید » شمارهٔ ۲۶۶","htmlExcerpt":"

این منم یافته مقصود و مراد دل خویش

\r\n

با حوادث شده بیگانه و با دولت خویش

\r\n

وین منم دیده و دل کرده پس از چندین سال

\r\n

روشن و شاد به دیدار ولی‌نعمت خویش

\r\n

صدر اسلام عمادالدین‌ْ بوبکر که هست

\r\n

[...]

","targetPoemId":69741,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":97786717,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":7,"relationOrder":4,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/divan/ghazals/sh339","fullTitle":"سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۳۹","htmlExcerpt":"

گردن افراشته‌ام بر فلک از طالع خویش

\r\n

کاین منم با تو گرفته ره صحرا در پیش

\r\n

عمرها بوده‌ام اندر طلبت چاره‌کنان

\r\n

سال‌ها گشته‌ام از دست تو دستان‌اندیش

\r\n

پایم امروز فرورفت به گنجینه کام

\r\n

[...]

","targetPoemId":9661,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":97786718,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":75,"relationOrder":5,"poetName":"همام تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/homam.gif","fullUrl":"/homam/ghazalho/sh118","fullTitle":"همام تبریزی » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۸","htmlExcerpt":"

اشتیاقی به مرادی نفروشد درویش

\r\n

ور بود تشنه جگر چشمهٔ حیوان در پیش

\r\n

لذت آب ز سیراب نباید پرسید

\r\n

این سخن خوش بود از تشنه جیحون اندیش

\r\n

ذوق آن حال کسی راست که از نوش وصال

\r\n

[...]

","targetPoemId":77716,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":97786719,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":5,"poetId":73,"relationOrder":6,"poetName":"کمال خجندی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khojandi.gif","fullUrl":"/khojandi/ghazalkk/sh632","fullTitle":"کمال خجندی » غزلیات » شمارهٔ ۶۳۲","htmlExcerpt":"

رفت بار من و بگذاشت مرا با دل ریش

\r\n

آشنا ناشده بیگانه شد از عاشق خویش

\r\n

نوش ناکرده هنوز از می وصلش جا می

\r\n

خوردم از فرفت او بر دل ریش این همه نیش

\r\n

قاصدی کو که بیارد خبر از آمدنش

\r\n

[...]

","targetPoemId":77151,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247618,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":6,"number":7,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":13,"ganjoorMetre":{"id":13,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":42648},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"انی","plainText":"سمعی الیٰ حسن الاغانی\r\nمن ذا الذی جس المثانی","htmlText":"

سَمْعی اِلیٰ حُسْنِ الْاَغانی

\r\n

مَنْ ذَا الَّذی جَسَّ الْمَثانی؟

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98047829,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":13,"relationOrder":1,"poetName":"ناصرخسرو","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/naserkhosro.gif","fullUrl":"/naserkhosro/divann/ghaside-naser/sh255","fullTitle":"ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۵۵","htmlExcerpt":"

آن جنگی مرد شایگانی

\r\n

معروف شده به پاسبانی

\r\n

در گردنش از عقیق تعویذ

\r\n

بر سرش کلاه ارغوانی

\r\n

بر روی نکوش چشم رنگین

\r\n

[...]

","targetPoemId":14144,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98047830,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":10,"relationOrder":2,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/divans/ghazal-sanaee/sh425","fullTitle":"سنایی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۴۲۵","htmlExcerpt":"

ای چشم و چراغ آن جهانی

\r\n

وی شاهد و شمع آسمانی

\r\n

خط نو نبشته گرد عارض

\r\n

منشور جمال جاودانی

\r\n

بی دیده ز لطف تو بخواند

\r\n

[...]

","targetPoemId":12529,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":98047831,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":94,"relationOrder":3,"poetName":"عین‌القضات همدانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/eynolghozat.gif","fullUrl":"/eynolghozat/lavayeh/sh120","fullTitle":"عین‌القضات همدانی » لوایح » فصل ۱۲۰","htmlExcerpt":"

عشقست نشان بی نشانی

\r\n

از خود چو برون شوی بدانی

","targetPoemId":88597,"targetSectionIndex":1,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98047832,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":18,"relationOrder":4,"poetName":"انوری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/anvari.gif","fullUrl":"/anvari/divan-anvari/ghazala/sh304","fullTitle":"انوری » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۴","htmlExcerpt":"

ای غایت عیش این جهانی

\r\n

ای اصل نشاط و شادمانی

\r\n

گر روح بود لطیف روحی

\r\n

ور جان باشد عزیز جانی

\r\n

گفتی که چگونه‌ای تو بی‌ما

\r\n

[...]

","targetPoemId":15886,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":98047833,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":156,"relationOrder":5,"poetName":"ادیب صابر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saber.gif","fullUrl":"/saber/divan/molhaghat/ghete/sh30","fullTitle":"ادیب صابر » دیوان اشعار » ملحقات » قطعات » شمارهٔ ۳۰","htmlExcerpt":"

تا بشنیدم که ناتوانی

\r\n

دلتنگ شدم چنانکه دانی

\r\n

گفتم شخصی بدان لطیفی

\r\n

افسوس بود به ناتوانی

\r\n

افتاد ز هاتفی به گوشم

\r\n

[...]

","targetPoemId":122911,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98047834,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":6,"poetId":236,"relationOrder":6,"poetName":"عمادی شهریاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/emadi.gif","fullUrl":"/emadi/trkibbndha/sh1","fullTitle":"عمادی شهریاری » ترکیب‌بند‌ها » شمارهٔ ۱","htmlExcerpt":"

ای دولت تو به امتحانی

\r\n

پیموده به تازگی جهانی

\r\n

در گرد دو صف نرفت هرگز

\r\n

یک زخم ‌تر از تو پهلوانی

\r\n

بر گنبد پیر پای ننهاد

\r\n

[...]

","targetPoemId":148956,"targetSectionIndex":7,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247622,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":7,"number":8,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":19,"ganjoorMetre":{"id":19,"urlSlug":null,"rhythm":"مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)","name":null,"description":null,"verseCount":20112},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وز","plainText":"گر به غریبی رود از شهر خویش\r\nسختی و محنت نبرد پینه دوز\r\nور به خرابی فتد از مملکت\r\nگرسنه خفتد ملک نیمروز","htmlText":"

گر به غریبی روَد از شهرِ خویش

\r\n

سختی و محنت نبَرَد پینه‌دوز

\r\n

ور به خرابی فتَد از مملکت

\r\n

گُرسَنه خفتَد مَلِکِ نیمروز

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":54392827,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":6,"relationOrder":1,"poetName":"نظامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezami.gif","fullUrl":"/nezami/5ganj/makhzanolasrar/sh1#bn27","fullTitle":"نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۱ - آغاز سخن","htmlExcerpt":"

تا نگشاد این گره وهم سوز

\r\n

زلف شب ایمن نشد از دست روز

","targetPoemId":9263,"targetSectionIndex":28,"poetMorePoemsLikeThisCount":8},{"id":54392828,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":7,"relationOrder":2,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab6/sh5#bn9","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب ششم در ضعف و پیری » حکایت شمارهٔ ۵","htmlExcerpt":"

دور جوانی بشد از دست من

\r\n

آه و دریغ آن زمن دل فروز

\r\n

قوت سرپنجه شیری گذشت

\r\n

راضی ام اکنون به پنیری چو یوز

\r\n

پیرزنی موی سیه کرده بود

\r\n

[...]

","targetPoemId":41449,"targetSectionIndex":10,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":54392829,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":34,"relationOrder":3,"poetName":"امیرخسرو دهلوی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khosro.gif","fullUrl":"/khosro/gozide/masnaviatkh/sh22#bn2","fullTitle":"امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » مثنویات » شمارهٔ ۲۲ - پیام پدر","htmlExcerpt":"

گر چه به غیبت شدئی کینه توز

\r\n

رنجه چه‌داری به حضورم هنوز

","targetPoemId":24120,"targetSectionIndex":3,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":54392830,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":188,"relationOrder":4,"poetName":"صوفی محمد هروی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/soofi.gif","fullUrl":"/soofi/10name/sh30","fullTitle":"صوفی محمد هروی » ده نامه » بخش ۳۰ - خبر آوردن خادمه و پیغام خوش","htmlExcerpt":"

گفت جوان را که شبت گشت روز

\r\n

هیچ دگر در غم هجران مسوز

","targetPoemId":139625,"targetSectionIndex":3,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":54392831,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":24,"relationOrder":5,"poetName":"جامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jami.gif","fullUrl":"/jami/7ourang/7-3/sh8#bn10","fullTitle":"جامی » هفت اورنگ » تحفة‌الاحرار » بخش ۸ - نعت اول منبی از تقدم حقیقت وی بر همه حقایق امکانی به حسب مرتبه و وجود روحانی صلی الله علیه و سلم","htmlExcerpt":"

بود ز رخ شمع نبوت فروز

\r\n

آب ندیده گل آدم هنوز

","targetPoemId":65906,"targetSectionIndex":11,"poetMorePoemsLikeThisCount":6},{"id":54392832,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":7,"poetId":11,"relationOrder":6,"poetName":"وحشی بافقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/vahshi.gif","fullUrl":"/vahshi/khold-barin/sh3#bn23","fullTitle":"وحشی بافقی » خلد برین » بخش ۳ - در سپاسگزاری","htmlExcerpt":"

غالیه‌سای چمن دلفروز

\r\n

مجمره گردان گل عود سوز

","targetPoemId":13741,"targetSectionIndex":24,"poetMorePoemsLikeThisCount":6}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247623,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":8,"number":9,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":3,"ganjoorMetre":{"id":3,"urlSlug":null,"rhythm":"مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":141984},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ام","plainText":"هر آن که گردش گیتی به کین او برخاست\r\nبه غیر مصلحتش رهبری کند ایام\r\nکبوتری که دگر آشیان نخواهد دید\r\nقضا همی بردش تا به سوی دانه دام","htmlText":"

هر آن که گردشِ گیتی به کینِ او برخاست

\r\n

به غیرِ مصلحتش رهبری کند ایّام

\r\n

کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید

\r\n

قضا همی‌بَرَدش تا به سویِ دانهٔ دام

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":99576284,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":12,"relationOrder":1,"poetName":"رودکی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/roodaki.gif","fullUrl":"/roodaki/baghimande/sh81","fullTitle":"رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۸۱","htmlExcerpt":"

دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام

\r\n

بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام

\r\n

یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند

\r\n

دگر که: عاشق گویند عاشقان را نام

\r\n

دریغم آید چون مر تو را نکو خوانند

\r\n

[...]

","targetPoemId":25266,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":99576285,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":211,"relationOrder":2,"poetName":"ابوالعلاء شوشتری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abolala.gif","fullUrl":"/abolala/baghimande/sh4","fullTitle":"ابوالعلاء شوشتری » اشعار باقیمانده » شمارهٔ ۴","htmlExcerpt":"

بیاور آنکه گواهی دهد ز جام که من

\r\n

چهار گوهرم اندر چهار جای مدام

\r\n

زمرد اندر تاکم عتیقم اندر غژب

\r\n

سهیلم اندر خم، آفتابم اندر حام

","targetPoemId":146555,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99576286,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":45,"relationOrder":3,"poetName":"کسایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/kesayee.gif","fullUrl":"/kesayee/divank/sh34","fullTitle":"کسایی » دیوان اشعار » مرغک سرود سرای","htmlExcerpt":"

سرودگوی شد آن مرغک سرودسرای

\r\n

چو عاشقی که به معشوق خود دهد پیغام

\r\n

همی چه گوید؟ گوید که: عاشقا، شبگیر

\r\n

بگیر دست دلارام و سوی باغ خرام

","targetPoemId":41621,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99576287,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":62,"relationOrder":4,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/oghas/sh47","fullTitle":"عنصری » قصاید » شمارهٔ ۴۷ - در مدح یمین الدوله سلطان محمود غزنوی","htmlExcerpt":"

امید نیکی و تاج ملوک و صدر کرام

\r\n

بزرگ خسرو آزادگان و فخر انام

\r\n

یمین دولت و دولت بدو همیشه عزیز

\r\n

امین ملت و ملت بدو گرفته نظام

\r\n

سپهر کلی و جزوی بدو نموده هنر

\r\n

[...]

","targetPoemId":68825,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":99576288,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":26,"relationOrder":5,"poetName":"ابوسعید ابوالخیر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abusaeed.gif","fullUrl":"/abusaeed/abyat-aa/sh45","fullTitle":"ابوسعید ابوالخیر » ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » تکه ۴۵","htmlExcerpt":"

دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام

\r\n

بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام

\r\n

یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند

\r\n

دگر که عاشق گویند عاشقان را نام

\r\n

دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند

\r\n

[...]

","targetPoemId":31527,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99576289,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":8,"poetId":15,"relationOrder":6,"poetName":"فرخی سیستانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/farrokhi.gif","fullUrl":"/farrokhi/divanf/ghasidefk/sh123","fullTitle":"فرخی سیستانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۲۳ - در مدح خواجه احمد بن حسن میمندی گوید","htmlExcerpt":"

بنفشه زلف من آن سرو قد سیم اندام

\r\n

بر من آمد وقت سپیده دم به سلام

\r\n

درست گفتی کز عارضش برآمده بود

\r\n

گه فرو شدن تیره شب سپیده بام

\r\n

ز عود هندی پوشیده بر بلور زره

\r\n

[...]

","targetPoemId":62702,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247624,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":9,"number":10,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"درها","plainText":"رزق اگر چند بی گمان برسد\r\nشرط عقل است جستن از درها\r\nورچه کس بی اجل نخواهد مرد\r\nتو مرو در دهان اژدرها","htmlText":"

رزق اگر‌چند بی‌گمان برسد

\r\n

شرطِ عقل است، جُستن از درها

\r\n

ورچه کس بی‌اجل نخواهد مُرد

\r\n

تو مرو در دهانِ اژدرها

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247625,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":10,"number":11,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":1,"ganjoorMetre":{"id":1,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":126416},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ایاوست","plainText":"چون مرد درفتاد ز جای و مقام خویش\r\nدیگر چه غم خورد همه آفاق جای اوست\r\nشب هر توانگری به سرایی همی روند\r\nدرویش هرکجا که شب آمد سرای اوست","htmlText":"

چون مرد درفتاد ز جای و مقامِ خویش

\r\n

دیگر چه غم خورَد؟ همه آفاق جایِ اوست

\r\n

شب هر توانگری به سرایی همی‌روند

\r\n

درویش هرکجا که شب آمد، سرایِ اوست

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":41857381,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":16,"relationOrder":1,"poetName":"خاقانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khaghani.gif","fullUrl":"/khaghani/divankh/ghetekh/sh73","fullTitle":"خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۷۳","htmlExcerpt":"

خاقانیا چو آب رخت رفت در سال

\r\n

مستان نوال کس که وبال آشنای اوست

\r\n

بر خستگی دل مطلب مرهم قبول

\r\n

نه دل نه مرهمی که جراحت فزای اوست

\r\n

آن را که بشکنند نوازش کنند باز

\r\n

[...]

","targetPoemId":27736,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":41857382,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":67,"relationOrder":2,"poetName":"کمال‌الدین اسماعیل","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/kamal.gif","fullUrl":"/kamal/tarkibatk/sh5#bn40","fullTitle":"کمال‌الدین اسماعیل » ترکیبات » شمارهٔ ۵ - و قال ایضا یمدحه","htmlExcerpt":"

کردارهای خصم تو اندر قفای اوست

\r\n

تا در کنار او نهد آنچ آن سزای اوست

","targetPoemId":73149,"targetSectionIndex":16,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":41857383,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":7,"relationOrder":3,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/mavaez/ghazal2/sh11","fullTitle":"سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱","htmlExcerpt":"

آن را که جای نیست همه شهر جای اوست

\r\n

درویش هر کجا که شب آید سرای اوست

\r\n

بی‌خانمان که هیچ ندارد به جز خدای

\r\n

او را گدا مگوی که سلطان گدای اوست

\r\n

مرد خدا به مشرق و مغرب غریب نیست

\r\n

[...]

","targetPoemId":10461,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":41857384,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":65,"relationOrder":4,"poetName":"حکیم نزاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezari.gif","fullUrl":"/nezari/ghazalnz/sh256","fullTitle":"حکیم نزاری » غزلیات » شمارهٔ ۲۵۶","htmlExcerpt":"

جانم فدایِ آن که دلم مبتلای اوست

\r\n

جان و جهان و هر چه دگر از برای اوست

\r\n

آبِ حیات در قدحِ جان فزایِ او

\r\n

انفاسِ روح در دمِ معجز نمایِ اوست

\r\n

هرگز دگر خلاص و نجاتش کجا بود

\r\n

[...]

","targetPoemId":70486,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":41857385,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":19,"relationOrder":5,"poetName":"اوحدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ouhadi.gif","fullUrl":"/ouhadi/divano/ghazalo/sh112","fullTitle":"اوحدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۲","htmlExcerpt":"

آن بت وفا نکرد، که دل در وفای اوست

\r\n

و آن یار سر کشید که تن خاک پای اوست

\r\n

گر زانکه عاشقی به مثل خاک دوست شد

\r\n

ما خاک آن سگیم که پیش سرای اوست

\r\n

سازی ندیده‌ایم و نوایی ازو، مگر

\r\n

[...]

","targetPoemId":17066,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":41857386,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":10,"poetId":106,"relationOrder":6,"poetName":"ابن یمین","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ebneyamin.gif","fullUrl":"/ebneyamin/divan/ghete/sh68","fullTitle":"ابن یمین » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۶٨","htmlExcerpt":"

ایدل اگر زمانه بصد غم نشاندت

\r\n

بنشین و صبر کن که صبوری دوای اوست

\r\n

با دور روزگار نشاید ستیزه کرد

\r\n

و آنکس که کرد اینمثل خوش برای اوست

\r\n

با ژنده پیل پشه چو پهلو همی زند

\r\n

[...]

","targetPoemId":92921,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247626,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":11,"number":12,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ام","plainText":"هنرور چو بختش نباشد به کام\r\nبه جایی رود کش ندانند نام","htmlText":"

هنروَر چو بختش نباشد به کام

\r\n

به جایی روَد کش ندانند نام

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98685524,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":12,"relationOrder":1,"poetName":"رودکی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/roodaki.gif","fullUrl":"/roodaki/baghimande/sh82","fullTitle":"رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۸۲","htmlExcerpt":"

دریغ آن که گرد کرد با رنج

\r\n

کزو نیست بهر من جز سوتام

\r\n

هلا رودکی، از کس اندر متاب

\r\n

بکن هرچه کردْنی‌ست با مدام

\r\n

که فرغول پدید آید آن روز

\r\n

[...]

","targetPoemId":25267,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98685525,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":4,"relationOrder":2,"poetName":"فردوسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ferdousi.gif","fullUrl":"/ferdousi/shahname/tahmoores/sh1#bn21","fullTitle":"فردوسی » شاهنامه » طهمورث » تَهمورِث(تَخمورِپ، تَخمه اورپه)","htmlExcerpt":"

خنیده به هر جای شهرسپ نام

\r\n

نزد جز به نیکی به هر جای گام

","targetPoemId":1341,"targetSectionIndex":22,"poetMorePoemsLikeThisCount":420},{"id":98685526,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":62,"relationOrder":3,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/omas/omot/sh65","fullTitle":"عنصری » ابیات پراکندهٔ مثنویها » بحر متقارب » شمارهٔ ۶۵","htmlExcerpt":"

بر آن راهداران جوینده کام

\r\n

یکی مهتری بد دیانوش نام

","targetPoemId":69141,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":98685527,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":124,"relationOrder":4,"poetName":"عیوقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ayyooghi.gif","fullUrl":"/ayyooghi/vg/sh3#bn7","fullTitle":"عیوقی » ورقه و گلشاه » بخش ۳ - آغاز قصه","htmlExcerpt":"

چنین قصه ای را کس از خاص و عام

\r\n

نگوید بدین وزن و انشا تمام

","targetPoemId":106289,"targetSectionIndex":8,"poetMorePoemsLikeThisCount":61},{"id":98685528,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":52,"relationOrder":5,"poetName":"اسدی توسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asadi.gif","fullUrl":"/asadi/garshaspname/sh2#bn16","fullTitle":"اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه » بخش ۲ - در نعت نبی علیه السلام","htmlExcerpt":"

همیدونش بر ساق عرش است نام

\r\n

نُبی معجز او را ز ایزد پیام

","targetPoemId":49128,"targetSectionIndex":17,"poetMorePoemsLikeThisCount":109},{"id":98685529,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":11,"poetId":126,"relationOrder":6,"poetName":"سرایندهٔ فرامرزنامه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nashenas.gif","fullUrl":"/nashenas/faramarz/sh6#bn8","fullTitle":"سرایندهٔ فرامرزنامه » فرامرزنامه » بخش ۶ - داستان رستم پور زال در هفت ده سالگی و جنگ کردن او با ببر بیان قسمت اول","htmlExcerpt":"

جهان پهلوان رستم زال سام

\r\n

در آن بزم بد ده هفتش تمام

","targetPoemId":106606,"targetSectionIndex":9,"poetMorePoemsLikeThisCount":101}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247627,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":12,"number":13,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":26,"ganjoorMetre":{"id":26,"urlSlug":null,"rhythm":"فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن (رمل مثمن سالم)","name":null,"description":null,"verseCount":2225},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"بودی","plainText":"سهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی\r\nکمترین موج آسیا سنگ از کنارش در ربودی","htmlText":"

سهمگن آبی که مرغابی در او ایمن نبودی

\r\n

کمترین موج، آسیا‌سنگ از کنارش در‌رُبودی

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247628,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":13,"number":14,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":7,"ganjoorMetre":{"id":7,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":98150},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"یار","plainText":"زر نداری نتوان رفت به زور از دریار\r\nزور ده مرده چه باشد زر یک مرده بیار","htmlText":"

زر نداری نتوان رفت به زور از دریار

\r\n

زور‌ِ دَه‌مَرده چه باشد‌؟ زرِ یک‌مَرده بیار‌!

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":71753831,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":13,"poetId":171,"relationOrder":1,"poetName":"کوهی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/koohi.gif","fullUrl":"/koohi/divan/ghazal/sh127","fullTitle":"کوهی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۲۷","htmlExcerpt":"

دل از محبت دنیا و آخرت بردار

\r\n

بشو باشک نیاز و به بین بطلعت یار

\r\n

تا چو زلف از رخ زیبای تو سر بر گردیم

\r\n

صفت از ذات تو هرگز نشود مایل یار

\r\n

بهوای قد سرو تو چو در خاک رویم

\r\n

[...]

","targetPoemId":130731,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":71753832,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":13,"poetId":87,"relationOrder":2,"poetName":"غروی اصفهانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/moftagher.gif","fullUrl":"/moftagher/divan/madayeh/b5/sh14#bn30","fullTitle":"غروی اصفهانی » دیوان کمپانی » مدایح و مراثی » مدایح و مراثی سید الشهداء علیه السلام » شمارهٔ ۱۴ - فی رثاء المظلوم سید الشهداء سلام الله علیه","htmlExcerpt":"

بانوان دو سرا شهرۀ هر شهر و دیار

\r\n

دستگیر اغیار

","targetPoemId":86120,"targetSectionIndex":31,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247629,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":14,"number":15,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ند","plainText":"بدوزد شره دیده\u00A0هوشمند\r\nدر آرد طمع مرغ و ماهی به بند","htmlText":"

بدوزد شَرَه‌، دیدهٔ\u00A0هوشمند

\r\n

در‌آرَد طمع‌، مرغ و ماهی به بند

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98199860,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":12,"relationOrder":1,"poetName":"رودکی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/roodaki.gif","fullUrl":"/roodaki/masnaviha/motaghareb/sh14","fullTitle":"رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از مثنوی بحر متقارب » پاره ۱۴","htmlExcerpt":"

ببادافره جاودان کردمند

\r\n

به دوزخ بماند روانش نژند

","targetPoemId":26979,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98199861,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":4,"relationOrder":2,"poetName":"فردوسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ferdousi.gif","fullUrl":"/ferdousi/shahname/kkhosro/sh3#bn84","fullTitle":"فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کیخسرو شصت سال بود » بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند","htmlExcerpt":"

ز هیزم یکی کوه بیند بلند

\r\n

فزونست بالای او ده کمند

","targetPoemId":87955,"targetSectionIndex":85,"poetMorePoemsLikeThisCount":855},{"id":98199862,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":62,"relationOrder":3,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/omas/omot/sh18","fullTitle":"عنصری » ابیات پراکندهٔ مثنویها » بحر متقارب » شمارهٔ ۱۸","htmlExcerpt":"

برو جست عذرا چو شیر نژند

\r\n

بزد دست و چشم ادانوش کند

","targetPoemId":69094,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":98199863,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":124,"relationOrder":4,"poetName":"عیوقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ayyooghi.gif","fullUrl":"/ayyooghi/vg/sh3#bn65","fullTitle":"عیوقی » ورقه و گلشاه » بخش ۳ - آغاز قصه","htmlExcerpt":"

فگنده به لولو بر از لاله بند

\r\n

پراگنده بر سرو سیمین کمند

","targetPoemId":106289,"targetSectionIndex":66,"poetMorePoemsLikeThisCount":43},{"id":98199864,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":125,"relationOrder":5,"poetName":"عسجدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asjadi.gif","fullUrl":"/asjadi/baghimande/sh31","fullTitle":"عسجدی » اشعار باقیمانده » شمارهٔ ۳۱ - در باره معشوق گفته","htmlExcerpt":"

نه هم قیمت لعل باشد بلور

\r\n

نه همرنگ گلنار باشد پژند

\r\n

بپیچد دلم چون ز پیچه بتم

\r\n

گشاید بر غم دلم پیچه بند

","targetPoemId":106365,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":98199865,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":14,"poetId":52,"relationOrder":6,"poetName":"اسدی توسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asadi.gif","fullUrl":"/asadi/garshaspname/sh4#bn19","fullTitle":"اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه » بخش ۴ - در نکوهیدن جهان گوید","htmlExcerpt":"

کنون چون شنیدی بدو دل مبند

\r\n

و گر دل ببندی شوی درگزند

","targetPoemId":49130,"targetSectionIndex":20,"poetMorePoemsLikeThisCount":175}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247630,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":15,"number":16,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ی","plainText":"چو پرخاش بینی تحمل بیار\r\nکه سهلی ببندد در کارزار\r\nبه شیرین زبانی و لطف و خوشی\r\nتوانی که پیلی به مویی کشی","htmlText":"

چو پرخاش بینی تحمّل بیار

\r\n

که سهلی ببندد درِ کارزار

\r\n

به شیرین‌زبانیّ و لطف و خوشی

\r\n

توانی که پیلی به مویی کشی

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":95586813,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":4,"relationOrder":1,"poetName":"فردوسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ferdousi.gif","fullUrl":"/ferdousi/shahname/aghaz/sh7#bn16","fullTitle":"فردوسی » شاهنامه » آغاز کتاب » بخش ۷ - گفتار اندر ستایش پیغمبر","htmlExcerpt":"

چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی

\r\n

خداوند امر و خداوند نهی

","targetPoemId":1327,"targetSectionIndex":5,"poetMorePoemsLikeThisCount":122},{"id":95586814,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":62,"relationOrder":2,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/omas/omot/sh75","fullTitle":"عنصری » ابیات پراکندهٔ مثنویها » بحر متقارب » شمارهٔ ۷۵","htmlExcerpt":"

بآیین یکی شهر شامس بنام

\r\n

یکی شهریار اندرو شادکام

\r\n

فلقراط نام از در مهتری

\r\n

هم از تخم آقوس بن مشتری

","targetPoemId":69151,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":95586815,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":124,"relationOrder":3,"poetName":"عیوقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ayyooghi.gif","fullUrl":"/ayyooghi/vg/sh3#bn14","fullTitle":"عیوقی » ورقه و گلشاه » بخش ۳ - آغاز قصه","htmlExcerpt":"

چو از مکه پیغمبر ابطحی

\r\n

به یثرب شد و کار دین شد قوی

","targetPoemId":106289,"targetSectionIndex":15,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":95586816,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":52,"relationOrder":4,"poetName":"اسدی توسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asadi.gif","fullUrl":"/asadi/garshaspname/sh12#bn58","fullTitle":"اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه » بخش ۱۲ - آغاز داستان","htmlExcerpt":"

به رخ بر سرشته شده گرد خوی

\r\n

چو بر لاله آمیخته مشک و می

","targetPoemId":49138,"targetSectionIndex":59,"poetMorePoemsLikeThisCount":24},{"id":95586817,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":142,"relationOrder":5,"poetName":"قطران تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ghatran.gif","fullUrl":"/ghatran/divan/ghete/sh136","fullTitle":"قطران تبریزی » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۳۶","htmlExcerpt":"

شاه زمینی و پادشاه زمانی

\r\n

جز بفریدون با هیچ خلق نمانی

\r\n

جد تو گرچه جهان بپیری بگشاد

\r\n

تو بگشادی همه جهان بجوانی

\r\n

جان ولی را همه سلامت و سودی

\r\n

[...]

","targetPoemId":115573,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":95586818,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":15,"poetId":126,"relationOrder":6,"poetName":"سرایندهٔ فرامرزنامه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nashenas.gif","fullUrl":"/nashenas/faramarz/sh5#bn6","fullTitle":"سرایندهٔ فرامرزنامه » فرامرزنامه » بخش ۵ - در ستایش پیغمبر (ص) و یارانش","htmlExcerpt":"

چو گفت آن خداوند تنزیل و وحی

\r\n

خداوند امر و خداوند نهی

","targetPoemId":106605,"targetSectionIndex":7,"poetMorePoemsLikeThisCount":61}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247631,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":16,"number":17,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"اش","plainText":"چه خوش گفت بکتاش با خیلتاش\r\nچو دشمن خراشیدی ایمن مباش","htmlText":"

چه خوش گفت بَکْتاش با خَیْلتاش

\r\n

چو دشمن خراشیدی، ایمن مباش

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98436485,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":4,"relationOrder":1,"poetName":"فردوسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ferdousi.gif","fullUrl":"/ferdousi/shahname/yazdgerd/sh3#bn47","fullTitle":"فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد هجده سال بود » بخش ۳ - پادشاهی پیروز بیست و هفت سال بود","htmlExcerpt":"

بفرمود پیروز کایدر بباش

\r\n

چو دستور شایسته نزد بلاش

","targetPoemId":1818,"targetSectionIndex":48,"poetMorePoemsLikeThisCount":6},{"id":98436486,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":52,"relationOrder":2,"poetName":"اسدی توسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asadi.gif","fullUrl":"/asadi/garshaspname/sh113#bn66","fullTitle":"اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه » بخش ۱۱۳ - قصه خاقان با برادرزاده","htmlExcerpt":"

جدا خوانش هر روز دادی بلاش

\r\n

یکی ابر بد ویژه دینار پاش

","targetPoemId":49239,"targetSectionIndex":67,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98436487,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":126,"relationOrder":3,"poetName":"سرایندهٔ فرامرزنامه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nashenas.gif","fullUrl":"/nashenas/faramarz/sh131#bn35","fullTitle":"سرایندهٔ فرامرزنامه » فرامرزنامه » بخش ۱۳۱ - سئوال دوم فرامرز از برهمن","htmlExcerpt":"

ز رشک و حسد جاودان دور باش

\r\n

به آزادی از دهر کن نام فاش

","targetPoemId":106731,"targetSectionIndex":36,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98436488,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":127,"relationOrder":4,"poetName":"ایرانشان","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/iranshan.gif","fullUrl":"/iranshan/bahman/faramarz/sh8","fullTitle":"ایرانشان » بهمن‌نامه » داستان اندر لشکر آراستن شاه بهمن به رزم فرامرز به کین اسفندیار » بخش ۸ - پاسخ نوشتن فرشاور پیش شاه بهمن اسفندیار","htmlExcerpt":"

نشستند چون آتش اندر فقاش

\r\n

به تن پر ز کینه به دل پر جفاش

","targetPoemId":146221,"targetSectionIndex":84,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":98436489,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":6,"relationOrder":5,"poetName":"نظامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezami.gif","fullUrl":"/nezami/5ganj/sharafname/sh22#bn9","fullTitle":"نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۲۲ - رای زدن دارا با بزرگان ایران","htmlExcerpt":"

چو دریا به سرمایهٔ خویش باش

\r\n

هم از بود خود سود خود بر‌تراش

","targetPoemId":9171,"targetSectionIndex":10,"poetMorePoemsLikeThisCount":4},{"id":98436490,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":16,"poetId":7,"relationOrder":6,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/boostan/bab2/sh19#bn22","fullTitle":"سعدی » بوستان » باب دوم در احسان » بخش ۱۹ - حکایت حاتم طائی و صفت جوانمردی او","htmlExcerpt":"

مرا نام باید در اقلیم فاش

\r\n

دگر مرکب نامور گو مباش

","targetPoemId":10274,"targetSectionIndex":23,"poetMorePoemsLikeThisCount":6}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247635,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":17,"number":18,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":19,"ganjoorMetre":{"id":19,"urlSlug":null,"rhythm":"مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)","name":null,"description":null,"verseCount":20112},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وست","plainText":"پشه چو پر شد بزند پیل را\r\nبا همه تندی و صلابت که اوست\r\nمورچگان را چو بود اتفاق\r\nشیر ژیان را بدرانند پوست","htmlText":"

پشّه چو پُر شد، بزند پیل را

\r\n

با همه تندی و صلابت که اوست

\r\n

مورچگان را چو بوَد اتّفاق

\r\n

شیرِ ژیان را بدرانند پوست

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":54348882,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":7,"relationOrder":1,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/mavaez/ghete2/sh30","fullTitle":"سعدی » مواعظ » قطعات » شمارهٔ ۳۰","htmlExcerpt":"

دشمن اگر دوست شود چند بار

\r\n

صاحب عقلش نشمارد به دوست

\r\n

مار همانست به سیرت که هست

\r\n

ورچه به صورت به در آید ز پوست

","targetPoemId":28077,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":54348883,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":34,"relationOrder":2,"poetName":"امیرخسرو دهلوی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khosro.gif","fullUrl":"/khosro/gozide/ghazalamkh/sh349","fullTitle":"امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۳۴۹","htmlExcerpt":"

آنکه دلم شیفته روی اوست

\r\n

شیفته تر می کندم این چه خوست؟

\r\n

دوش بگفتم که دهانیت نیست

\r\n

گفت که بسیار درین گفتگوست

\r\n

به که رخ از خلق بپوشد، ازآنک

\r\n

[...]

","targetPoemId":60931,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":7},{"id":54348884,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":73,"relationOrder":3,"poetName":"کمال خجندی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khojandi.gif","fullUrl":"/khojandi/ghazalkk/sh269","fullTitle":"کمال خجندی » غزلیات » شمارهٔ ۲۶۹","htmlExcerpt":"

نیست مرا دوستر از دوست دوست

\r\n

اوست مرا دوست مرا دوست اوست

\r\n

دم ز رخ دوست زند آینه

\r\n

در نظر مردم از آن دوست روست

\r\n

دل خم ابروی تو دارد هوس

\r\n

[...]

","targetPoemId":76131,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":54348885,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":188,"relationOrder":4,"poetName":"صوفی محمد هروی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/soofi.gif","fullUrl":"/soofi/10name/sh1","fullTitle":"صوفی محمد هروی » ده نامه » بخش ۱ - ده نامه","htmlExcerpt":"

آدمی از بهر شناسای اوست

\r\n

گر بشناسی تو خدا را نکوست

","targetPoemId":139596,"targetSectionIndex":16,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":54348886,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":24,"relationOrder":5,"poetName":"جامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jami.gif","fullUrl":"/jami/7ourang/7-3/sh20#bn15","fullTitle":"جامی » هفت اورنگ » تحفة‌الاحرار » بخش ۲۰ - صحبت دوم با پیر صاحب تمکین و روشن شدن چشم مرید به نور عین الیقین","htmlExcerpt":"

دیده جهان بین نشود جز به دوست

\r\n

کور بود هر که نه بینا به اوست

","targetPoemId":65918,"targetSectionIndex":16,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":54348887,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":17,"poetId":46,"relationOrder":6,"poetName":"عرفی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/orfi.gif","fullUrl":"/orfi/masnavi-or/sh5#bn23","fullTitle":"عرفی شیرازی » مثنویات » شمارهٔ ۵ - در مدح مالک قاب و قوسین","htmlExcerpt":"

اندکی اما گل مقصود از اوست

\r\n

هر دو جهان از نفسش مشکبوست

","targetPoemId":81238,"targetSectionIndex":24,"poetMorePoemsLikeThisCount":8}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247636,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":18,"number":19,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وست","plainText":"هرگز ایمن ز مار ننشستم\r\nکه بدانستم آنچه خصلت اوست\r\nزخم دندان دشمنی بتر است\r\nکه نماید به چشم مردم دوست","htmlText":"

هرگز ایمن ز مار ننشستم

\r\n

که بدانستم آنچه خصلتِ اوست

\r\n

زخمِ دندانِ دشمنی بَتَر است

\r\n

که نماید به چشمِ مردم، دوست

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":96333919,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":17,"relationOrder":1,"poetName":"مسعود سعد سلمان","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/masood.gif","fullUrl":"/masood/divan-masood/ghetemk/sh19","fullTitle":"مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۹ - به عمر کاک فرستاده","htmlExcerpt":"

عمر کاک را که خواهد گفت

\r\n

کای عزیز و گزین برادر دوست

\r\n

در هوای من اردل تو دوتاست

\r\n

دل من در هوای تو یک توست

\r\n

مهر هر کس کهن کهن گشته

\r\n

[...]

","targetPoemId":63883,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":96333920,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":10,"relationOrder":2,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/tariq/sh4#bn3","fullTitle":"سنایی » طریق التحقیق » بخش ۴ - ‌فی وحدانیة الله تعالی‌","htmlExcerpt":"

هر چه درکل کون کهنه و نوست

\r\n

هست مفعول و فاعل همه اوست

","targetPoemId":39325,"targetSectionIndex":4,"poetMorePoemsLikeThisCount":59},{"id":96333921,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":18,"relationOrder":3,"poetName":"انوری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/anvari.gif","fullUrl":"/anvari/divan-anvari/ghetea/sh94","fullTitle":"انوری » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۹۴ - لطیفه","htmlExcerpt":"

صاحبا ماجرای دشمن تو

\r\n

که کسش در جهان ندارد دوست

\r\n

گفته‌ام در سه بیت چار لطیف

\r\n

زان چنانها که خاطرم را خوست

\r\n

طنز می‌کرد با جهان کهن

\r\n

[...]

","targetPoemId":28425,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":96333922,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":107,"relationOrder":4,"poetName":"جمال‌الدین عبدالرزاق","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jamal.gif","fullUrl":"/jamal/divan/ghete/sh18","fullTitle":"جمال‌الدین عبدالرزاق » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۸ - تقاضا","htmlExcerpt":"

ای کریمی که در جهان کرم

\r\n

بخشش بی ریات عادت و خوست

\r\n

میزبانی است تازه روی گفت

\r\n

که همه پشت گرمی من ازوست

\r\n

پشتم از خدمتت دوتاست چرا

\r\n

[...]

","targetPoemId":94691,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":96333923,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":162,"relationOrder":5,"poetName":"حمیدالدین بلخی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hamid.gif","fullUrl":"/hamid/safarname/sh3#bn56","fullTitle":"حمیدالدین بلخی » سفرنامهٔ منظوم » حکایت دوم","htmlExcerpt":"

بالله ار بر تنم بدرّی پوست

\r\n

هیچ دشمنت را ندارم دوست

","targetPoemId":125444,"targetSectionIndex":57,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":96333924,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":18,"poetId":6,"relationOrder":6,"poetName":"نظامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezami.gif","fullUrl":"/nezami/5ganj/7peykar/sh4#bn58","fullTitle":"نظامی » خمسه » هفت پیکر » بخش ۴ - سبب نظم کتاب","htmlExcerpt":"

زو طلب کن مرا که فخر من اوست

\r\n

من کی‌ام‌؟ بازمانده لختی پوست

","targetPoemId":9052,"targetSectionIndex":59,"poetMorePoemsLikeThisCount":12}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247637,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":19,"number":20,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":13,"ganjoorMetre":{"id":13,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":42648},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"یس","plainText":"من ذٰا یحدثنی و زم العیس\r\nمٰا للغریب سوی الغریب انیس","htmlText":"

مَنْ ذٰا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ الْعیسُ

\r\n

مٰا لِلْغریبِ سِوَیَ الْغَریبِ اَنیسُ

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":71455147,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":19,"poetId":7,"relationOrder":1,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27#bn24","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","htmlExcerpt":"

من ذا یُحَدِّثُنی وَ زُمَّ العیسُ

\r\n

ما لِلغریبِ سِویَ الغریبِ اَنیسُ

","targetPoemId":41407,"targetSectionIndex":35,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":71455148,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":19,"poetId":24,"relationOrder":2,"poetName":"جامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jami.gif","fullUrl":"/jami/7ourang/7-6-leyli-majnoon/sh3#bn20","fullTitle":"جامی » هفت اورنگ » لیلی و مجنون » بخش ۳ - نخل خامه رطب بار پیراستن و نخلستان نعت خواجه ابرار به آن آراستن علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات","htmlExcerpt":"

او دست زده به عرش بلقیس

\r\n

پای تو و اوج عرش تقدیس

","targetPoemId":66168,"targetSectionIndex":21,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":71455149,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":19,"poetId":165,"relationOrder":3,"poetName":"وحیدالزمان قزوینی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/vahid.gif","fullUrl":"/vahid/shahrashoob2/sh6","fullTitle":"وحیدالزمان قزوینی » شهرآشوب کوچک » بخش ۶ - صفت عطّاران","htmlExcerpt":"

زینان مطلب، اگر بود کیس

\r\n

با پیرانست لحیة التیس

","targetPoemId":126920,"targetSectionIndex":18,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":71455150,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":19,"poetId":76,"relationOrder":4,"poetName":"حزین لاهیجی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hazin.gif","fullUrl":"/hazin/manavi-hz/tazkerat-ol-asheghin/sh4#bn7","fullTitle":"حزین لاهیجی » مثنویات » تذکرة العاشقین » بخش ۴ - عرض زمین بوس به حضرت ختمی پناه علیه التّحیّه والثّناء","htmlExcerpt":"

کی در خور توست، عرش بلقیس

\r\n

اول قدمت به عرش تقدیس

","targetPoemId":83527,"targetSectionIndex":8,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":71455151,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":19,"poetId":187,"relationOrder":5,"poetName":"صفی علیشاه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/safi.gif","fullUrl":"/safi/divan/mot/sh26","fullTitle":"صفی علیشاه » دیوان اشعار » متفرقات » شمارهٔ ۲۶","htmlExcerpt":"

بنیاد جهان چو یافت تأسیس

\r\n

شد بوالبشر آشکار و ابلیس

\r\n

باشد مثل اینکه گشت در رمل

\r\n

شد خانه هشت جای انکیس

","targetPoemId":138827,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247638,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":20,"number":21,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":12,"ganjoorMetre":{"id":12,"urlSlug":null,"rhythm":"مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)","name":null,"description":null,"verseCount":158705},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ور","plainText":"چه خوش گفت آن تهی دست سلحشور\r\nجوی زر بهتر از پنجاه من زور","htmlText":"

چه خوش گفت آن تهی‌دستِ سلحشور:

\r\n

جویِ زر بهتر از پنجاه من زور.

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":99299199,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":14,"relationOrder":1,"poetName":"منوچهری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/manoochehri.gif","fullUrl":"/manoochehri/divanm/ghaside-ghete/sh31","fullTitle":"منوچهری » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۳۱","htmlExcerpt":"

به دهقان کدیور گفت انگور

\r\n

مرا خورشید کرد آبستن از دور

\r\n

کمابیش از صد وهفتاد شد روز

\r\n

بدم در بستر خورشید پر نور

\r\n

میان ما، نه عقدی، نه نکاحی

\r\n

[...]

","targetPoemId":14210,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99299200,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":38,"relationOrder":2,"poetName":"فخرالدین اسعد گرگانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asad.gif","fullUrl":"/asad/veysoramin/sh1#bn67","fullTitle":"فخرالدین اسعد گرگانی » ویس و رامین » بخش ۱ - بسم الله الرحمن الرحیم","htmlExcerpt":"

بهین شکلیست ایشان را مدور

\r\n

چنان چون بهترین لونی منور

","targetPoemId":33546,"targetSectionIndex":27,"poetMorePoemsLikeThisCount":35},{"id":99299201,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":28,"relationOrder":3,"poetName":"باباطاهر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/babataher.gif","fullUrl":"/babataher/2beytiha/sh62","fullTitle":"باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۶۲","htmlExcerpt":"

اگر شیری اگر میری اگر مور

\r\n

گذر باید کنی آخر لب گور

\r\n

دلا رحمی به جان خویشتن کن

\r\n

که مورانت نهند خوان و کنند سور

","targetPoemId":21370,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":99299202,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":110,"relationOrder":4,"poetName":"ابوالفرج رونی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/rooni.gif","fullUrl":"/rooni/divan/ghaside/sh75","fullTitle":"ابوالفرج رونی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۷۵ - ایضاً له","htmlExcerpt":"

زهی دست وزارت از تو با زور

\r\n

ندیده چشم گیتی چون تو دستور

\r\n

ربیب الدین و دولت ای ز رایت

\r\n

گرفته دین و دولت حظ موفور

\r\n

به تو بنیاد دولت سقف مرفوع

\r\n

[...]

","targetPoemId":95553,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99299203,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":10,"relationOrder":5,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/divans/ghgh/sh105","fullTitle":"سنایی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۰۵","htmlExcerpt":"

اگر چون زر نخواهی روی عاشق

\r\n

منه بر گردن چون سیم سنگور

\r\n

جهان از زشت قوادان تهی شد

\r\n

که حمال فقع باید همی حور

","targetPoemId":27445,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":99299204,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":20,"poetId":18,"relationOrder":6,"poetName":"انوری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/anvari.gif","fullUrl":"/anvari/divan-anvari/ghaside-anvari/sh92","fullTitle":"انوری » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۹۲ - در مدح دستور ناصرالدین طاهر","htmlExcerpt":"

زهی دست وزارت از تو معمور

\r\n

چنان کز پای موسی پایهٔ طور

\r\n

زهی معمار انصاف تو کرده

\r\n

در و دیوار دین و داد معمور

\r\n

قضا در موکب تقدیر نفراشت

\r\n

[...]

","targetPoemId":16001,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247639,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":21,"number":22,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"رد","plainText":"گرچه بیرون ز رزق نتوان خورد\r\nدر طلب کاهلی نشاید کرد","htmlText":"

گرچه بیرون ز رزق نتوان خوَرد

\r\n

در طلب کاهلی نشاید کرد

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":89509185,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":12,"relationOrder":1,"poetName":"رودکی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/roodaki.gif","fullUrl":"/roodaki/masnaviha/khafeef/sh4","fullTitle":"رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف » پاره ۴","htmlExcerpt":"

اشتر گرسنه کسیمه برد

\r\n

کی شکوهد ز خار؟ چیره خورد

","targetPoemId":27012,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":89509186,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":45,"relationOrder":2,"poetName":"کسایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/kesayee.gif","fullUrl":"/kesayee/divank/sh10","fullTitle":"کسایی » دیوان اشعار » مردم و زمانه","htmlExcerpt":"

نانوردیم و خوار و این نه شگفت

\r\n

که برِ ورد، خار نیست نورد

\r\n

مردم اندر خور زمانه شده‌ست

\r\n

نرد چون شاخ گشت و شاخ چون نرد

","targetPoemId":41597,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":89509187,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":62,"relationOrder":3,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/omas/okhaf/sh18","fullTitle":"عنصری » ابیات پراکندهٔ مثنویها » بحر خفیف » شمارهٔ ۱۸","htmlExcerpt":"

از تک اسب و بانگ نعرۀ مرد

\r\n

کوه یر نوف شد هوا پر گرد

","targetPoemId":69189,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":89509188,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":17,"relationOrder":4,"poetName":"مسعود سعد سلمان","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/masood.gif","fullUrl":"/masood/divan-masood/ghetemk/sh59","fullTitle":"مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۵۹ - مدح سید محمد ناصر","htmlExcerpt":"

شعر سید محمد ناصر

\r\n

دل من شاد کرد و خرم کرد

\r\n

شدم از گرمی طبیعی پوست

\r\n

همچو تشنه که آب باید سرد

\r\n

بر دل من نشاط رامش یافت

\r\n

[...]

","targetPoemId":63923,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":9},{"id":89509189,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":10,"relationOrder":5,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/divans/ghgh/sh55","fullTitle":"سنایی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۵۵","htmlExcerpt":"

صدر اسلام زنده گشت و نمرد

\r\n

گرچه صورت به خاک تیره سپرد

\r\n

در جهان بزرگ ساخت مکان

\r\n

هم بخردان گذاشت عالم خرد

\r\n

پس تو گویی که مرثیت گویش

\r\n

[...]

","targetPoemId":27395,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":158},{"id":89509190,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":21,"poetId":177,"relationOrder":6,"poetName":"سوزنی سمرقندی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/soozani.gif","fullUrl":"/soozani/divan/hazl/ghete/sh16","fullTitle":"سوزنی سمرقندی » دیوان اشعار » هزلیات » قطعات » شمارهٔ ۱۶ - مهتران","htmlExcerpt":"

هرکه را تا به . . . ایه بفشردم

\r\n

آسمان مهتری بدو بسپرد

\r\n

همه تازان من بزرگ شدند

\r\n

من نمایم بچشم ایشان خرد

\r\n

ای دریغا که می نه بتوانم

\r\n

[...]

","targetPoemId":132431,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247640,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":22,"number":23,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وتبود","plainText":"چه خورد شیر شرزه در بن غار\r\nباز افتاده را چه قوت بود\r\nتا تو در خانه صید خواهی کرد\r\nدست و پایت چو عنکبوت بود","htmlText":"

چه خورَد شیرِ شَرزه در بنِ غار؟

\r\n

بازِ افتاده را چه قوت بوَد؟

\r\n

تا تو در خانه صید خواهی کرد

\r\n

دست و پایت چو عنکبوت بوَد

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":1622855,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":22,"poetId":10,"relationOrder":1,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/tariq/sh68#bn9","fullTitle":"سنایی » طریق التحقیق » بخش ۶۸ - فصل در اکل و شرب","htmlExcerpt":"

چونکه جان را زعشق قوت بود

\r\n

قوت از حی لایموت بود

","targetPoemId":39389,"targetSectionIndex":10,"poetMorePoemsLikeThisCount":1}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247641,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":23,"number":24,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":24,"ganjoorMetre":{"id":24,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)","name":null,"description":null,"verseCount":53371},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"رد","plainText":"صیاد نه هر بار شگالی ببرد\r\nافتد که یکی روز پلنگش بخورد","htmlText":"

صیّاد نه هر بار شَگالی ببَرَد

\r\n

افتد که یکی روز پلنگش بخورَد

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98897086,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":207,"relationOrder":1,"poetName":"شهید بلخی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/shahid.gif","fullUrl":"/shahid/mansoobat/sh1","fullTitle":"شهید بلخی » منسوبات » شمارهٔ ۱","htmlExcerpt":"

دردا که در این زمانهٔ غم‌پرورد

\r\n

حیفا که در این بادیهٔ عمرنورد

\r\n

هر روز فراق دوستی باید دید

\r\n

هر لحظه وداع همدمی باید کرد

","targetPoemId":146537,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98897087,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":26,"relationOrder":2,"poetName":"ابوسعید ابوالخیر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abusaeed.gif","fullUrl":"/abusaeed/robaee-aa/sh195","fullTitle":"ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۱۹۵","htmlExcerpt":"

ای صافی دعوی ترا معنی دُرْد

\r\n

فردا به قیامت این عمل خواهی بُرد

\r\n

شرمت بادا اگر چنین خواهی زیست

\r\n

ننگت بادا اگر چنان خواهی مُرد

","targetPoemId":20703,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":6},{"id":98897088,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":15,"relationOrder":3,"poetName":"فرخی سیستانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/farrokhi.gif","fullUrl":"/farrokhi/divanf/parakandefk/sh7","fullTitle":"فرخی سیستانی » دیوان اشعار » ابیات پراکنده » شمارهٔ ۷","htmlExcerpt":"

دل برد و مرا نیز به مردم نشمرد

\r\n

گفتار چه سودست چو ورغ آب ببرد

","targetPoemId":64115,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98897089,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":72,"relationOrder":4,"poetName":"خواجه عبدالله انصاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abdullah.gif","fullUrl":"/abdullah/robaee/sh37","fullTitle":"خواجه عبدالله انصاری » رباعیات شیخ انصاری (نقل از کشف الاسرار و انوارالتحقیق) » شمارهٔ ۳۷","htmlExcerpt":"

رو گرد سراپرده اسرار مگرد

\r\n

کوشش چه کنی که نیستی مرد نبرد

\r\n

مردی باید زهر دو عالم شده فرد

\r\n

کو جرعه درد دوستان داند خورد

","targetPoemId":141977,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":98897090,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":142,"relationOrder":5,"poetName":"قطران تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ghatran.gif","fullUrl":"/ghatran/divan/robaee/sh35","fullTitle":"قطران تبریزی » دیوان اشعار » رباعیات » شمارهٔ ۳۵","htmlExcerpt":"

گویند به هر درد بود صابر مرد

\r\n

تا کی خورم اندوه و غم و حسرت و درد

\r\n

تا کی ز فراق دوست فریاد کنم

\r\n

در فرقت دوست صبر نتوانم کرد

","targetPoemId":115620,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":98897091,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":23,"poetId":82,"relationOrder":6,"poetName":"عنصرالمعالی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/keikavus.gif","fullUrl":"/keikavus/ghaboosname/sh31","fullTitle":"عنصرالمعالی » قابوس‌نامه » باب سی‌ام: اندر آیین عقوبت کردن و عفو کردن","htmlExcerpt":"

گر من روزی ز خدمتت گشتم فرد

\r\n

صد راه دلم از تو پشیمانی خورد

\r\n

جانا به یکی گناه از بنده مگرد

\r\n

من آدمی‌ام گنه نخست آدم کرد

","targetPoemId":85009,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":247642,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":24,"number":25,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"یری","plainText":"گه بود کز حکیم روشن رای\r\nبرنیاید درست تدبیری\r\nگاه باشد که کودکی نادان\r\nبه غلط بر هدف زند تیری","htmlText":"

گه بوَد کز حکیمِ روشن‌رای

\r\n

برنیاید درست تدبیری

\r\n

گاه باشد که کودکی نادان

\r\n

به غلط بر هدف زنَد تیری

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":0,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":46169337,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":17,"relationOrder":1,"poetName":"مسعود سعد سلمان","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/masood.gif","fullUrl":"/masood/towsifat/shahrashoob/sh88","fullTitle":"مسعود سعد سلمان » توصیفات » شهرآشوب » شمارهٔ ۸۸ - صفت دلبر منجم شد","htmlExcerpt":"

ای منجم نگاه نجم جبین

\r\n

راست حکم و درست تقدیری

\r\n

گر ز شرمت هنوز بر ناید

\r\n

آفتاب سپهر شبگیری

\r\n

حکم تو راست آید از تو بتا

\r\n

[...]

","targetPoemId":81544,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":46169338,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":10,"relationOrder":2,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/hadighe/hdgh02/sh4#bn15","fullTitle":"سنایی » حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه » الباب الثانی:‌ فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام » بخش ۴ - در اعجاز قرآن","htmlExcerpt":"

نکند خیره دوری و دیری

\r\n

آب در خواب تشنه را سیری

","targetPoemId":49401,"targetSectionIndex":16,"poetMorePoemsLikeThisCount":7},{"id":46169339,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":6,"relationOrder":3,"poetName":"نظامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezami.gif","fullUrl":"/nezami/5ganj/7peykar/sh3#bn55","fullTitle":"نظامی » خمسه » هفت پیکر » بخش ۳ - معراج پیغمبر اکرم","htmlExcerpt":"

او خرامان چو باد شبگیری

\r\n

برهیونی چو شیر زنجیری

","targetPoemId":9051,"targetSectionIndex":51,"poetMorePoemsLikeThisCount":7},{"id":46169340,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":91,"relationOrder":4,"poetName":"سلطان ولد","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/valad.gif","fullUrl":"/valad/valadname/sh32#bn41","fullTitle":"سلطان ولد » ولدنامه » بخش ۳۲ - دربیان آنکه شعر اولیاء همه تفسیر است و سر قرآن زیرا که ایشان از خود نیست گشته‌اند و بخدا قائم‌اند حرکت و سکون ایشان از حق است که قلب المؤمن بین اصبعین من اصابع الرحمن تقلبه کیف یشاء آلت محض‌اند در دست قدرت حق جنبش آلت را عاقل بآلت اضافت نکند بخلاف شعر شعراء که از فکرت و خیالات خود گفته‌اند و از مبالغه‌های دروغ تراشیده و غرضشان از آن اظهار فضیلت و خودنمائی بوده است همچون آن بت پرست که بتی را که خود میتراشد معبود خود میکند که اتعبدون ما تنحتون شعرا شعراولیا را که از ترک حرص و فنای نفس آمده است همچو شعر خود مپندارند نمی‌دانند که در حقیقت فعل و قول ایشان از خالق است مخلوق را در آن مدخل نیست زیرا شعر ایشان خودنمائی نیست خدانمائی است مثال این دو شعر چنان باشد که باد چون از طرف گلشن آید بوی گل رساند و چون از گلخن آید بوی ناخوش آورد اگرچه باد یکی است اما بسبب گذرگاه مختلف بویش مختلف شود هر کرا مشامی باشد فرق هر دو را داند که المؤمن کیس ممیز یکی که سیرخاید اگرچه مشک گوید بمشامها بوی سیر رسد و برعکس هرکه مشک خاید و لفظ سیر گوید بوی مشک آید","htmlExcerpt":"

عاشقان راست اینچنین سیری

\r\n

سیر زهاد طاعت و خیری

","targetPoemId":87164,"targetSectionIndex":42,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":46169341,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":19,"relationOrder":5,"poetName":"اوحدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ouhadi.gif","fullUrl":"/ouhadi/jaamejam/sh10#bn17","fullTitle":"اوحدی » جام جم » بخش ۱۰ - در ستایش خواجه غیاث‌الدین","htmlExcerpt":"

کرده بر تخت نیک تدبیری

\r\n

رافت و رحمتش جهانگیری

","targetPoemId":18157,"targetSectionIndex":18,"poetMorePoemsLikeThisCount":4},{"id":46169342,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":24,"poetId":24,"relationOrder":6,"poetName":"جامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/jami.gif","fullUrl":"/jami/7ourang/7-1/sd1/sh30#bn5","fullTitle":"جامی » هفت اورنگ » سلسلةالذهب » دفتر اول » بخش ۳۰ - در بیان معنی رباعی که منسوب است به یکی از سلسه خانواده خواجگان ماوراء النهر قدس الله اسرارهم","htmlExcerpt":"

دولت صحبت چنین پیری

\r\n

مس قلب توراست اکسیری

","targetPoemId":65515,"targetSectionIndex":6,"poetMorePoemsLikeThisCount":1}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563733,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":25,"number":26,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":3,"ganjoorMetre":{"id":3,"urlSlug":null,"rhythm":"مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":141984},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"دباشد","plainText":"اگر به هر سر موییت صد خرد باشد\r\nخرد به کار نیاید چو بخت بد باشد","htmlText":"

اگر به هر سرِ موییت صد خِرَد باشد

\r\n

خِرَد به کار نیاید‌، چو بختْ بد باشد

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":46,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":5912044,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":25,"poetId":5,"relationOrder":1,"poetName":"مولانا","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/moulavi.gif","fullUrl":"/moulavi/shams/ghazalsh/sh935","fullTitle":"مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۳۵","htmlExcerpt":"

مکن مکن که پشیمان شوی و بد باشد

\r\n

که بی‌عنایت جان باغ چون لحد باشد

\r\n

چه ریشه برکنی از غصه و پشیمانی

\r\n

چو ریش عقل تو در دست کالبد باشد

\r\n

بکن مجاهده با نفس و جنگ ریشاریش

\r\n

[...]

","targetPoemId":3559,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":5912045,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":25,"poetId":7,"relationOrder":2,"poetName":"سعدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/saadi.gif","fullUrl":"/saadi/golestan/gbab3/sh27#bn47","fullTitle":"سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۲۷","htmlExcerpt":"

اگر به هر سر موییت صد خرد باشد

\r\n

خرد به کار نیاید چو بخت بد باشد

","targetPoemId":41407,"targetSectionIndex":26,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563736,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":28,"number":29,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":1,"ganjoorMetre":{"id":1,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)","name":null,"description":null,"verseCount":126416},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"ریبود","plainText":"چون در پسر موافقی و دلبری بود\r\nاندیشه نیست گر پدر از وی بری بود\r\nاو گوهر است گو صدفش در جهان مباش\r\nدر یتیم را همه کس مشتری بود","htmlText":"

چون در پسر مُوافِقی و دلبری بوَد

\r\n

اندیشه نیست، گر پدر از وی بَری بوَد

\r\n

او گوهر است‌، گو صدفش در جهان مباش

\r\n

دُرِّ یتیم را همه‌کس مشتری بوَد

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":32,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":68465131,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":28,"poetId":10,"relationOrder":1,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/divans/ghgh/sh76","fullTitle":"سنایی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۷۶","htmlExcerpt":"

چون خاک باش در همه احوال بردبار

\r\n

تا چون هوات بر همه کس قادری بود

\r\n

چون آب نفع خویش به هر کس همی رسان

\r\n

تا همچو آتشت ز جهان برتری بود

","targetPoemId":27416,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563739,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":31,"number":32,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"وح","plainText":"چه خوش باشد آهنگ نرم حزین\r\nبه گوش حریفان مست صبوح\r\nبه از روی زیباست آواز خوش\r\nکه آن حظ نفس است و این قوت روح","htmlText":"

چه خوش باشد آهنگِ نرمِ حَزین

\r\n

به گوشِ حریفانِ مستِ صَبوح

\r\n

به از رویِ زیباست آوازِ خوش

\r\n

که آن حَظِّ نفس است و این قوتِ روح

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":36,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":98443608,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":6,"relationOrder":1,"poetName":"نظامی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nezami.gif","fullUrl":"/nezami/5ganj/sharafname/sh10","fullTitle":"نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۱۰ - فرو گفتن داستان به طریق ایجاز","htmlExcerpt":"

بیا ساقی آن راحت‌انگیز روح

\r\n

بده تا صبوحی کنم در صبوح

","targetPoemId":9159,"targetSectionIndex":2,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98443609,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":34,"relationOrder":2,"poetName":"امیرخسرو دهلوی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khosro.gif","fullUrl":"/khosro/gozide/ayeene-sekandari/sh1#bn29","fullTitle":"امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » آیینه سکندری » بخش ۱ - ساقی نامه","htmlExcerpt":"

بیا مطرب آن چاشنی بخش روح

\r\n

که هم صبح ازو خوش شود هم صبوح

","targetPoemId":24283,"targetSectionIndex":30,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98443610,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":20,"relationOrder":3,"poetName":"خواجوی کرمانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/khajoo.gif","fullUrl":"/khajoo/samname/sh86#bn36","fullTitle":"خواجوی کرمانی » سام نامه - سراینده نامعلوم منسوب به خواجو » بخش ۸۶ - باز آمدن سام به درگاه فغفوره","htmlExcerpt":"

خوش آن دم که رندان مست صبوح

\r\n

ابر جام می‌ تازه دارند روح

","targetPoemId":91535,"targetSectionIndex":37,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":98443611,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":40,"relationOrder":4,"poetName":"سلمان ساوجی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/salman.gif","fullUrl":"/salman/feraghname/sh12#bn113","fullTitle":"سلمان ساوجی » فراق نامه » بخش ۱۲ - بوسه بر باد (۲)","htmlExcerpt":"

در آمیختندی به هم راح و روح

\r\n

کشیدندی از نیل داغ صبوح

","targetPoemId":39186,"targetSectionIndex":114,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98443612,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":2,"relationOrder":5,"poetName":"حافظ","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hafez.gif","fullUrl":"/hafez/saghiname#bn5","fullTitle":"حافظ » ساقی‌نامه","htmlExcerpt":"

بیا ساقی! آن کیمیایِ فتوح‌

\r\n

که با گنجِ قارون دهد عُمرِ نوح‌

","targetPoemId":10060,"targetSectionIndex":6,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98443613,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":31,"poetId":145,"relationOrder":6,"poetName":"فضولی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/fozooli.gif","fullUrl":"/fozooli/saghiname/sh4","fullTitle":"فضولی » ساقی نامه » بخش ۴ - نشأه جام دوم","htmlExcerpt":"

بیا ساقی آن راحت‌افزای روح

\r\n

که طوفان غم راست کشتی نوح

","targetPoemId":117279,"targetSectionIndex":2,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563741,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":33,"number":34,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":23,"ganjoorMetre":{"id":23,"urlSlug":null,"rhythm":"فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)","name":null,"description":null,"verseCount":186905},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"سی","plainText":"درشتی کند با غریبان کسی\r\nکه نابوده باشد به غربت بسی","htmlText":"

درشتی کند با غریبان کسی

\r\n

که نابوده باشد به غربت بسی

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":24,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98446184,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":4,"relationOrder":1,"poetName":"فردوسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ferdousi.gif","fullUrl":"/ferdousi/hajvname","fullTitle":"فردوسی » هجونامه (منتسب)","htmlExcerpt":"

بسی رنج بردم در این سال سی

\r\n

عجم زنده کردم بدین پارسی

","targetPoemId":68016,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":155},{"id":98446185,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":124,"relationOrder":2,"poetName":"عیوقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ayyooghi.gif","fullUrl":"/ayyooghi/vg/sh11#bn72","fullTitle":"عیوقی » ورقه و گلشاه » بخش ۱۱ - شعر گفتن ربیع ابن عدنان","htmlExcerpt":"

نجوید نبرد مرا آن کسی

\r\n

که خواهد بدش زندگانی بسی

","targetPoemId":106297,"targetSectionIndex":73,"poetMorePoemsLikeThisCount":5},{"id":98446186,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":52,"relationOrder":3,"poetName":"اسدی توسی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/asadi.gif","fullUrl":"/asadi/garshaspname/sh6#bn18","fullTitle":"اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه » بخش ۶ - در صفت طبایع چهارگانه گوید","htmlExcerpt":"

همو بردبارست کز هر کسی

\r\n

کشد بار اگر چند بارش بسی

","targetPoemId":49132,"targetSectionIndex":19,"poetMorePoemsLikeThisCount":60},{"id":98446187,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":142,"relationOrder":4,"poetName":"قطران تبریزی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ghatran.gif","fullUrl":"/ghatran/divan/masnavi#bn69","fullTitle":"قطران تبریزی » دیوان اشعار » مثنوی","htmlExcerpt":"

دعا کن ز بهر من او را بسی

\r\n

که چون او نباشد بگیتی کسی

","targetPoemId":115737,"targetSectionIndex":70,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98446188,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":126,"relationOrder":5,"poetName":"سرایندهٔ فرامرزنامه","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/nashenas.gif","fullUrl":"/nashenas/faramarz/sh12#bn20","fullTitle":"سرایندهٔ فرامرزنامه » فرامرزنامه » بخش ۱۲ - زخم زدن بانو گشسب بر رستم","htmlExcerpt":"

نباشی دگر زیر دست کسی

\r\n

اگر چه زیردست باشد بسی

","targetPoemId":106612,"targetSectionIndex":21,"poetMorePoemsLikeThisCount":21},{"id":98446189,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":33,"poetId":109,"relationOrder":6,"poetName":"عثمان مختاری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/mokhtari.gif","fullUrl":"/mokhtari/shahriarname/sh6#bn13","fullTitle":"عثمان مختاری » شهریارنامه » بخش ۶ - اظهار عاشقی کردن مرجانه با شهریار گوید","htmlExcerpt":"

وگرنه ز من رنج بینی بسی

\r\n

نیابی دگر کام خود از کسی

","targetPoemId":95358,"targetSectionIndex":14,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563744,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":36,"number":37,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":24,"ganjoorMetre":{"id":24,"urlSlug":null,"rhythm":"مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)","name":null,"description":null,"verseCount":53371},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"نگ","plainText":"غواص اگر اندیشه کند کام نهنگ\r\nهرگز نکند در گرانمایه به چنگ","htmlText":"

غوّاص اگر اندیشه کند کامِ نهنگ

\r\n

هرگز نکند دُرِّ گرانمایه به چنگ

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":3,"language":null,"coupletsCount":1,"top6RelatedSections":[{"id":98827755,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":12,"relationOrder":1,"poetName":"رودکی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/roodaki.gif","fullUrl":"/roodaki/robaeer/sh17","fullTitle":"رودکی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۷","htmlExcerpt":"

در جستن آن نگار پر کینه و جنگ

\r\n

گشتیم سراپای جهان با دل تنگ

\r\n

شد دست ز کار و رفت پا از رفتار

\r\n

آن، بس که به سر زدیم و این، بس که به سنگ

","targetPoemId":13865,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98827756,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":62,"relationOrder":2,"poetName":"عنصری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/onsori.gif","fullUrl":"/onsori/oghat/sh90","fullTitle":"عنصری » قطعات و ابیات پراکندهٔ قصاید » شمارهٔ ۹۰","htmlExcerpt":"

ای بر سر خوبان جهان بر سرهنگ

\r\n

پیش دهنت ذرّه نماید خرچنگ

","targetPoemId":69017,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98827757,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":26,"relationOrder":3,"poetName":"ابوسعید ابوالخیر","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/abusaeed.gif","fullUrl":"/abusaeed/robaee-aa/sh390","fullTitle":"ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۳۹۰","htmlExcerpt":"

بر چهره ندارم ز مسلمانی رنگ

\r\n

بر من دارد شرف سگِ اهلِ فرنگ

\r\n

آن رو سیهم که باشد از بودن من

\r\n

دوزخ را ننگ و اهل دوزخ را ننگ

","targetPoemId":20898,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":3},{"id":98827758,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":15,"relationOrder":4,"poetName":"فرخی سیستانی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/farrokhi.gif","fullUrl":"/farrokhi/divanf/robaeef/sh22","fullTitle":"فرخی سیستانی » دیوان اشعار » رباعیات » شمارهٔ ۲۲","htmlExcerpt":"

تا با تو به صلح گشتم ای مایه جنگ

\r\n

گردد دل من همی ز بترویان تنگ

\r\n

نشگفت که از ستارگان دارم ننگ

\r\n

امروز که آفتاب دارم در چنگ

","targetPoemId":64094,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":2},{"id":98827759,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":63,"relationOrder":5,"poetName":"ازرقی هروی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/azraghi.gif","fullUrl":"/azraghi/arob/sh69","fullTitle":"ازرقی هروی » رباعیات » شمارهٔ ۶۹","htmlExcerpt":"

از هیبت تو بریزد اندر صفِ جنگ

\r\n

تیزی ز سنان، زه از کمان، پَر ز خدنگ

\r\n

از جود تو خیزد، ای شهِ با فرهنگ

\r\n

پیروزه ز کان، دُر ز صدف، لعل ز سنگ

","targetPoemId":69430,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":98827760,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":36,"poetId":14,"relationOrder":6,"poetName":"منوچهری","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/manoochehri.gif","fullUrl":"/manoochehri/divanm/mosammatm/sh5","fullTitle":"منوچهری » دیوان اشعار » مسمطات » شمارهٔ ۵ - در مدح خواجه خلف، روح‌الرسا ابوربیع بن ربیع","htmlExcerpt":"

سبحان‌الله جهان نبینی چون شد

\r\n

دیگرگون باغ و راغ دیگرگون شد

\r\n

شمشاد به توی زلفک خاتون شد

\r\n

گلنار به رنگ توزی و پرنون شد

\r\n

از سبزه زمین بساط بوقلمون شد

\r\n

[...]

","targetPoemId":14263,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":1}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null},{"id":563747,"poemId":41407,"poem":null,"poetId":7,"poet":null,"index":39,"number":40,"sectionType":0,"verseType":1,"ganjoorMetreId":9,"ganjoorMetre":{"id":9,"urlSlug":null,"rhythm":"فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)","name":null,"description":null,"verseCount":118006},"ganjoorMetreRefSectionIndex":null,"rhymeLetters":"نگاید","plainText":"مشو ایمن که تنگ دل گردی\r\nچون ز دستت دلی به تنگ آید\r\nسنگ بر باره\u00A0حصار مزن\r\nکه بود کز حصار سنگ آید","htmlText":"

مشو ایمن، که تَنگ‌دل گَردی

\r\n

چون ز دستت دلی به تَنگ آید

\r\n

سنگ بر بارهٔ\u00A0حصار مزن

\r\n

که بوَد کز حصار سنگ آید

","poemFormat":7,"cachedFirstCoupletIndex":14,"language":null,"coupletsCount":2,"top6RelatedSections":[{"id":10477506,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":39,"poetId":10,"relationOrder":1,"poetName":"سنایی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/sanaee.gif","fullUrl":"/sanaee/hadighe/hdgh04/sh8#bn5","fullTitle":"سنایی » حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه » الباب الرّابع: فی صفة العقل واحواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده » بخش ۸ - اندر کمال عقل","htmlExcerpt":"

جان چو در عالم درنگ آید

\r\n

خود از این رنگهاش ننگ آید

","targetPoemId":49494,"targetSectionIndex":6,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":10477507,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":39,"poetId":162,"relationOrder":2,"poetName":"حمیدالدین بلخی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/hamid.gif","fullUrl":"/hamid/safarname/sh3#bn131","fullTitle":"حمیدالدین بلخی » سفرنامهٔ منظوم » حکایت دوم","htmlExcerpt":"

گلِ اقبال اگر به رنگ آید

\r\n

دامن وصل او به چنگ آید

","targetPoemId":125444,"targetSectionIndex":132,"poetMorePoemsLikeThisCount":0},{"id":10477508,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":39,"poetId":19,"relationOrder":3,"poetName":"اوحدی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/ouhadi.gif","fullUrl":"/ouhadi/jaamejam/sh91#bn49","fullTitle":"اوحدی » جام جم » بخش ۹۱ - در فایدهٔ جوع","htmlExcerpt":"

تن چو از خون ثقیل سنگ آید

\r\n

دل ز بار بدن به تنگ آید

","targetPoemId":18238,"targetSectionIndex":50,"poetMorePoemsLikeThisCount":1},{"id":10477509,"poemId":41407,"poem":null,"sectionIndex":39,"poetId":163,"relationOrder":4,"poetName":"یغمای جندقی","poetImageUrl":"/api/ganjoor/poet/image/yaghma.gif","fullUrl":"/yaghma/divan/ghazal/sh82","fullTitle":"یغمای جندقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۸۲","htmlExcerpt":"

لبت از می چو لعل رنگ آید

\r\n

نام آب خضر به ننگ آید

\r\n

ننهم از کف آبگینه قدح

\r\n

گرز روئینه چرخ سنگ آید

\r\n

می سپارم رهی که اول گام

\r\n

[...]

","targetPoemId":125702,"targetSectionIndex":0,"poetMorePoemsLikeThisCount":0}],"oldGanjoorMetreId":null,"oldRhymeLetters":null,"modified":false,"excerpt":null}],"geoDateTags":[],"top6QuotedPoems":[],"sectionIndex":null,"claimedByMultiplePoets":false,"coupletsCount":null},"secondPoet":null,"next":null,"previous":null}